ماده ۱۵۴
Article 154
کارمندان شرکتها و کسانی که نزد افراد استخدام شدهاند، همان حقوق و وظایفی را دارند که کارمندان دولت دارند. هر کسی که در ازای دستمزد کار میکند، بدون توجه به ماهیت کار، کارمند محسوب میشود. در موارد اختلاف میان کارفرمایان و کارمندان بر سر میزان حقوق، میزان حقوق بر اساس بازار ارزیابی میشود. اگر در چیز دیگری اختلاف کنند، قرارداد استخدام مطابق با احکام شریعت ارزیابی میشود.
Company employees and those employed by individuals have the same rights and duties as employees of the State. Everyone who works for a wage, irrespective of the nature of the work, is considered an employee. In matters of dispute between employers and employees over salary levels, the salary level is to be assessed on the basis of the market. If they disagree over something else, the employment contract is to be assessed according to the rules of the Shari’ah.
دلیلِ آن همان دلیلِ اجارهی کار است، زیرا کارگر استخدام میشود؛ خداوند (سبحانه و تعالی) میفرماید:
Its evidence is the evidence for hiring, since the employee is hired; Allah (swt) said:
«وَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» (الطلاق: ۶)، و قال النبی ﷺ في الحدیث القدسی:
“And if they breastfeed for you, then give them their paymen.” (TMQ 65:6), and the Prophet said in a Qudsi narration:
«فرمود خداوند: سه گروهاند که من در روز قیامت دشمن ایشان خواهم بود» تا آنجا که فرمود:
.» قَالَ اللهُ: ثَلاثَةٌ أَنَا خَصْمُهُمْ يوَْمَ الْقِيَامَةِ «. “Allah (swt) said: I am the opponent of three on the Day of Resurrection” until he said:
.» وَرَجُلٌ اسْتَأْجَرَ أَجِيرًا فَاسْتَوْفََ مِنْه وَلََْ يعُْطِ أَجْرَه «.
.» وَرَجُلٌ اسْتَأْجَرَ أَجِيرًا فَاسْتَوْفََ مِنْه وَلََْ يعُْطِ أَجْرَه «.
و مردی که کارگری را اجیر میکند، از او کار میکشد، سپس مزدش را به او نمیدهد». (روایت البخاری از ابوهریرة).
“and a man who hires a worker, makes use to him, then does not give him his wages.” (reported by Al-Bukhari from Abu Hurayrah).
اگر میزان مزد معلوم نباشد، قرارداد استخدام به شکل مشروع منعقد میشود و اگر در ارزش آن اختلافی پیش آید، محاسبهی آن به ارزش بازار ارجاع داده میشود. بنابراین، اگر در قرارداد استخدام مزد ذکر نشده باشد، یا کارمند و کارفرما در مورد مزد ذکرشده اختلاف داشته باشند، به سطح مزد رایج بازار مراجعه میشود؛ و این همانند مسئلهٔ مهریهٔ ازدواج است. هنگامی که مهریه صریحاً ذکر نشده باشد یا در مورد آن اختلافی وجود داشته باشد، عرف داور است. این حکم بر اساس روایتی است که نسائی و ترمذی نقل کردهاند و ترمذی آن را حسن صحیح دانسته است:
If the salary was not known, the contract of employment is legitimately contracted and if there is a dispute over its value then its calculation is referred to the market value. So, if the salary is not mentioned in the employment contract, or if the employee and employer differed over the mentioned salary, then the market salary level is referred to, and that is analogous to the issue of marriage dowry. When the dowry is not explicitly mentioned, or there is a dispute over it, then the custom is the referee. This is based upon what was reported by Al-Nisa’i and Al-Tirmidhi who said it was Hasan Sahih:
. عَن ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً وَلََْ يفَْرِضْ لََاَ صَدَاقًا وَلََْ يَدْخُلْ بَِِا « حَتََّّ مَاتَ، فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ: لََاَ مِثْلُ صَدَاقِ نِسَائِهَا لا وَكْسَ وَلا شَطَطَ، وَعَلَيْهَا العِدَّةُ وَلََاَ فِي بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ امْرَأَةٍ الميِرَاثُ ، فَقَامَ مَعْقِلُ بْنُ سِنَانٍ الأَشْجَعِ ي فَقَالَ: قَضَى رَسُولُ اللَّهِ » مِنَّا مِثْلَ الَّذِي قَضَيْتَ، فَفَرِحَ بَِِا ابْنُ مَسْعُودٍ .
. عَن ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً وَلََْ يفَْرِضْ لََاَ صَدَاقًا وَلََْ يَدْخُلْ بَِِا « حَتََّّ مَاتَ، فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ: لََاَ مِثْلُ صَدَاقِ نِسَائِهَا لا وَكْسَ وَلا شَطَطَ، وَعَلَيْهَا العِدَّةُ وَلََاَ فِي بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ امْرَأَةٍ الميِرَاثُ ، فَقَامَ مَعْقِلُ بْنُ سِنَانٍ الأَشْجَعِ ي فَقَالَ: قَضَى رَسُولُ اللَّهِ » مِنَّا مِثْلَ الَّذِي قَضَيْتَ، فَفَرِحَ بَِِا ابْنُ مَسْعُودٍ .
از ابن مسعود دربارهٔ مردی پرسیده شد که با زنی ازدواج کرد، مهریهای برای او تعیین نکرد و تا زمان مرگش با او همبستر نشد. ابن مسعود گفت: «او همان مهریهای را میگیرد که سایر زنان میگیرند، نه کمتر و نه بیشتر، باید عدّه نگه دارد و از ارث هم بهرهمند میشود.» در این هنگام معقل بن سنان اشجعی برخاست و گفت:
“Ibn Mas'ud was asked about a man who married a woman and he did not stipulate the dowry for her, and he did not enter into her until he died. So Ibn Mas'ud said: "She gets the same dowry as other women, no less and no more, she has to observe the Iddah, and she gets inheritance." So Ma'qil bin Sinan Al-Ashja'I stood and said:
رسول خدا ﷺ همان حکمی را درباره بِرْوَع بنت واشق، زنی از ما، صادر فرمودند که شما صادر کردید». پس ابن مسعود از این سخن خوشحال شد. و معنای سخن او: «او مهریِ زنانِ همانندِ خود را دارد»، یعنی مهریِ مانند مهرِ زنانی همانند او. بنابراین شریعت، مهرِ شخصی همانند را بر کسی که مهرش ذکر نشده واجب کرده است، و همین حکم در صورتی که درباره مهرِ ذکرشده اختلافی پیش آید نیز جاری است. از آنجا که مهر، عوضِ لازمی است که عقد نکاح بر آن استوار است، هر نوع عوض لازمی که عقدی بر آن استوار باشد، با آن قیاس میشود، بدون توجه به اینکه آنچه در برابر این عوض داده میشود چه باشد؛ خواه پول باشد، مانند بیع، یا منفعت و کار، مانند اجاره، یا بخشش، مانند عقد نکاح.
"The Messenger of Allah (pbuh) judged the same as you have judged regarding Birwa Bint Washiq, a woman of ours." So Ibn Mas'ud was happy about that”, and the meaning of his words: “she has the dowry of her women” is in other words, the dowry similar to women like her. So the Shari’ah made the dowry of someone similar obligatory for the one whose dowry was not mentioned, and the same occurs if there was a dispute over the dowry mentioned. As the dowry is a necessary exchange upon which the marriage contract is based, every type of necessary exchange upon which a contract is based is made analogous to it, without looking at what is given for this compensation, whether it was money as in a sale, or a benefit or effort as in employment or a gift as in the marriage contract.