Madde 49
Article 49
Halife, uygulama için yardımcılar atar; bunların görevi idaridir. Onlar hükümdar değildir ve bu daire, halifenin iç ve dış işler makamlarında çıkardığı kararları uygulayan kurumdur; bu makamlardan ona gelen her şeyi de ona sunar. Daire, halifeyle diğerleri arasında aracıdır; aşağıdaki konularda ona ve ondan iletiler taşır:
The Khalifah appoints assistants for implementation and their work is administrative. They are not rulers and their department is the institution that executes what the Khalifah issues in both of the internal and foreign affairs authorities and submits what comes to him from these authorities. The department is the intermediary between the Khalifah and others, conveying to and from him in the following matters:
a. İnsanlarla İlişkiler.
a. Relations with the people.
b. Uluslararası ilişkiler.
b. International relations.
c. Askeri alan.
c. The military.
d. Askeri olmayan Devlet kurumları.
d. The institutions of the State other than the military.
İcra Yardımcısı, Halife'nin işlerin yürütülmesinde, emirlerinin takibi ve uygulanmasında kendisine yardımcı olmak üzere atadığı bakandır. Halife ile devletin çeşitli daireleri, tebaa ve dış işleri dairesi arasında aracıdır. Halife'ye ve Halife'den mesajları iletir. Emirlerin yerine getirilmesinde bir yardımcıdır; bu emirler üzerinde yetkisi yoktur ve kendisine emanet edilmiş değildir. Yani görevi, icra ve idari bir görevdir, hüküm verme değildir. Dairesi, Halife'nin iç ve dış dairelere verdiği emirleri yerine getirmek için kullanılan bir araçtır; bu daireler aracılığıyla kendisine ulaşan her şeyde Halife'ye itaatin sağlanmasını temin eder. Dairesi, Halife ile başkaları arasında aracılık eder: onların adına Halife'ye iletir ve Halife'den onlara iletir.
The executive assistant is the minister whom the Khalifah appoints to be his assistant in the execution of matters, the following up and implementation of his orders. He is the intermediary between the Khalifah and the various State departments, the subjects and the foreign office. He conveys messages to and from the Khalifah. He is an assistant in executing orders and is not authorised over them or entrusted with them i.e. his role is one of execution and administrative and not ruling. His department is a tool used to execute what the Khalifah issues to the internal and foreign offices, ensuring submission to the Khalifah in all that comes to him through these offices. His department acts as an intermediary between the Khalifah and others, where it conveys to them on his behalf and conveys to him from them.
İcraat yardımcısı, Allah Resulü'nün (ﷺ) ve doğru yolda yürüyen Halifeler'in zamanında "kâtip" (el-Kâtib) olarak anılıyordu. Daha sonra, yazışmaların ve mektupların Divanı'nın muhafızı olarak bilinir oldu. Ardından, ona "telif/tanzim kâtibi" veya "tanzim Divanı'nın muhafızı" adının verilmesine karar verildi. Daha sonra fıkıhçılar ona "icraat yardımcısı" (Vezîrü't-Tenfîz) adını verdiler.
The executive assistant used to be called a secretary (Al- Katib) at the time of the Messenger of Allah (pbuh) and the righteous Khulafaa’. Then he became known as the keeper of the Diwan of letters or correspondence. Later, it was decided that he is called the secretary of composition or the keeper of the Diwan of composition and then the jurists named him the executive assistant (Wazir Al-Tanfidh).
Dört meselede yapılan işlere gelince, bunun delili, Resulullah'ın (ﷺ) zamanındaki Katib'e (Vezir-i Tenfiz) dair delillerin ve sahabenin büyük kalabalığı önünde salih Halifelerin yaptıklarının incelenmesiyle ortaya çıkar.
As for the actions regarding the four issues mentioned – the evidence is through examination of the evidences related to the Katib (Wazir Al-Tanfidh) at the time of the Messenger (pbuh) and the actions of the righteous Khulafaa’ in front of the masses of companions:
a. Doğrudan tebaaya gönderilen mesajlar. Örneğin:
a. The messages sent to the subjects directly. Such as:
- Necran halkına gönderdiği mesaj. Ebû Ubeyd, el-Emvâl'de Ebü'l-Melîh el-Hüzelî'den rivayet etmiştir; rivayetin sonunda şöyle geçer.
- His (pbuh) message to the people of Najran. Abu ’Ubayd narrated in Al-Amwal from Abu Al-Malih Al-Huthali which mentioned at its end.
.» شَ هِ دَ بِذَلِكَ عُ ثْ مَ انُ بْ نُ عَفَّانَ وَمُعَيْقِيبُ، وَكَتَ ب «.
.» شَ هِ دَ بِذَلِكَ عُ ثْ مَ انُ بْ نُ عَفَّانَ وَمُعَيْقِيبُ، وَكَتَ ب «.
- "'Uthman Bin 'Affan ve Mu'ayqib buna şahitlik etti ve yazdı". Ebu Yusuf bunu el-Harac'ta rivayet etmiş ve yazıcının el-Mugira olduğunu belirtmiştir. Ardından Ömer'in (ra) mesajını, yazıcının Mu'ayqib olduğunu zikretmiş; sonra Osman'ın (ra) onlara gönderdiği mesajı, yazıcının kendi kölesi Hamran olduğunu belirterek aktarmış; ve son olarak Ali'nin (ra) mesajını, yazıcının 'Abdullah b. Ebi Rafi' olduğunu zikretmiştir.
- “’Uthman Bin ’Affan and Mu’ayqib witnessed it, and he wrote”. Abu Yusuf reported it in Al-Kharaj and mentioned that the Katib was Al-Mughaira, and then it mentioned the message of Umar (ra) with the Katib being Mu’ayqib, and then the message of ’Uthman (ra) to them with the Katib being his servant Hamran, and then the message from ’Ali (ra) with the Katib being ’Abdullah b. Abi Rafi’.
- Tamîm ed-Dârî'ye gönderdiği mesaj. Ebû Yûsuf, el-Harâc'ta şöyle dediğini aktarmıştır.
- His (pbuh) message to Tamim Al-Dari. Abu Yusuf mentioned in Al-Kharaj saying.
. قَامَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ وَهُوَ تَمِيمُ بْنُ أَوْسٍ - رَجُلٌ مِنْ لَخْمٍ - فَ قَالَ يَا رَسُولَ « اللَّهِ، إِنَّ لِي جِيرَةً مِنَ الرُّومِ بِفِلَسْطِينَ، لَهُمْ قَ رْيَةٌ ي قَُالُ لَهَا حِبْ رَى، وَأُخْرَى ي قَُالُ لَهَا عَيْ نُونُ، وَإِنْ فَ تَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ الشَّامَ فَ هَبْ هُمَا لِي، فَ قَالَ: هُمَا لَكَ. قَالَ: فَاكْ تُبْ لِي بِذَلِكَ، فَكَتَبَ لَهُ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ لِ تَِِمِيمِ بْنِ أَوْسِ الدَّارِيِّ، أَنَّ لَهُ قَ رْيَة حِبْ رَى وَبَ يْتَ عَ ي نُونَ قَ رْيَ تُ هَا كُلُّهَا، وَسَهْلُهَا وَجَبَ لُهَا وَمَاؤُهَا وَحَرْث هَُا وَأَنْ بَاطُهَا وَبَ قَرُهَا وَلِعَقِبِهِ مِنْ بَ عْدِهِ، لاَ يُحَاقُّهُ فِيهَا أَحَدٌ، وَلاَ ي لُْحِدُ عَلَيْهِمْ أَحَدٌ بِظُلْمٍ، فَمَنْ ظَلَمَ وَأَخَذَ مِنْ هُمْ شَيْئاً فَإِنَّ عَل يْهِ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ. وَكَتَبَ » عَلِيٌ .
. قَامَ تَمِيمٌ الدَّارِيُّ وَهُوَ تَمِيمُ بْنُ أَوْسٍ - رَجُلٌ مِنْ لَخْمٍ - فَ قَالَ يَا رَسُولَ « اللَّهِ، إِنَّ لِي جِيرَةً مِنَ الرُّومِ بِفِلَسْطِينَ، لَهُمْ قَ رْيَةٌ ي قَُالُ لَهَا حِبْ رَى، وَأُخْرَى ي قَُالُ لَهَا عَيْ نُونُ، وَإِنْ فَ تَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ الشَّامَ فَ هَبْ هُمَا لِي، فَ قَالَ: هُمَا لَكَ. قَالَ: فَاكْ تُبْ لِي بِذَلِكَ، فَكَتَبَ لَهُ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، هَذَا كِتَابٌ مِنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ لِ تَِِمِيمِ بْنِ أَوْسِ الدَّارِيِّ، أَنَّ لَهُ قَ رْيَة حِبْ رَى وَبَ يْتَ عَ ي نُونَ قَ رْيَ تُ هَا كُلُّهَا، وَسَهْلُهَا وَجَبَ لُهَا وَمَاؤُهَا وَحَرْث هَُا وَأَنْ بَاطُهَا وَبَ قَرُهَا وَلِعَقِبِهِ مِنْ بَ عْدِهِ، لاَ يُحَاقُّهُ فِيهَا أَحَدٌ، وَلاَ ي لُْحِدُ عَلَيْهِمْ أَحَدٌ بِظُلْمٍ، فَمَنْ ظَلَمَ وَأَخَذَ مِنْ هُمْ شَيْئاً فَإِنَّ عَل يْهِ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ. وَكَتَبَ » عَلِيٌ .
“Temim ed-Dari (Lahm kabilesinden Temim bin Evs) ayağa kalkıp şöyle dedi: Ey Allah'ın Resulü, Filistin'de Rumların yaşadığı bir komşuluğum var; Hibra adında bir köy ve Aynun adında başka bir köy. Allah Şam'ı size fethettirirse, bu iki köyü bana bağışlayın. Bunun üzerine Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: Onlar senindir. Ardından dedi ki: Bunu bana yazın. Bunun üzerine şu şekilde yazdı: Allah'ın adıyla. Bu, Allah'ın Resulü Muhammed ﷺ'in Temim bin Evs ed-Dari'ye yazdığı bir belgedir; Hibra ve Aynun olmak üzere iki köyün bütün evleri, ovaları, dağları, suyu, tarımı, bitkileri ve hayvanları ona aittir; bu, ondan sonra gelecek olanlar için de geçerlidir. Hiç kimse bu konuda onlarla çekişmesin ve hiç kimse zorla almaya yönelmesin. Kim zulmeder ve oradan bir şey alırsa, onun üzerine Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların laneti olsun. Bunu yazan Ali'dir.” Ebu Bekir (ra) halifelik makamını üstlendiğinde, onlara şu metni içeren bir yazı gönderdi: “Allah'ın adıyla. Bu, Allah'ın Resulü ﷺ'in yerine yeryüzünde halife olan, Allah'ın Resulü'nün kefili Ebu Bekir'in Dari halkına yazdığı bir belgedir: Hibra ve Aynun köylerinden hiç kimse onlara bir zarar vermesin; Allah'a itaat eden ve sözünü dinleyen kimse, bu köylerden hiçbir şeyi bozmasın ve oraya girmek isteyen herkesi engellemek için köyün çevresinde iki giriş yapsın.”
- “Tamim Al-Dari (Tamim Bin Aws, a man from Lakhm) stood up and said: O Messenger of Allah, I have a neighbourhood from the Romans in Palestine – there is a village which is called Hibra, and another called Aynun. If Allah opens as-Sham to you, grant them to me as a gift. And so he said – They are yours. He said – write that for me, and so he wrote: In the name of Allah, this is a message from Muhammad the Messenger of Allah (pbuh) to Tamim Bin Aws Al-Dari, that he has all the houses of the two villages: Hibra and Aynun, and their plains, mountains, water, agriculture, plants and its cattle, and for who comes after him. No one should contest over it with them, and no one should incline to take it by force. Whoever oppresses and takes anything from it, then they will have the curses of Allah and the angels and all of the people. ’Ali was the one who wrote it”. When Abu Bakr (ra) took the leadership, he wrote them a message which mentioned “In the name of Allah – this is a message from Abu Bakr the guarantor of the Messenger of Allah (pbuh) succeeded on the Earth, he wrote to the people of Dari, no one should spoil anything by their hand from the villages of Hibra and Aynun, and whoever heard and obeyed Allah, then do not spoil anything from them, and should build two entrances around them to prevent anyone who intended to do so from entering”.
b. Uluslararası ilişkiler:
b. International relations:
- Hudeybiye Antlaşması: Buhârî, Miswar ve Mervân'dan antlaşmayla ilgili olarak şöyle rivayet etmiştir:
- The Treaty of Hudaybiyah: Al-Bukhari narrated from Al- Miswar and Marwan regarding the treaty:
»... الكَاتِبَ فَدَعَا النَّبِيُّ «. - “Bunun üzerine Peygamber ﷺ kâtibi çağırdı…”. Ebu Yusuf da el-Harâc adlı kitabında şöyle rivayet etmiştir:
.»... الكَاتِبَ فَدَعَا النَّبِيُّ «. - “So the Prophet (phuh) called the Katib (writer)…”. Abu Yusuf also narrated in the book Al-Kharaj saying:
. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ وَالكَلْبِيُّ، زَادَ بَ عْضُهُمْ عَلَى ب عَْضٍ فِي الحَدِيثِ، « »... وَفِيهِ: وَقَالَ: اكْ تُ بُوا – .
. وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ وَالكَلْبِيُّ، زَادَ بَ عْضُهُمْ عَلَى ب عَْضٍ فِي الحَدِيثِ، « »... وَفِيهِ: وَقَالَ: اكْ تُ بُوا – .
"Muhammed İbn İshak ve El-Kelbi bana bildirdi; bazıları rivayete ekleyerek dediler ki: Dedi: (çoğul olarak) Yazın." İbn Kesir bunu rivayet etmiştir; yazarın adı zikredilmeden. عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبَ قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ قَالَ الزُّهْرِيُّ ... ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ ... فَقَالَ: اكْتُبْ -.
“Muhammad Ibn Ishaq and Al-Kalbi informed me, some others added in the narration saying: He said: Write (plural)”, without mentioning the name of the writer. Ibn Kathir reported. . عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبَ قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ قَالَ الزُّهْرِيُّ ... ثُمَّ دَعَا رَسُ ولُ اللَّهِ « »... فَ قَالَ: اكْتُبْ - .
“İbn İshak, Ez-Zührî'nin dediğini aktardı… ardından Allah'ın Elçisi ﷺ, Ali İbn Ebî Talib'i çağırdı ve şöyle buyurdu: ‘Yaz (tekil)…’”. Ebû Ubeyd bunu el-Emvâl kitabında İbn Abbas'tan rivayet etmiştir; İbn Abbas şöyle demiştir:
“Ibn Ishaq said Al-Zuhri said…then the Messenger of Allah (pbuh) called upon ’Ali Ibn Abi Talib and said: ‘Write (singular)…’”. Abu ’Ubayd narrated it in the book of Al- Amwal from Ibn ’Abbas, where he said:
.»... فَ قَالَ لِعَلِيٍّ: أُكْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .
.»... فَ قَالَ لِعَلِيٍّ: أُكْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .
“….ve ’Ali’ye şöyle dedi: ‘Ey ’Ali, yaz…’” Hâkim, İbn ’Abbas’tan rivayet etmiştir ve Zehebî de bunu sahih kabul edip onaylamıştır, şöyle diyerek:
- “….and he said to ’Ali: ‘O ’Ali, write…’” and Al-Hakim narrated from Ibn ’Abbas, and Al-Dhahabi authenticated and approved it, saying:
. »... اكُْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .
. »... اكُْ تُبْ يَا عَلِيُّ ...« .
“…..O ’Ali, yaz…”. Bu barış anlaşmasının metni çok iyi bilinmektedir ve burada anılmasına gerek yoktur. c. Askerî Alan: - Ebu Bekir'in (ra) Halid'e (ra) yazdığı mektup; bu mektupta onu Şam'a gitmeye emretmektedir. Ebu Yusuf, el-Harac adlı kitabında şöyle demiştir: “Halid, Hîre'yi merkez edinmek istedi. Ancak Ebu Bekir'in mektubu ona geldi; Ebu Ubeyde'ye ve Müslümanlara destek olmak üzere Şam'a gitmesini emrediyordu…” d. Askerî alan dışındaki devlet kurumları: - Resulullah'ın (pbuh) Muaz'a Yemen'de öşür hakkında yazdığı mektup: Yahya İbn Adem, el-Harac kitabında Hasan'dan rivayet etmiştir, şöyle demiştir: . إِلَى مُعَاذٍ بِالْيَمَنِ: فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ غَيْلاً كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ « » العُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالغَرْبِ فَنِصْفُ العُشْرِ .
- “…..O ’Ali, write…”. The text of this peace treaty is well known and does not need mentioning here. c. The Military: - The letter of Abu Bakr (ra) to Khalid (ra), in which he commands him to travel to as-Sham. Abu Yusuf said in the book Al-Kharaj: “Khalid wanted to take Al-Heerah as his centre. However, the letter of Abu Bakr came to him commanding him to travel to as-Sham as reinforcement for Abu ’Ubaydah and the Muslims…” d. The institutions of the state other than the military - The letter of the Messenger (pbuh) to Mu’adh regarding the tenth (Al-Ushr): Yahya Ibn Adam narrated in the book of Al-Kharaj from Al-Hasan, he said: . إِلَى مُعَاذٍ بِالْيَمَنِ: فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ غَيْلاً كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ « » العُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالغَرْبِ فَنِصْفُ العُشْرِ .
– Allah'ın Elçisi ﷺ Yemen'deki Muâz'a şu mektubu yazdı: “Yağmurla ya da büyük su kaynaklarıyla sulanan topraktan onda bir (öşür) verilir; kovayla sulanan topraktan ise yirmide bir (onda birin yarısı) verilir.” Eş-Şa'bî de aynı rivayeti nakletmiştir. İbn Ebî Şeybe de hükümlerle ilgili kitabında benzer bir rivayeti nakletmiştir.
– “The Messenger of Allah (pbuh) wrote to Mu’adh in Yemen: “A tenth is payable on what is watered by rain or by sizable water; and a twentieth (have of a tenth) on what is watered by bucket.” Al-Sha’bi wrote the same narration. Ibn Abu Shaybah has also narrated similar in his book about ruling.
Halife, ihtiyacına göre kâtipler (Kuttab) atayabilir; hatta bu atama, vazifelerini yerine getirmesi ancak onları atamakla mümkün olabiliyorsa, farz olma derecesine kadar yükselebilir. Peygamber ﷺ'in tarihini yazan müellifler, onun yaklaşık yirmi kadar kâtibi olduğunu zikretmektedirler.
The Khalifah can appoint writers (Kuttab) according to his needs; rather it could reach to the level of being an obligation if he could not fulfill the obligatory tasks without appointing them. The authors who wrote the history of the Messenger of Allah (pbuh) mention that he had about twenty such writers.