ماده ۱۴۰
Article 140
هر فرد د امت لپاره حق لري چې د عامه ملکیت څخه هر څه وکاروي، او دولت ته دا اجازه نشي ورکولی چې یو کس دې ته ځانګړې ملکیت یا ځانګړی استفاده ومومي۔
Every individual from the Ummah has the right to utilise anything from public property, and it is not allowed for the State to permit someone to individually possess or utilise it.
په دې مقاله کې «امت» له هغو وګړو څخه عبارت دی چې د دارالاسلام اوسیدونکي دي، یا په بل عبارت، ټول هغه کسان چې د دولت تابعیت لري، پرته لدې چې دوی مسلمانان وي یا ذمي (غیر مسلمان). دولت له دوی ټولو څخه تل پاملرنه کولو ته مکلف دی، چې له دې جملې څخه د دوی د بنسټیزو اړتیاوو برابرول دي. دا هغه شرعي احکامو سره سم دي چې دوی پرې مکلف دي. له دې جملې څخه دا دي چې د رعیت هر فرد حق لري چې د عامه ملکیت له هرې شیې ګټه واخلي، او ذمي او مسلمان د عامه خدماتو په کارولو کې یو شان حقونه لري.
Ummah in this article is the citizens in Dar Al-Islam, or in other words, all those who carry the citizenship of the State, irrespective of whether they were Muslim or Dhimmi (non- Muslims), and the State is compelled to take care of them all the time, which includes providing the basic needs for them. This is in accordance with the Shari’ah rules they are subject to. Amongst them is that every individual from the subjects has the right to utilise anything from the public property, and the Dhimmi and Muslim have the same rights to utilise the public facilities.
داسې ویل نشي کېدای چې دا روایت
It cannot be said that the narration:
.» الْمُسْلِمُونَ شُرَكَاءُ فِي ثَلاَثٍ « .
.» الْمُسْلِمُونَ شُرَكَاءُ فِي ثَلاَثٍ « .
«مسلمانان په درېو شيانو کې شريک دي» پدې مانا ده چې عامه ملکيت يوازې د مسلمانانو لپاره دی، بلکې دا روايت او همدارنګه هغه روايت هم چې
“Muslims have common share in three” means that the public property is for the Muslims alone, rather this narration and similarly the narration:
. »... النَّاسُ شُرَكَاءُ « .
. »... النَّاسُ شُرَكَاءُ « .
په بریده رضي الله عنه له لارې د مسلم روایت کې راغلي چې: «خلک په (اوبو، څړو او اور) کې شریک دي».
“People have common share (partners)” are specified by the narration of Muslim through Buraydah which mentions:
. ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ إِنْ فَ عَلُوا « » ذَلِكَ فَ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ .
. ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَن هَُّمْ إِنْ فَ عَلُوا « » ذَلِكَ فَ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ .
«پس دوی ته امر وکړه چې خپل سیمه پرېږدي او د مهاجرینو کور ته لاړ شي، او ورته ووایه چې که دا وکړي نو د مهاجرینو په شان حقونه او مسؤلیتونه به لري.» او دار المهاجرین دار الاسلام دی، نو دا متن د تابعیت حقوق یوازې هغو کسانو پورې محدودوي چې دار الاسلام ته هجرت کوي، یا په بل عبارت، دوی د دار الاسلام تابعیت لري. له همدې امله، دا په ټول نړۍ کې ټول مسلمانان نه شاملوي، بلکې یوازې هغه چې په دار الاسلام کې دي. په ورته ډول، هغه غیر مسلمان چې په دار الاسلام کې اوسي او د هغې تابعیت ولري هم له دې حکم څخه مستثنا نه دي، ځکه د بریدة روایت د تابعیت د حق تمتع د دار الاسلام ته د هجرت پورې شرط کوي. په دې توګه، په دار الاسلام کې مسلمان، او هغه ذمي چې په دار الاسلام کې ژوند کوي او د هغې تابعیت لري، د دې ماده د تطبیق لاندې راځي.
“Then summon them to leave their territory and transfer to the abode of the Emigrants ( Al-Muhajireen) and tell them that if they do so, they will have the same rights and responsibilities as the Emigrants (Al-Muhajireen).” and the Dar Al-Muhajireen is the Dar Al-Islam, and so this text limits the rights of citizenship to those who migrate to the Dar Al-Islam, or in other words, they carry the citizenship of Dar Al-Islam.Therefore, this does not encompass all the Muslims in the world but rather only those in Dar Al-Islam, and in the same way, non-Muslims who live in Dar Al-Islam and carry citizenship are not exempted, because the narration of Buraydah makes enjoyment of the right of citizenship conditional to migration to Dar Al-Islam. Accordingly, the Muslim in Dar Al-Islam, and the Dhimmi who lives in Dar Al-Islam and carries its citizenship fall under the application of this article.
دا د دارالاسلام د اوسیدونکو لپاره دی؛ دوی کولی شی د عامه ملکیت څخه ګټه پورته کړي، او د دوی څخه هیچا ته دا اجازه نه ورکول کیږي، که هغوی مسلمانان وي یا ذمیان.
This is for the citizens in Dar Al-Islam; they can utilise from the public property, and none of them should be prevented from doing so irrespective of whether they were Muslims or Dhimmis.
د مسلمانو رعیت لخوا عامه ملکیت کارولو مسئله واضحه ده.
The issue of the Muslim subjects utilising the public property is clear.
ذمیانو په اړه، د رسول الله ﷺ او صالح خلفاوو په دوره کې ډېر داسې نصوص او پېښې شتون لري چې دا خبره ښيي۔ دوی به په بازارونو کې ګرځېدل، پېرودل او پلورل، او بازارونه د ټولنې عامه ملکیت دي۔ احمد د کعب بن مالک څخه روایت کړی دی:
As for the Dhimmi, there are several texts and incidents from the time of the Messenger (pbuh) and the righteous Khulafaa’ which all indicate this. - They used to walk in the markets, buying and selling, and the markets are public property. Ahmad reported from Ka’b Bin Malik:
. فَ بَ يْ نَا أَنَا أَطُوفُ السُّوقَ إِذَا رَجُلٌ نَصْرَانِ ي جَاءَ بِطَعَامٍ يَبِيعُهُ يَ قُولُ: مَنْ يَدُلُّ ...« »...؟ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ .
. فَ بَ يْ نَا أَنَا أَطُوفُ السُّوقَ إِذَا رَجُلٌ نَصْرَانِ ي جَاءَ بِطَعَامٍ يَبِيعُهُ يَ قُولُ: مَنْ يَدُلُّ ...« »...؟ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ .
ما د بازار په ګرځیدو کې وم چې یو عیسوي د خرڅلاو لپاره ځینې خواړه راوړل او ویل: ماته به څوک د کعب بن مالک لارښوونه وکړي؟ او دا په ګوته کوي چې مسلمانان او ذمیان په همدې ډول د خپلو اړتیاوو لپاره بازارونو ته تلل. - دوی د اوبو، اور او څړځایونو څخه ګټه اخیستله. ابن ماجه د ابوهریره رضي الله عنه څخه روایت کړی چې پیغمبر ﷺ وویل:
- “While I was roaming through the market, a Christian came with some food to sell, saying: who will direct me to Ka’b Bin Malik?” and this indicates that the Muslims and Dhimmis used to visit the markets for their needs in the same manner. - They used to utilise the water, fire and pastures. Ibn Maja reported from Abu Hurayrah that the Prophet said:
. » ثَلاثٌ لا يُمْنَ عْنَ: الْمَاءُ وَالْكَلُِ وَالنَّارُ « .
. » ثَلاثٌ لا يُمْنَ عْنَ: الْمَاءُ وَالْكَلُِ وَالنَّارُ « .
«تین چیزونه له کومې منع نه کیږي: اوبه، اور او څړ ځمکې (چراګاه).» صحابه کرامو اتفاق وکړ چې د شام عیسویان له مسلمانانو سره د سیندونو څخه څښلی شي، همداسې هغه کسان چې په عراق او بحرین کې مجوسي پاتې شوي، همدارنګه د مصر قبطیان چې د نیل څخه څښل او اوبه یې ورکولې. دوی ټول د ځنګلونو څخه لرګي پرې کولای شول، خپلې کرنې یې د عامه سیندونو څخه اوبه کولې او خپل ډډې یې په عامه څړ ځمکو کې څراوه. نن ورځ دوی پټرول او د هغه محصولات او بریښنا کاروي، ځکه دا دواړه د هغه "اور" څخه دي چې په روایت کې یادیږي. - دوی د مړې ځمکې د ژوندي کولو حق لري، د هغه څه له امله چې احمد او الترمذي د جابر څخه په صحیح سند روایت کړي، چې هغه وویل: رسول الله ﷺ وفرمایل:
- “Three can not be denied (to anyone): water, fire and pastures”. The companions agreed that the Christians of Al- Sham could drink from the rivers with the Muslims, and similarly the same applied to those who remained Magians in Iraq and Bahrain, and similarly the Coptics in Egypt used to drink and irrigate from the Nile. They would all cut wood from the forests, irrigate their crops from the public rivers and shepherd their flocks in the public pastures. Today they would utilise petrol and its derivatives and electricity, since they are both from the: “fire” mentioned in the narration. - They have the right to revive dead land, due to what is reported by Ahmad and Al-Tirmidhi with an authentic chain from Jabir who said that the Messenger of Allah (pbuh) said:
«مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَهُ» - «هرڅوک چې مړه ځمکه ژوندۍ کړي، هغه ځمکه ده» او هغه روایت چې البخاري د عائشې رضي الله عنها څخه نقل کړی، چې پیغمبر ﷺ فرمایلي دي:
» مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيِّتَةً فَهِيَ لَه « - “whoever revives a dead land, it belongs to him” and what was reported by Al-Bukhari from Aisha(ra) that the Prophet said:
.» مَنْ أَعْمَرَ أَرْضًا لَيْسَتْ لأَحَدٍ فَ هُوَ أَحَقُّ «.
.» مَنْ أَعْمَرَ أَرْضًا لَيْسَتْ لأَحَدٍ فَ هُوَ أَحَقُّ «.
"هغه څوک چې یوه داسې ځمکه آبادوي چې د چا ملکیت نه وي، هغه د دې ځمکې ډیر حق لرونکی دی."، او هغه روایت چې ابو داود الطیالسي د عایشې رضي الله عنها څخه نقل کړی دی، چې ویلي یې دي: رسول الله ﷺ فرمایلي دي:
- “He who cultivates land that does not belong to anybody is more rightful (to own it).”. And what is reported by Abu Dawud At-Tayalisi from Aisha(ra) who said that the Messenger of Allah (pbuh) said:
. العِبَادُ عِبَادُ اللهِ، وَالْبِلادُ بِلادُ اللهِ، فَمَنْ أَحْيَا مِنْ مَوَاتِ الأَرْضِ شَيْئاً فَ هُوَ لَهُ، « » وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَ ق .
. العِبَادُ عِبَادُ اللهِ، وَالْبِلادُ بِلادُ اللهِ، فَمَنْ أَحْيَا مِنْ مَوَاتِ الأَرْضِ شَيْئاً فَ هُوَ لَهُ، « » وَلَيْسَ لِعِرْقٍ ظَالِمٍ حَ ق .
بنده د الله بنده دی، زمکه د الله زمکه ده، او هر څوک چې د مړې زمکې کومه برخه ژوندۍ کړي، هغه د هغه ده، او ظالم د ملکیت حق نه لري.
“The slave is the slave of Allah (swt), and the land is the land of Allah (swt), and whoever revives any part of dead land, it belongs to him, and the oppressor has no right of possession”.
دا ټول دلایل عام دي او ټول اتباعو ته شامل دي، پرته له دې چې دوی مسلمانان وو که نه.
All of these evidences are general and encompass all citizens, irrespective of whether they were Muslims or not.
- همچنان، ټول اتباع، که مسلمان وي که ذمي، د ځمکې، سمندر او هوا د ټرانسپورټ وسیلې کارولی شي. ځمکې ته سره، ذمیانو د رسول الله ﷺ په زمانه کې هم دا وسیلې کارولې. ترمذي د عایشه (رضی الله عنها) څخه روایت کړی، چې هغې وویل:
- Also, all of citizens whether Muslim or Dhimmi can use the methods of transportation from land, sea and air. As for the land, the Dhimmis used to use it at the time of the Messenger of Allah (pbuh) . Al-Tirmidhi reported from Aisha(ra) who said: .
. ثَ وْبَانِ قِطْرِيَّانِ غَلِيظَانِ، فَكَانَ إِذَا قَ عَدَ فَ عَرِقَ ثَ قُلاَ كانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ « عَلَيْهِ، فَ قَدِمَ بَ ز مِنْ الشَّامِ لِفُلاَنٍ الْيَ هُودِيِّ، فَ قُلْتُ: لَوْ بَ عَثْتَ إِلَيْهِ فَاشْتَ رَيْتَ مِنْهُ ث وَْبَ ينِ » ... إِلَى ا لْمَيْسَرَةِ .
. ثَ وْبَانِ قِطْرِيَّانِ غَلِيظَانِ، فَكَانَ إِذَا قَ عَدَ فَ عَرِقَ ثَ قُلاَ كانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ « عَلَيْهِ، فَ قَدِمَ بَ ز مِنْ الشَّامِ لِفُلاَنٍ الْيَ هُودِيِّ، فَ قُلْتُ: لَوْ بَ عَثْتَ إِلَيْهِ فَاشْتَ رَيْتَ مِنْهُ ث وَْبَ ينِ » ... إِلَى ا لْمَيْسَرَةِ .
د الله رسول ﷺ دوه ضخیم د قطري کالي اغوستي وې. کله چې به ناست و، عرق به یې کاوه، ځکه دا کالي د هغه لپاره ډیر درانه وو. له شام څخه د فلانکي یهودي لپاره ځینې کالي راورسیدل. ما وویل: "شاید تاسو هغه ته پیغام ولیږئ چې له هغه څخه تر هغه وخته پورې د پور په توګه ځینې کالي واخلي، ترڅو د تادیې اسانه شي." څرنګه چې د سمندر اړه ده، د صحابه کرامو په زمانه کې مسلمانان هغه په همدغه ډول کاروله، او نن ورځ دا د هوايي لارو د کارونې سره ورته ده.
– “The Messenger of Allah (pbuh) (saw) was wearing two thick Qitri garments on. When he would sit, he would sweat since they were so heavy for him. Some clothes arrived from Ash-Sham for so-and-so, the Jew. I said: 'Perhaps you could dispatch a request to him to buy some garments (on credit) from him until it is easy (to pay).” As for the sea, they used to use it in the same manner as the Muslims at the time of the companions, and today that is analogous to the use of the airways.
دوی کولی شي عمومي لارې او عامه مواصلاتي وسایل هم کارولی شي، ځکه دا د عامه ترانسپورټ سره ورته والی لري۔
- They can also use the general paths and the public communications as they are analogous to the public transportation.
دا د مقالې د لومړۍ برخې دلیل دی، چې ټول انفرادي اشخاص د عامه ملکیت څخه د ګټې اخیستلو حق لري۔
This is the evidence for the first part of the article that all of the individual subjects have the right to utilise the public property.
دوهم برخه، یعنی دا چې دولت ته روا نه ده چې یو تن ته دا اجازه ورکړي چې دا (ځمکه یا شی) په انفرادي توګه ولري یا وکاروي، د دې دلیل د ابیض بن حمال روایت دی کله چې نبي ﷺ هغه ته یوه مالګینه ځمکه ورکړه، او کله چې هغه ته وویل شو چې هغه څه چې ده ورکړي د نه ختمیدونکي اوبو په شان دي، نو هغه یې له هغه څخه واخیست. الترمذي له ابیض بن حمال څخه روایت کړی دی چې: "هغه نبي ﷺ ته راغی او له هغه څخه یې وغوښتل چې یوه مالګینه ځمکه ورته د جاګیر په توګه وګوماري، او هغه ﷺ هغه ورته ورکړه. او کله چې هغه ووت، د نبي ﷺ سره یو سړی وویل: ایا ته پوهیږې چې ته هغه ته څه ورکوې؟ ته هغه ته نه ختمیدونکې اوبه ورکوې. نو هغه ﷺ هغه له هغه څخه واخیست." بل دلیل هغه دی چې الترمذي له عایشې رضي الله عنها څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حسن صحیح دی، او ابن خزیمه په خپل صحیح کې روایت کړی چې رسول الله ﷺ وفرمایل:
As for the second part, which is that it is not allowed for the State to permit someone to individually possess or utilise it – its evidence is the narration of Abyad Bin Hammal when the Prophet granted him some land which was salt laden, and when he was informed that what he had given him was similar to nondepleted water he took it back from him. Al-Tirmidhi reported from Abyad Bin Hammal that: “He came to the Prophet and asked him to assign him a salt laden land as a fief, and he granted it to him. And when he left, one person with the Prophet said: “Do you know what you have granted him? You granted him the non-depleted water”. He then took it away from him”. The other evidence is that which Al-Tirmidhi reported from Aisha(ra) and he said it is Hasan Sahih, and Ibn Khuzaymah reported in his Sahih, that the Messenger (pbuh) said:
. » مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ « .
. » مِنًى مُنَاخُ مَنْ سَبَقَ « .
«منیٰ هغه ځای دی چې هرڅوک لومړی هلته ورسیږي، هماغه د ځای خاوند دی»، او همدارنګه د الصعب بن جثامة روایت د البخاري سره.
“Mina is a resting place for whoever arrives there first”, and also the narration of Al-Sa’ab b. Jathamah with Al-Bukhari:
.» لا حِمَى إِلاَّ للهِ وَلِرَسُولِهِ « .
.» لا حِمَى إِلاَّ للهِ وَلِرَسُولِهِ « .
«د زکات د څارویو لپاره هیڅ حِمٰی (ځانګړی چراګاه) نشته، مګر د الله ﷻ او د هغه د رسول ﷺ لپاره.»
“There is no Hima (for grazing the animals of Zakah) except for Allah (swt) and His Messenger (pbuh)”.
داسې ښکاري چې ډیری سرمایه دارانه انحصارات، لوی شرکتونه او هغه افراد چې فرضي دولت لري، دا کار یې د هغو ځانګړو امتیازاتو په اساس کړی دی چې دوی ته د عامه ملکیتونو د مختلفو ډولونو استثمار اجازه ورکوي، لکه ګاز، تیل او نور معدني منابع، او مخابرات، ترانسپورت، اوبه او نور شیان.
It is clear that most of the capitalist monopolies and rich companies and individuals who have imaginary wealth, have managed to do so because of the special privileges they get to exploit the different types of public property, such as gas, petrol and the other mineral resources, and the communications, transport, water and other things.