ماده ۱۴۱
Article 141
دولت مجاز است بخشی از زمینهای موات و هر قسمتی از اموال عمومی را برای هر مصلحت عمومی حمایت و محفوظ نگه دارد.
The State is allowed to protect some of the dead land and any part of public property for any public interest.
دلیل، روایتی است که پیامبر ﷺ فرمود:
The evidence is the report that the Prophet said:
.» لا حَِِى إِلاَّ للهِ وَلِرَسُولِهِ « .
.» لا حَِِى إِلاَّ للهِ وَلِرَسُولِهِ « .
«لا حِمى إلا لله ولرسوله» روایتشده توسط البخاری از الصَّعب بن جَثّامة، و حِمایت به معنای محافظت از چیزی است که برای عموم مسلمانان بوده و سپس مردم را از آن بازمیدارد و آن را برای خود برمیگیرد. از این رو پیامبر ﷺ این کار را منع کرد، یا به عبارت دیگر آن را ممنوع ساخت. بنابراین برای هیچ شخصی، از جمله خلیفه برای خودش، جایز نیست که چنین کاری کند، زیرا او نمیتواند آنچه را که الله (سبحانه و تعالی) حرام کرده، مجاز بشمارد. بر اساس این برداشت، برای دولت ممنوع است که مالکیت چیزی را که بخشی از اموال عمومی است به کسی واگذار کند، زیرا این امر به بازداشتن دیگران از بهرهمندی از آن منجر میشود. اما در مورد خود دولت، یعنی خلیفه، برای او جایز است که از زمین مَوات و اموال عمومی برای منافع مسلمانان، و نه برای منافع شخصی خود، چیزی بردارد، و دلیل این امر آن چیزی است که از ابن عمر روایت شده که گفت:
“There is no Hima (for grazing the animals of Zakah) except for Allah (swt) and His Messenger (pbuh).” reported by Al-Bukhari from Al-Sa’ab Bin Jathama, and the protection is to protect something that was for the general Muslims which then prevents the people from it, and to take it for themselves and so the Messenger (pbuh) prohibited that, or in other words, he forbade it. Therefore, it is not permitted for any person to do it including the Khalifah for himself, because he cannot permit what Allah (swt) forbade. From this understanding, it is prohibited for the State to give ownership to someone for anything that is part of public property, which would lead to the prevention of others benefiting from it. As for the State itself, in other words, the Khalifah, it is permitted for him to take something from the dead land and public property for the sake of the interests of the Muslims, and not his own, and the evidence for this is what was reported from Ibn Umar who said:
. » النَّقِيعَ لخَِيْلِ الْمُسْلِمِيَ حََِى النَّ بِ « .
. » النَّقِيعَ لخَِيْلِ الْمُسْلِمِيَ حََِى النَّ بِ « .
«پیامبر ﷺ النقیع را برای اسبهای مسلمانان حِمی (قرق) قرار داد.» (به روایت ابن حبان)، و النقیع جایی است که آب در آن جمع میشود و در نتیجه، به سبب آب، گیاهان فراوانی در آن میروید؛ به عبارت دیگر، جایی حاصلخیز برای چَراندن دام است. و از ابوعُبید از عامر بن عبدالله بن الزبیر روایت شده است، که من آن را از پدرش میدانم، که گفت:
“The Prophet protected (made it Hima) Al-Naqi’ for Muslims’ horses.” (reported by Ibn Hibban), and Al-Naqi’ is the place where the water settles and so there are a lot of plants due to the water; in other words, it is a fertile place for grazing. And it is reported from Abu ‘Ubayd from Amir b. ‘Abd Allah (swt) b. Al-Zubayr, I consider it to be from his father, who said:
. أَتَى أَعْرَابِِ عُمَرَ فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِيَ، بِلادُنَا قَاتَلْنَا عَ لَيْهَا فِي الجَّاهِلِيَّةِ، وَأَسْلَمْنَا « عَلَيْهَا فِي الإِسْلاَمِ، عَلامَ تََْمِيهَا؟ قَالَ: فَأَطْرَقَ عُمَرُ، وَجَعَلَ ينَْفُخُ وَيفَْتُلُ شَارِبَهُ، وَكَانَ إِذَا كرِبَهُ أَمْرٌ فَتَلَ شَارِبَهُ وَنفََخَ، فَلَمَّا رَأَى الأَعْرَا بِ مَا بِهِ جَعَ لَ يرَُدِّدُ ذَلِكَ عَلَيْهِ، فَقَالَ عُمَرُ: الْمَالُ مَالُ اللهِ، وَالْعِبَادُ عِبَادُ اللهِ، واللهِ لَوْلاَ مَا أَحِِْلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللهِ مَا حََِيْتُ مِنَ الأَرْضِ شِبْْاً فِي » شِبٍْْ .
. أَتَى أَعْرَابِِ عُمَرَ فَقَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِيَ، بِلادُنَا قَاتَلْنَا عَ لَيْهَا فِي الجَّاهِلِيَّةِ، وَأَسْلَمْنَا « عَلَيْهَا فِي الإِسْلاَمِ، عَلامَ تََْمِيهَا؟ قَالَ: فَأَطْرَقَ عُمَرُ، وَجَعَلَ ينَْفُخُ وَيفَْتُلُ شَارِبَهُ، وَكَانَ إِذَا كرِبَهُ أَمْرٌ فَتَلَ شَارِبَهُ وَنفََخَ، فَلَمَّا رَأَى الأَعْرَا بِ مَا بِهِ جَعَ لَ يرَُدِّدُ ذَلِكَ عَلَيْهِ، فَقَالَ عُمَرُ: الْمَالُ مَالُ اللهِ، وَالْعِبَادُ عِبَادُ اللهِ، واللهِ لَوْلاَ مَا أَحِِْلُ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللهِ مَا حََِيْتُ مِنَ الأَرْضِ شِبْْاً فِي » شِبٍْْ .
یک بادیهنشین نزد عمر آمد و گفت: ای امیرالمؤمنین، ما در جاهلیت بر سرزمینمان جنگیدیم، و در حالی که هنوز آن در اختیار ما بود مسلمان شدیم – پس چرا آن را حمی قرار میدهی؟ عمر سرش را پایین انداخت، دمید و سبیلش را تاب داد – این کار را هنگام اندوه میکرد – پس وقتی بادیهنشین دید که چه میکند، سخنش را دوباره تکرار کرد. آنگاه عمر گفت: مال، مال خداوند (سبحانه و تعالی) است، و بندگان، بندگان خداوند هستند؛ به خدا سوگند – اگر در راه خداوند (سبحانه و تعالی) به آن مأمور نشده بودم، آیا یک وجب زمین را حمی قرار نمیدادم؟ این روایت در جواز حمایتکردن دولت صریح است؛ به بیان دیگر، برای دولت جایز است که در آنچه زیر مال عمومی قرار میگیرد، مانند چراگاهها، کاری خاص انجام دهد تا منافع مسلمانان تأمین شود، و یاران پس از رسول خدا ﷺ نیز همین کار را میکردند، و از این رو برای هر خلیفهای به امری عادی تبدیل شده است.
“A Bedouin came to Omar and said: O Amir of the believers, we fought on our land in Jahiliyyah, and we became Muslims while it is still under our possession, – Why are you protecting it (make it Hima)? Umar bowed his head, blew and twisted his moustache – would do so when distressed – so when the Bedouin saw what he was doing, he repeated what he said again. Then Umar said: The property is Allah (swt)’s property, and the slaves are Allah (swt)’s; I swear by Allah (swt)- had I not been charged with that in the cause of Allah (swt), would I not have protected (made Hima) a hand-span of land”. The narration is explicit in the permissibility of the State protecting; in other words, it is permitted for the State to do something specific with what falls under public property such as the grazing pastures in order to fulfil the interests of the Muslims, and the companions after the Messenger (pbuh) used to do the same, and so it has become a normal practice for every Khalifah.