Madde 102
Article 102
Hazine (Beytü'l-Mâl), şer'î hükümlere uygun olarak gelirlerin toplanması, muhafaza edilmesi ve harcanmasıyla ilgili gelir ve giderlerden sorumlu idaredir. Hazinenin merkez dairesinin başkanına Hazine Emini (Hazinü Beytü'l-Mâl) denir. Eyaletlerdeki daireler de bunun bağlı olup her dairenin başkanına Hazine Sahibi (Sâhibü Beytü'l-Mâl) denir.
The treasury (Bayt Al-Mal) is the administration responsible for the revenues and expenditure in accordance with the Shari’ah rules in terms of their collection, storage and spending. The head of the office of the treasury is called the Treasurer of the Treasury (Khazin Bayt Al-Mal). The offices in the provinces fall under it and the head of each office is called the Trustee of the Treasury (Sahib Bayt Al-Mal).
Bayt al-Mal, bir isim tamlamasından türetilmiş bir isimdir. Devletin gelirlerinin harcanana kadar saklandığı yeri ifade etmek için kullanılır. Müslümanlara ait olan malların alınmasından ve harcanmasından sorumlu otoriteyi de ifade edebilir.
Bayt Al-Mal is a noun made from a genitive construction. It is used to mean the place where the state’s revenues are kept until they are spent. It could mean the authority responsible for receiving and spending the funds entitled for Muslims.
Daha önce açıkladığımız gibi, valiye ordu, yargı ve maliyeyi kapsamayan özel bir yetki verilmesini benimsedik. Buna göre bütün ordu merkezi bir daire olacaktır (başında Cihad Emiri bulunacaktır). Yargı merkezi bir daire olacaktır (yargı adıyla anılacaktır) ve bütün mali kaynaklar merkezi bir daire oluşturacaktır (Hazine adıyla anılacaktır). Bu daire, Devletteki diğer kuruluşlardan ayrı olacak ve diğer kuruluşlar gibi Halife'ye bağlı olacaktır.
We have adopted – as we explained earlier - that the governor is given a special authority that excludes the army, judiciary and funds. Thus, the whole army will be a central department (presided over by the Amir of Jihad). The judiciary will be a central department (known as judiciary) and the entire funds form a central department (known as the treasury), which is separate from any other organisation in the State, and is subordinate to the Khalifah as are the other organisations.
Buna ek olarak, hazinenin doğrudan Resulullah'ın (ﷺ) veya Halife'nin ya da onun bu hazineye başkanlık etmesi için görevlendirdiği kişinin yetkisi altında olduğunu gösteren çok sayıda delil vardır. Resulullah (ﷺ) bazen mallarla doğrudan ilgilenir, bu malları kabul eder, dağıtır ve hak ettikleri yerlere harcardı. Bazen de bu işi üstlenmesi için birini görevlendirirdi. Ondan sonra salih halifeler de böyle yapardı: Ya hazineyi bizzat kendileri yönetirler ya da bunu kendi adlarına başkalarına devrederlerdi.
This is in addition to the fact that there are abundant evidences that the treasury was under the direct authority of the Messenger (pbuh) or the Khalifah, or whoever he appointed to preside over it. The Messenger of Allah (pbuh) would sometimes deal directly with the funds and he had a safe. He used to receive the funds, distribute them, and spend them in their due place. On other occasions he used to appoint somebody to take care of that. This is what the righteous Khulafaa’ used to do after him , where they either took charge of the treasury by themselves, or they delegated others to do that on their behalf.
Peygamber ﷺ, Enes'ten rivayet edildiği gibi Buhari'nin naklettiğine göre, malları mescitte yerleştirirdi. Enes şöyle demiştir:
The Messenger of Allah (pbuh) used to place the funds in the mosque, as Al-Bukhari narrated from Anas, he said:
. » يبَِالٍ يمنَ الْبَحْرَيْ ي ن فَ قَالَ: انْ ثُ رُوهُ فِي الْمَسْجِدِ أُيتَِ النَّيبُِّ « .
. » يبَِالٍ يمنَ الْبَحْرَيْ ي ن فَ قَالَ: انْ ثُ رُوهُ فِي الْمَسْجِدِ أُيتَِ النَّيبُِّ « .
"Bahreyn'den Peygamber ﷺ'e bir miktar mal getirildi. O da: 'Onu mescidin içine yay.' buyurdu."
“Some funds were brought to the Prophet (phuh) from Bahrain. He said: ‘Spread it out in the mosque.’”.
Bazen onu eşlerinden birinin odalarından birinde koyardı; nitekim Buhârî'nin Ukbe'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir:
He would sometimes put it in one of the rooms of his wives, as it was narrated by Al-Bukhari from Uqbah, he said:
. بيالْمَ ي دينَية الْعَصْرَ، فَسَلَّمَ ثُمَّ قَامَ مُسْيرعًا، فَ تَخَطَّى يرقَابَ صَلَّيْتُ وَرَاءَ النَّيبِِّ « النَّا ي س إيلَى ب عَْ ي ض حُجَير نيسَائييه، فَ فَيزعَ النَّاسُ يمنْ سُرْعَتييه، فَخَرَجَ عَلَيْيهمْ، فَ رَأَى أَن هَُّمْ عَ ي جبُوا يمنْ » سُرْعَتييه، فَ قَالَ: ذكََرْتُ شَ يْئًا مِنْ تِ بْرٍ عِنْدَنَا، فَكَرِهْتُ أَنْ يَحْبِسَنِي، فَأَمَرْتُ بِقِسْمَتِهِ .
. بيالْمَ ي دينَية الْعَصْرَ، فَسَلَّمَ ثُمَّ قَامَ مُسْيرعًا، فَ تَخَطَّى يرقَابَ صَلَّيْتُ وَرَاءَ النَّيبِِّ « النَّا ي س إيلَى ب عَْ ي ض حُجَير نيسَائييه، فَ فَيزعَ النَّاسُ يمنْ سُرْعَتييه، فَخَرَجَ عَلَيْيهمْ، فَ رَأَى أَن هَُّمْ عَ ي جبُوا يمنْ » سُرْعَتييه، فَ قَالَ: ذكََرْتُ شَ يْئًا مِنْ تِ بْرٍ عِنْدَنَا، فَكَرِهْتُ أَنْ يَحْبِسَنِي، فَأَمَرْتُ بِقِسْمَتِهِ .
Medine'de Peygamber'in (ﷺ) arkasında ikindi namazı kıldım. Peygamber (ﷺ) selam vererek namazı bitirdiğinde, hızla kalkıp insanların saflarını geçerek eşlerinden birinin odalarından birine çıktı. İnsanlar onun bu acelesinden korktular. Peygamber (ﷺ) geri döndüğünde, insanların onun acelesine şaşırdığını gördü ve onlara şöyle dedi: "Evimde bir altın parçasının durduğunu hatırladım ve onun Allah'a ibadetimden dikkatimi dağıtmasını istemedim, bu yüzden onun (sadaka olarak) dağıtılmasını emrettim."
“I offered the `Asr prayer behind the Prophet (phuh) at Medina. When he finished the prayer with Taslim, he got up hurriedly and went out by crossing the rows of the people to one of the dwellings of his wives. The people got scared at his speed . The Prophet (phuh) came back and found the people surprised at his haste and said to them, "I remembered a piece of gold lying in my house and I did not like it to divert my attention from Allah's worship, so I have ordered it to be distributed (in charity)”.
Muslim, Ömer (ra)'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir:
With respect to keeping it in a safe - Muslim narrated from Umar (ra) that he said:
. قَالَتْ: هُوَ يفي ي خزَانَتييه يفي الْمَشْرُبَية ... ؟ فَ قُلْتُ لهَاَ: أَيْنَ رَسُولُ اللهي ...« فَيإذَا أَنَا بيقَبْضَةٍ يمنْ شَعييرٍ نََْيو الصَّاي ع، وَيمثْليهَا قَ رَظًا فَ نَظَرْتُ بيبَصَيري يفي ي خزَانَية رَسُويل اللهي يفي نَا ي حيَية الْغُرْفَية وَإيذَا أَفييقٌ مُعَلَّقٌ. قَالَ: فَابْ تَدَرَتْ عَيْ نَايَ قَالَ: مَا ي بُْكِيكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ ؟ قُ لْتُ: يَا نَيبَِّ اللهي، وَمَا يلَ لاَ أَبْ ي كي وَهَذَا الَْْ ي صيرُ قَدْ أَث رََّ يفي جَنْبيكَ، وَهَ ي ذهي ي خزَان تَُكَ لا أَرَى »... ؟ فييهَا إيلاَّ مَا أَرَى .
. قَالَتْ: هُوَ يفي ي خزَانَتييه يفي الْمَشْرُبَية ... ؟ فَ قُلْتُ لهَاَ: أَيْنَ رَسُولُ اللهي ...« فَيإذَا أَنَا بيقَبْضَةٍ يمنْ شَعييرٍ نََْيو الصَّاي ع، وَيمثْليهَا قَ رَظًا فَ نَظَرْتُ بيبَصَيري يفي ي خزَانَية رَسُويل اللهي يفي نَا ي حيَية الْغُرْفَية وَإيذَا أَفييقٌ مُعَلَّقٌ. قَالَ: فَابْ تَدَرَتْ عَيْ نَايَ قَالَ: مَا ي بُْكِيكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ ؟ قُ لْتُ: يَا نَيبَِّ اللهي، وَمَا يلَ لاَ أَبْ ي كي وَهَذَا الَْْ ي صيرُ قَدْ أَث رََّ يفي جَنْبيكَ، وَهَ ي ذهي ي خزَان تَُكَ لا أَرَى »... ؟ فييهَا إيلاَّ مَا أَرَى .
“…Ona şöyle dedim: ‘Allah’ın Resulü ﷺ nerede?’ Dedi ki: ‘Ahşap çardakta, sandığının içinde.’ Allah’ın Resulü ﷺ’nün sandığına baktım ve birden odanın bir tarafında yaklaşık bir sa' (küçük bir hacim ölçüsü) miktarında arpa ile meyve suyu yapmakta kullanılan ağaç meyvelerine eş bir miktar gördüm. Odada asılı duran işlenmemiş bir deri de gördüm. Gözlerim yaşardı. Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: ‘Seni ağlatan nedir, ey Hattab’ın oğlu?’ Dedim ki: ‘Ey Allah’ın Peygamberi ﷺ! Bu hasır senin yan tarafına iz bıraktığında nasıl ağlamam? Gördüğümden başka bir şey görmediğim bu senin sandığın…’.”
“..So I said to her, ‘Where is the Messenger of Allah (pbuh) ?’ She said ‘He is in his safe in the wooden oriel.’ I gazed in the safe of the Messenger of Allah (pbuh) and I suddenly saw an amount of barley of about one sa' (a small cubic measure) and equal to that of tree fruits used for juice on one side of the room. I saw as well an un-tanned skin hanging in the room. My eyes wept. The Prophet (phuh) said ‘What makes you weep, son of Al- Khattab?’ I said ‘O Prophet (phuh) of Allah! Why I should not weep when this mat has influenced your side and this is your safe in which I do not see except that which I see…’.”.
Dört Halife döneminde, fonların saklandığı yer Beytü'l-Mal olarak anılmaya başlandı. İbn Sa'd, Et-Tabakat'ta Sehl İbn Ebu Hasme ve başkalarından şöyle rivayet etmiştir: "Ebu Bekir'in Es-Sünh'te, bekçisi olmayan bir evi vardı. Ona, 'Neden bu evi korumak için birini görevlendirmiyorsun?' denildi. O da, 'Kilidi var' dedi. İçindekileri, boşalana kadar dağıtırdı. Medine'ye taşındığında, onu da evine yerleştirdi." Hennad, Ez-Zühd'de Enes'ten sağlam bir senetle rivayet etmiştir: "Bir adam Ömer'in yanına gelip dedi ki: 'Ey Müminlerin Emiri! Cihada çıkmak istiyorum, bana yardım et.' Ömer şöyle cevap verdi: 'Elinden tut ve Beytü'l-Mal'e götür, istediği kadar alsın.'" Beyhakî'nin Es-Sünenü'l-Kübra'sında, İbn Hacer'in sahih bulduğu bir rivayette Abdullah b. Vedi'a'dan şöyle nakledilmiştir: "Ebu Huzeyfe'nin kölesi Salim, bizden bir kadın olan Selma bint Ye'ar'ın kölesiydi. Kadın, Cahiliye döneminde onu azat etmişti. Yemame'de öldürüldüğünde, mirası Ömer İbnü'l-Hattab'a getirildi. Ömer, Vedi'a İbn Hidam'ı çağırıp dedi ki: 'Bu, kölenin mirasıdır ve sen ona daha layıksın.' Vedi'a dedi ki: 'Ey Müminlerin Emiri! Allah bizi ondan müstağni kıldı. Kadınımız onu koşulsuz azat etti; bu yüzden onun malı yüzünden kendimizi rezil etmek ya da zarara sokmak istemeyiz.' Bunun üzerine Ömer, mirasını Beytü'l-Mal'e koydu." Beyhakî ve Darimî'nin rivayet ettiği, İbn Hazm'ın da sahih bulduğu bir hadiste ise şöyle denilmektedir: "Sufyan b. Abdullah b. Rabi'a es-Sekafî bir deri çanta buldu ve onu Ömer b. el-Hattab'a getirdi. Ömer dedi ki: 'Bir yıl boyunca duyur; eğer sahibi tanınırsa ona ver, yoksa senindir.' Kimse sahiplenmedi. Ertesi yıl Ömer'le karşılaştı ve bunu ona hatırlattı. Ömer dedi ki: 'Artık senindir, çünkü Allah'ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) bize böyle emretmiştir.' Sufyan dedi ki: 'Onu istemiyorum.' Ömer çantayı alıp Beytü'l-Mal'e koydu." Ed-Darimi ve İbn Ebi Şeybe, Abdullah b. Amr'dan rivayet etmişlerdir: "Osman'ın zamanında bir köle, hiç akrabası olmadan vefat etti. Bunun üzerine (Osman), malının Beytülmal'e konulmasını emretti." İbn Abdilber, El-İstizkar adlı eserinde Enes İbn Sirin'den şöyle rivayet etmiştir: "Ali, Beytülmal boşalıncaya kadar mal taksim ederdi; sonra onu yıkar ve içine otururdu."
At the time of the righteous Khulafaa’, the place in which funds were kept came to be known as Bayt Al-Mal. Ibn Sa‘d mentioned in Al-Tabaqat from Sahl Ibn Abu Hathmah and others: “Abu Bakr used to have a house in Al-Sanh not guarded by anybody. So it was said to him, ‘Why do you not put somebody to guard it?’ He said, ‘It has a lock.’ He used to give out that which was in it until it became empty. When he moved to Madinah, he moved it and placed it in his house.” Hinad narrated in Al-Zuhd with a good chain from Anas, he said: “A person came to Umar and said, ‘O Leader of the Believers! Support me for I want to go in Jihad. Umar replied, ‘Hold his hand and take him to Bayt Al- Mal so he can take the funds he wants.” In Al-Sunan Al-Kubra by Al-Bayhaqi, which was authenticated by Ibn Hajar from ‘Abd Allah b. Wadi‘ah, said: “Salim, the servant of Abu Hudhayfah, was a servant to a woman from us called Salma bint Ye’ar, she freed him in her days of Jahiliyyah. When he was killed in Al- Yamamah, his heritage was brought to Umar Ibn Al-Khattab. So he called upon Wadi‘ah Ibn Khidham and said, ‘This is the heritage of your servant, and you deserve it more.’ He said, ‘O Leader of the Believers. Allah has made us of no need to him. Our woman has freed him unrestricted; so we do not want to bring disgrace to ourselves, (or to bring loss upon us) from his matter.’ So, Umar put his inheritance wealth in the Bayt Al-Mal.” Al- Bayhaqi and Al-Darimi narrated, and Ibn Hazm authenticated it: “Sufyan b. ‘Abd Allah b. Rabi’ah Al-Thaqafi found a leather bag and brought it to Umar b. Al-Khattab. He said, ‘Announce it for one year; and if it was recognised (by someone) then give it (to them), otherwise it is yours.’ No body recognised it, so he met him the next year and mentioned it to him. Umar said, ‘It is yours, for the Messenger of Allah (pbuh) ordered us to do that.’ He said, ‘I do not want it.’ Umar took it and put it in the Bayt Al-Mal.” Al- Darimi and Ibn Abi Shaybah narrated from ‘Abd Allah b. Amr who said: “A servant passed away at the time of Uthman without having a relative. So, he ordered that his wealth be put in Bayt Al- Mal.” Ibn ‘Abd Al-Barr narrated in Al-Istidhkar from Anas Ibn Sirin “Ali used to divide the funds until the Bayt Al-Mal became empty, then he would wash it and sit inside.”.
Bayt Al-Mal'ın birinci anlamının, yani yer anlamının, bu konuyla ilgili olduğu söylenmelidir. İkinci anlam olan sorumlu makam ile ilgili olarak ise bunun gerekçesi, mallarının bazen bir yerde saklanmadığı gerçeğidir. Bunlar arazi, petrol kuyuları, doğalgaz kuyuları, madenler ve servetten alınıp hak sahiplerine bir yerde saklanmadan ödenen sadaka mallarıdır. Bayt Al-Mal bazen sorumlu makam anlamında da kullanılmıştır. Bu durum, Beyhakî'nin Sünen'inde, Ahmed'in el-Müsned'inde ve Abdürrezzak'ın el-Musannef'inde Lâhik İbn Hamîd'den rivayet edilen şu sözde görülmektedir: "İbn Mes'ûd, yargılamanın ve Bayt Al-Mal'ın başına getirilmek üzere gönderildi." Ömer (ra)'in onu Bayt Al-Mal'a kapıcı olarak gönderdiği anlamına gelmez; bilakis, onun malları toplamak ve harcamakla sorumlu olduğunu kastetmiştir. Bu anlam, İbnü'l-Mübârek'in ez-Zühd'ünde Hasan'dan rivayet ettiği, Basra ileri gelenlerinin Ebû Mûsâ el-Eş'arî ile birlikte gelerek kendilerine yiyecek tahsis etmesini istedikleri olayla da aynıdır. Ebû Mûsâ sözlerini şöyle bitirerek şunları söylemiştir: "Ey ileri gelenler! Size Bayt Al-Mal'dan iki koyun ve iki parça ekilebilir arazi tahsis ettim." Dolayısıyla bu, sorumlu makam anlamına da gelebilir.
This is in regards to the first meaning of Bayt Al-Mal, which is the place. With regards to the second meaning, which is the responsible authority, this is necessitated by the fact that the funds are sometimes not kept in a place, such as the lands, oil wells, gas wells, mines, and the charity funds that are taken from the wealth and paid to its deserving people without being kept in a place. The Bayt Al-Mal is sometimes used to mean the responsible authority as narrated by Al-Bayhaqi in Sunan, Ahmad in Al- Musnad, and ‘Abd Al-Razzaq in His Musannaf, from Lahiq Ibn Hameed “Ibn Mas’ood was sent to preside over the judiciary and Bayt Al-Mal.” It would not mean that Umar (ra) sent him as a doorman to the Bayt Al-Mal, but rather he meant that he was responsible to collect and spend the funds. This is the same meaning as narrated by Ibn Al-Mubarak in Al-Zuhd from Al- Hasan, when the leaders of Basra came with Abu Musa Al- Ash‘ari and requested him to assign food for them. He said, in concluding his words to them: ‘O Leaders! I have assigned two sheep and two patches of arable land to you from the Bayt Al- Mal’; thus it can mean the responsible authority.
Bayt'ül-Mal'in gelirlerini yöneten ve giderleriyle ilgilenen kişi Halifedir.
The one that disposes of the revenues and deals with the expenses of Bayt Al-Mal is the Khalifah.
Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem), Osman'ın (radıyallahu anh) Usre ordusuna yaptığı bağışları kucağında alan kişiydi. Ahmed rivayet etmiş, Tirmizî de bir rivayet nakletmiştir; ona göre bu rivayet hasen garîbtir. Hâkim bunu sahih kabul etmiş, Zehebî de onunla aynı görüşte olmuştur. Rivayet, Abdurrahman b. Semure'den nakledilmiştir ki, şöyle demiştir:
The Messenger of Allah (pbuh) was the one that received the donations of ‘Uthman (ra) to the army of hardship (‘Usrah) in his lap. Ahmad narrated and Al-Tirmidhi reported a narration - they considered it to be Hasan Gharib, and Al-Hakim authenticated it and Al-Dhahabi agreed with him - from ‘Abd al Rahman b. Samrah that he said:
. بيأَلْ ي ف يدينَارٍ يفي ث وَْبييه ي حينَ جَهَّزَ النَّيبُِّ )جَاءَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ إيلَى النَّيبِِّ مَا « : ي قَُلِّ بُ هَا بييَ ي دهي وَي قَُولُ فَجَعَلَ النَّيبُِّ جَيْشَ الْعُسْرَةي قَالَ فَصَ بَّ هَا يفي ي حجْير النَّيبِِّ ي رَُدِّدُهَا يمرَارًا( » ضَرَّ ابْنَ عَفَّانَ مَا عَمِلَ بَ عْدَ الْيَ وْمِ “ .
. بيأَلْ ي ف يدينَارٍ يفي ث وَْبييه ي حينَ جَهَّزَ النَّيبُِّ )جَاءَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ إيلَى النَّيبِِّ مَا « : ي قَُلِّ بُ هَا بييَ ي دهي وَي قَُولُ فَجَعَلَ النَّيبُِّ جَيْشَ الْعُسْرَةي قَالَ فَصَ بَّ هَا يفي ي حجْير النَّيبِِّ ي رَُدِّدُهَا يمرَارًا( » ضَرَّ ابْنَ عَفَّانَ مَا عَمِلَ بَ عْدَ الْيَ وْمِ “ .
Osman, Tebuk Ordusu hazırlığı yapılırken Peygamber ﷺ'in yanına bin dinar ile gelmiş ve bunları Peygamber ﷺ'in dizine boşaltmıştır. Anlatıldığına göre Peygamber ﷺ bunları çevirip çevirip şöyle demeye başlamıştır: "Bugünden sonra Osman, yapacağı hiçbir iş yüzünden zarar görmeyecektir." Bunu birçok kez tekrarlamıştır. Bazen de bunları bizzat kendisi dağıtırmış. Buhârî, Enes'ten bu rivayeti nakletmiştir.
‘Uthman came to the Prophet (phuh) with one thousand dinars when he prepared the Army of the Hardship (Tabuk) and he emptied it in the lap of the Prophet (phuh) . He said the Prophet (phuh) started to turn them around and say: ‘Uthman will not be harmed by any work he does after today, and he repeated it many times”. He used sometimes to divide them by himself. Al-Bukhari narrated from Anas:
. يبَِالٍ يمنَ الْبَحْرَيْ ي ن فَ قَالَ: انْ ثُ رُوهُ فِي الْمَسْجِدِ ... فَ لَمَّا قَضَى أُيتَِ النَّيبُِّ « وَثَمَّ الصَّلاةَ جَاءَ فَجَلَسَ إيلَيْيه، فَمَا كَانَ ي رََى أَحَدًا إيلاَّ أَعْطَاهُ ... فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّيه » يمنْ هَا يدرْهَمٌ.
. يبَِالٍ يمنَ الْبَحْرَيْ ي ن فَ قَالَ: انْ ثُ رُوهُ فِي الْمَسْجِدِ ... فَ لَمَّا قَضَى أُيتَِ النَّيبُِّ « وَثَمَّ الصَّلاةَ جَاءَ فَجَلَسَ إيلَيْيه، فَمَا كَانَ ي رََى أَحَدًا إيلاَّ أَعْطَاهُ ... فَمَا قَامَ رَسُولُ اللَّيه » يمنْ هَا يدرْهَمٌ.
“Bahreyn'den mallar Peygamber'e ﷺ getirildi. O da şöyle buyurdu: 'Onları mescidde yayın.' Namazı bitirdiğinde onların yanına oturdu ve gördüğü hiç kimseyi vermeden bırakmadı… Allah'ın Resulü ﷺ kalktığında, yanlarında tek bir dirhem bile kalmamıştı.”
“Funds from Bahrain were brought to the Prophet (phuh) . He said ‘spread them out in the mosque’. When he finished the prayer, he sat down close to them and left nobody he saw without giving him… when the Messenger of Allah (pbuh) stood up, there was not a single dirham left with them”.
Ebu Bekir (ra) Bahreyn'den gelen mallar taksim etme sorumluluğunu bizzat üstlenmişti. Buhari, Cabir'den rivayet etti; Cabir şöyle demiştir:
Abu Bakr (ra) took responsibility of dividing by himself the funds coming from Bahrain. Al-Bukhari narrated from Jabir who said:
. لَوْ قَدْ جَاءَنِي مَ الُ الْبَحْرَيْنِ، لَقَدْ أَعْطَي تُكَ هَكَذَا « : )قَالَ رَسُولُ اللَّيه فَ لَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْ ي ن أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ ، فَ لَمْ يَ يَئْ حَ تََّّ قُبيضَ النَّيبُِّ ،» وَهَكَذَا وَهَكَذَا دَيْنٌ أَوْ ي عدَةٌ فَ لْيَ أْتينَا، فَأَتَ يْ تُهُ فَ قُلْتُ: إينَّ مُنَايديًا فَ نَادَى: مَنْ كَانَ لَهُ ي عنْدَ رَسُويل اللَّيه قَالَ: يلَ كَذَا وَكَذَا، فَحَثَا يلَ ثَلاَثاً ...( رَسُولَ اللَّيه “ .
. لَوْ قَدْ جَاءَنِي مَ الُ الْبَحْرَيْنِ، لَقَدْ أَعْطَي تُكَ هَكَذَا « : )قَالَ رَسُولُ اللَّيه فَ لَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْ ي ن أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ ، فَ لَمْ يَ يَئْ حَ تََّّ قُبيضَ النَّيبُِّ ،» وَهَكَذَا وَهَكَذَا دَيْنٌ أَوْ ي عدَةٌ فَ لْيَ أْتينَا، فَأَتَ يْ تُهُ فَ قُلْتُ: إينَّ مُنَايديًا فَ نَادَى: مَنْ كَانَ لَهُ ي عنْدَ رَسُويل اللَّيه قَالَ: يلَ كَذَا وَكَذَا، فَحَثَا يلَ ثَلاَثاً ...( رَسُولَ اللَّيه “ .
Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: "Bahreyn'den mal gelirse sana şu kadar, şu kadar ve şu kadar vereceğim." Allah'ın Elçisi ﷺ vefat edip Bahreyn'den mal geldiğinde, Ebû Bekir birine şöyle seslenmesini emretti: "Allah'ın Elçisi ﷺ'den bir alacağı veya bir hakkı olan kimse bize gelsin." Ben de ona gidip dedim ki: Allah'ın Elçisi ﷺ benim için şu kadar, şu kadar demişti. Bunun üzerine bana üç defa (para) verdi...
The Messenger of Allah (pbuh) said: ‘If funds come from Bahrain, I will give you thus and thus and thus. When the Messenger of Allah (pbuh) died and the funds came from Bahrain, Abu Bakr ordered somebody to call: Whoever has some debt or something with the Messenger of Allah (pbuh) let him come to us. I went to him and said: the Messenger of Allah (pbuh) said: ‘for me is thus and thus, so he gave me (of money) three times...’”.
Sufyan es-Sekafi'nin bulduğu deri çanta ve onu Ömer'e (ra) bildirdiği yukarıda anılan rivayetteki hadise dair: "Ömer onu aldı ve Beytü'l-Mal'a koydu." Şâfiî, el-Umm'da şöyle rivayet etmiştir: "Birkaç âlim bize anlattı ki, Irak ganimetleri Ömer İbnü'l-Hattab'a ulaştığında, Beytü'l-Mal'ın emini ona, 'Onları Beytü'l-Mal'a koymama izin ver' dedi. Ömer, 'Hayır! Kâbe'nin Rabbine yemin ederim ki, ben onu paylaştırana kadar hiçbir evde saklanmayacak' dedi. Bunun üzerine onun mescide konulmasını emretti, üzerine hasır serildi ve Muhacirler ile Ensar'dan adamlar onu koruma altına aldı. Sabah olunca Abbas b. Abdülmuttalib ve Abdurrahman b. Avf onunla birlikte dışarı çıktı; ya birinin elini tutuyordu ya da biri onun elini tutuyordu. Onları gördüklerinde hasırları fonlardan kaldırdılar. Böylece daha önce hiç görmediği bir manzara gördü. Altın, yakut, kristal ve incilerin parladığını gördü ve ağladı. Onlardan biri ona, 'Vallahi bu ağlama günü değil, övgü ve sevinç günüdür' dedi. Ömer, 'Vallahi ben onu sizin gibi düşünmedim. Aksine, bu tür mallar hiçbir topluluğun içinde çoğalmaz ki, zararı aralarına düşmesin' dedi. Sonra kıbleye döndü, ellerini kaldırdı ve şöyle dedi: 'Ey Rabbim! Aldanmaktan sana sığınırım; çünkü Seni (swt) şöyle buyururken işitiyorum:"
In the narration mentioned above of Sufyan Al-Thaqafi regarding the leather bag which he found and announced to Umar (ra): “Umar took it and put it in the Bayt Al-Mal”. Al-Shafi‘i reported in Al-Umm “More than one of the scholars told us that when the spoils of Iraq reached Umar Ibn Al-Khattab, the trustee of the Bayt Al-Mal told him, ‘let me put them in the Bayt Al-Mal’. He said: ‘No! By the Lord of the Ka’bah, it will not be kept in any house until I have divided it.’ So he ordered it should be put in the mosque, and leather mats were put on top of it and men from the Muhajir and Al-Ansar guarded it. In the morning, Al-‘Abbas b. ‘Abd Al-Muttalib and ‘Abd Al-Rahman b. ‘Awf went out with him, he was either holding the hand of one of them, or one of them was holding his hand. When they saw him, they removed the leather mats away from the funds. So, he saw a scene he never saw before. He saw the gold, sapphire, crystals, and pearl sparkling and he cried. One of them said to him, ‘By Allah! This is not a day of crying, rather a day of praising and delight.’ He said ‘By Allah! I did not think of it your way. Rather, such funds will not increase in any people except their harm falls between them.’ Then he turned to the Qiblah, rose up his hands and said, ‘O my Lord! I seek protection with you from being allured, for I hear You (swt) saying:
“Ancak ayetlerimizi yalanlayanları, bilmedikleri yerden kademe kademe (helake) götüreceğiz.” (Kur'an, 7:183). Sonra (Peygamber ﷺ) şöyle buyurdu: “Suraka İbn Ca'şem nerede?” Kendisi getirildi; kolları kıllı ve inceydi. (Peygamber ﷺ) ona Kisra'nın iki bileziğini verdi. “Bunları tak” dedi, o da taktı. Sonra “Allahu ekber” dedi. (Peygamber ﷺ) “Allahu ekber” dedi. Sonra şöyle buyurdu: “Onları Kisra İbn Hirmiz'den alıp Benî Mudlic'ten bir bedevi olan Suraka b. Ca'şem'e giydiren Allah'a hamdolsun de.” Sonra bir değnekle malları karıştırmaya başladı ve şöyle dedi: “Bunu teslim eden kişi gerçekten emindir.” Bir adam ona dedi ki: “Sana şunu söyleyeyim, sen Allah'ın emînisin (emanetçisi); onlar, Allah'a teslim ettiğin şeyi sana teslim ediyorlar. Eğer sen de (bir kısmını) gizleseydin, onlar da gizlerdi.” (Peygamber ﷺ) “Doğru söyledin” dedi, sonra da (malı) dağıttı. Daha önce, Ed-Darimî'nin rivayet ettiği Abdullah b. Amr'ın rivayetini de zikretmiştik: “Osman'ın zamanında bir köle, akrabası olmadan vefat etti. Bunun üzerine malının Beytü'l-Mal'a konulmasını emretti.” Bunun yanı sıra, İbn Sirin'in el-İstidhkâr'daki rivayeti de vardır: “Ali, Beytü'l-Mal boşalana kadar malları dağıtırdı; sonra onu yıkar ve içinde otururdu.”
“But those who deny Our signs - We will progressively lead them [to destruction] from where they do not know.”. (TMQ 7:183). Then he said, ‘Where is Suraqah Ibn Ja’sham?’ He was brought to him while his arms were hairy and slim. He gave him the two bracelets of Kisra. He said, ‘Wear them’ and he did. He then said, ‘Allah is great.’ He said, ‘Allah is Great’ He said, ‘Say all Praise is to Allah, who wrested them from Kisra Ibn Hirmiz and dressed Suraqah b. Ja‘sham with them, a Bedouin from Bani Midlij.’ He started to turn over the funds with a stick and said, ‘Indeed the one that rendered that is honest.’ A man said to him, ‘Let me tell you, you are the trustee of Allah (ameen), and they render to you that which you rendered to Allah. So, if you reveled they would revel.’ He said, ‘You said the truth.’ then he distributed it”. We mentioned before also the narration of ‘Abd Allah b. Amr as reported by Al-Darimi “A servant passed away at the time of Uthman without having a relative. So, he ordered that his wealth be put in Bayt Al-Mal”. This is aside from the narration of Anas Ibn Sirin in Al-Istidhkar that “Ali used to divide the funds until the Bayt Al-Mal became empty, then he would wash it and sit inside (on the floor).”.
Allah'ın Elçisi, bazen ganimet mallarının taksimini denetlemesi için sahabilerinden birini görevlendirir ya da mallarla ilgili bazı meselelerde onu yetkili kılardı. Buhari, Ukbe'den şu rivayeti nakletmiştir: Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurmuştur: «Yanımızda bulunan bir miktar külçe altını hatırladım; onun beni alıkoymasını istemedim, bu yüzden onun taksim edilmesini emrettim.»
The Messenger of Allah (pbuh) would sometimes appoint one of his companions to preside over the division of the funds, or he used to appoint him over some of the issues of the funds. Al-Bukhari reported a narration from ‘Uqbah that the Messenger of Allah (pbuh) said: .» ذكََرْتُ شَ يْئًا مِنْ تِ بْرٍ عِنْدَنَا، فَكَرِهْتُ أَنْ يَحْبِسَنِي، فَأَمَرْتُ بِقِسْمَتِهِ « .
“Evde duran bir parça altını hatırladım ve onun Allah'a ibadetimden dikkatimi dağıtmasını istemedim, bu yüzden dağıtılmasını (sadaka olarak) emrettim.” Bu rivayet, İbn Şihâb'dan, İbn Ebî Şeybe tarafından nakledilmiş; Hafız İbn Hacer el-Askalânî, el-Munzirî ve el-Heysemî'nin hasen saydığı bir senedle aktarılmaktadır.
“I remembered a piece of gold Lying in my house and I did not like it to divert my attention from Allah's worship, so I have ordered it to be distributed (in charity).”The narration of Ibn Shihab, as reported by Ibn Abi Shaybah through a narration considered Hasan by Al-Hafiz Ibn Hajar Al-‘Asqalani, Al- Mundhiri and Al-Haythami says:
. دَخَلَ ي خزَانَةَ بيلاَلٍ الَّيتِ يَضَعُ فييهَا الصَّدَقَا ي ت، فَ وَجَدَ فييهَا أَنَّ رَسُولَ الله ي « صُبْ رَةً يمنْ تََْرٍ، فَ قَالَ: مَا هَذَا التَّمْرُ يَا بِلاَلُ ؟ قَالَ: يَا رَسُولَ اللهي، أَخَذْت هَُا لينَ وَائيبيكَ. قَالَ : أَفَأَمِنْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَلَهَا فِي جَهَنَّمَ بُخَارٌ ؟ أَنْفِقْ وَلاَ تَخْشَ مِنْ ذِي الْعَرْشِ إَقْلاَلاً أَوْ » إِقْ تَار اً .
. دَخَلَ ي خزَانَةَ بيلاَلٍ الَّيتِ يَضَعُ فييهَا الصَّدَقَا ي ت، فَ وَجَدَ فييهَا أَنَّ رَسُولَ الله ي « صُبْ رَةً يمنْ تََْرٍ، فَ قَالَ: مَا هَذَا التَّمْرُ يَا بِلاَلُ ؟ قَالَ: يَا رَسُولَ اللهي، أَخَذْت هَُا لينَ وَائيبيكَ. قَالَ : أَفَأَمِنْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَلَهَا فِي جَهَنَّمَ بُخَارٌ ؟ أَنْفِقْ وَلاَ تَخْشَ مِنْ ذِي الْعَرْشِ إَقْلاَلاً أَوْ » إِقْ تَار اً .
Allah'ın Elçisi ﷺ, Sadaka (sadaka/hayır) malının konulduğu Bilal'in hazinesine girdi ve orada bir yığın hurma buldu. Bunun üzerine şöyle buyurdu: "Bu hurmalar nedir, ey Bilal?" O da şöyle dedi: "Ey Allah'ın Elçisi, bunu sizin zor günleriniz için sakladım." Elçi ﷺ şöyle buyurdu: "Uyandığında bunun Cehennem ateşinde tütmüş olarak bulunmasından korkmuyor musun? Harca ve Arşın Sahibi'nden azalma ya da cimrilik korkusu taşıma." Bir rivayette de şöyle geçer: "Abdurrahman b. Avf, Allah'ın Elçisi ﷺ zamanında deve ve koyun sadakalarının sorumluluğunu üstlenirdi; Bilal ise meyve sadakalarının sorumluluğunu üstlenirdi. Mahmiyye b. Cez' ise Allah'ın Elçisi ﷺ'nin ve ailesinin beşte birinin sorumluluğunu üstlenirdi." Halife şöyle demiştir: "Bilal ayrıca onun harcamalarından sorumluydu."
“The Messenger of Allah (pbuh) entered the safe of Bilal in which he put the Sadaqah (charity) and found in it a heap of dates, so he said, ‘What are these dates, O Bilal?’ He said ‘O Messenger of Allah, I took it for your hard times.’ He said, ‘Do you feel safe from waking up and finding it fume in Hell? Spend and do not fear reduction or stinginess from the Owner of the Throne.’” And also in the narration: “Abd al Rahman b. ‘Awf used to take charge of the Sadaqah of camels and sheep at the time of the Messenger of Allah (pbuh) , and Bilal used to take charge of the Sadaqah of fruits; while Mahmiyyah Ibn Juz’ used to take charge of the fifth (of the Messenger of Allah (pbuh) and his household)”. And Khalifah said: “And Bilal was responsible for his expenses”.
İbn Hibban, Sahih'inde Abdullah b. Lahya el-Hudhuri'den rivayet etmiştir. O şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü'nün (sav) müezzini Bilal ile karşılaştım ve dedim ki: 'Ey Bilal! Allah'ın Resulü'nün (sav) harcamaları ne kadardı?' Dedi ki: 'Onun hiçbir şeyi yoktu. Peygamber olarak gönderildiğinden vefat ettiği güne kadar bu işle ben ilgilenirdim. Bir Müslüman yanına gelip de onun giyecek bir şeyi olmadığını görürse, bana koşup borç para almamı ve ona bir elbise alıp onu giydirmemi, ayrıca yedirmemi emrederdi.'" Müslim, Allah'ın Resulü'nün (sav) hizmetkârı Ebu Rafi'den rivayet etmiştir ki o şöyle demiştir:
Ibn Hibban reported in his Sahih from ‘Abd Allah b. Lahya Al-Huzani, who said: “I met with Bilal, the Mu’adhin of the Messenger of Allah (pbuh) and said, ‘O Bilal! How much were the expenses of the Messenger of Allah (pbuh) ?’ He replied, ‘He did not have anything. I was the one that took care of that since he was sent as a Messenger till the day he passed away. If a Muslim came to him and he saw him not dressed he ordered me to rush and borrow some money so as to buy him a cloak to dress him and also feed him’”. Muslim reported from Abu Rafi‘, the servant of the Messenger of Allah (pbuh) , who said:
اسْ تَسْلَفَ مِنْ رَجُلٍ بَكْرًا، فَ قَدِمَتْ عَلَيْهِ إِبِلٌ مِنْ إِبِلِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ « الصَّدَقَةِ، فَأَمَرَ أَبَا رَافِعٍ أَنْ يَ قْضِيَ الرَّجُلَ بَكْرَه ، فَ رَجَعَ إيلَيْيه أَبُو رَافيعٍ فَ قَالَ: لََْ أَ ي جدْ فييهَا إيلاَّ » ي خيَارًا رَبَا ي عيًا، فَ قَالَ: أَعْطِهِ إِيَّاهُ، إِنَّ خِيَارَ النَّاسِ أَحْسَ نُ هُمْ قَضَاء .
اسْ تَسْلَفَ مِنْ رَجُلٍ بَكْرًا، فَ قَدِمَتْ عَلَيْهِ إِبِلٌ مِنْ إِبِلِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ « الصَّدَقَةِ، فَأَمَرَ أَبَا رَافِعٍ أَنْ يَ قْضِيَ الرَّجُلَ بَكْرَه ، فَ رَجَعَ إيلَيْيه أَبُو رَافيعٍ فَ قَالَ: لََْ أَ ي جدْ فييهَا إيلاَّ » ي خيَارًا رَبَا ي عيًا، فَ قَالَ: أَعْطِهِ إِيَّاهُ، إِنَّ خِيَارَ النَّاسِ أَحْسَ نُ هُمْ قَضَاء .
Allah'ın Elçisi ﷺ genç bir deve ödünç almıştı. Ardından ona sadaka develerinden bazıları geldi. Ebu Rafi'a, deveyi ödünç veren adama genç devesini geri ödemesini emretti. Ebu Rafi dedi ki: Develerin içinde dört yaşında iyi bir deveden başkasını bulamadım. Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: "Onu ona ver, çünkü insanların en hayırlısı, ödemede en iyi olanlardır."
“The Messenger of Allah (pbuh) borrowed a young camel. Then he received some camels of the Sadaqah. He ordered Abu Rafi‘ to repay the man his young camel. I said: I did not find in the camels except a four year old good camel. The Messenger of Allah (pbuh) said: give it to him, for the best people are those who are best in repayment”.
It is also mentioned in the narration of Ibn Abbas, which is agreed upon: That when the Messenger of Allah (pbuh) sent Mu’adh to Yemen, he said: ليمُعَايذ بْ ي ن جَبَلٍ ي حينَ ب عََثَهُ إيلَى الْيَمَ ي ن: ... فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا قَالَ رَسُولُ اللهي « لَكَ بِذَلِكَ، فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَ رَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُ ؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَ تُ رَدُّ عَلَى فُ قَرَائِهِمْ، فَإِنْ هُ مْ أَطَاعُوا لَكَ بِذَلِكَ، فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْ لُومِ فَإِنَّهُ » لَيْسَ بَ يْ نَهُ وَبَ يْنَ اللهِ حِجَابٌ .
It is also mentioned in the narration of Ibn Abbas, which is agreed upon: That when the Messenger of Allah (pbuh) sent Mu’adh to Yemen, he said: ليمُعَايذ بْ ي ن جَبَلٍ ي حينَ ب عََثَهُ إيلَى الْيَمَ ي ن: ... فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا قَالَ رَسُولُ اللهي « لَكَ بِذَلِكَ، فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَ رَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُ ؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَ تُ رَدُّ عَلَى فُ قَرَائِهِمْ، فَإِنْ هُ مْ أَطَاعُوا لَكَ بِذَلِكَ، فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْ لُومِ فَإِنَّهُ » لَيْسَ بَ يْ نَهُ وَبَ يْنَ اللهِ حِجَابٌ .
"Ve eğer sana bu konuda itaat ederlerse, onlara Allah'ın her gece ve gündüzde beş vakit namazı farz kıldığını söyle. Ve eğer sana bu konuda itaat ederlerse, onlara Allah'ın, aralarındaki zenginlerden alınıp aralarındaki fakirlere verilecek olan Zekâtı ödemeyi kendilerine farz kıldığını söyle. Eğer sana bu konuda itaat ederlerse, o zaman onların mallarının en değerlilerini almaktan kaçın ve mazlumun duasından sakın, çünkü onun duası ile Allah arasında bir perde yoktur." Bunu Müslim, Ebû Hureyre'den de rivayet etmiştir.
“And if they obey you in that, tell them that Allah has enjoined on them five prayers in each day and night. And if they obey you in that tell them that Allah has made it obligatory on them to pay the Zakat which will be taken from the rich among them and given to the poor among them. If they obey you in that, then avoid taking the best of their possessions, and be afraid of the invocation of an oppressed person because there is no screen between his invocation and Allah”. It is also reported in Muslim from Abu Hurayrah.
. » عُمَرَ عَلَى الصَّدَقَةِ بَ عَثَ رَسُولُ اللَّهِ « .
. » عُمَرَ عَلَى الصَّدَقَةِ بَ عَثَ رَسُولُ اللَّهِ « .
"Allah Resulü'nün (sallallahu aleyhi ve sellem) Ömer'i sadaka toplamak üzere gönderdiğini"
“that the Messenger of Allah (pbuh) sent Umar to collect the Sadaqah”.
Doğru Halifeler de onun yöntemini izlediler; bu nedenle mal işlerini yürütmek üzere bazı kimseleri görevlendirirlerdi. İbn İshâk ve Halîfe şöyle dediler: “Ebû Bekir, Bâytü'l-Mâl'in başına Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh'ı getirdi, sonra onu Şam'a gönderdi.” ez-Zehebî, Mu'eyḳib'in hayatına dair yorumunda şöyle demiştir: “Ebû Bekir ve Ömer onu Bâytü'l-Mâl'in başına getirdiler.” İbn Kesîr'in el-Bidâye ve'n-Nihâye adlı eserinde, Abdullah b. Zübeyr'den şöyle naklettiği bildirilmiştir: “Allah'ın Resûlü ﷺ, Abdullah b. el-Erḳam b. Abdi Yeğûs'u kâtip olarak kullanırdı; krallara onun adına cevap yazardı. Bazı krallara yazmasını emrettiğinde, kendisine okunanı, ona duyduğu güven nedeniyle mühürlerdi. Ebû Bekir'e de yazdı ve onu Bâytü'l-Mâl'den sorumlu kıldı; Ömer b. el-Hattâb da buna razı oldu.” İbn Sa'd, et-Tabakât'ta ve İbn Hacer, el-İsâbe'de naklettiklerine göre, Ömer'in (r.a.) hazinedarı kölesi Yesâr b. Nümeyr'di. Ahmed, Müsned'inde ve Abdürrezzâk, el-Musannef'inde Lâhik b. Hamîd'den şöyle rivayet etmişlerdir: “Ömer, İbn Mes'ûd'u kadılık ve Bâytü'l-Mâl'in başına gönderdi”; yani Kûfe'ye. Halîfe, Mâlik b. Enes'ten, onun da Zeyd b. Eslem'den naklettiğine göre, “Ömer, Abdullah b. el-Erḳam'ı Bâytü'l-Mâl'in başına getirdi” demiştir. İbn Huzeyme, Sahîh'inde Urve b. ez-Zübeyr'den şöyle rivayet etmiştir: “Abdurrahman b. Abdi'l-Kârî dedi ki: 'Ömer b. el-Hattâb zamanında Bâytü'l-Mâl'in sorumlusu bendim.'” İbn Hacer, el-Fethu'da Abdullah b. Mes'ûd'un faziletlerinden bahsederken şöyle anlatır: “Ömer ve Osman onu Kûfe'de Bâytü'l-Mâl'in başına getirdiler.” el-Cehşiyârî, el-Vüzerâ' ve'l-Küttâb adlı eserinde, “Peygamber'in (ﷺ) kâtiplerinden biri olan Abdullah b. el-Erḳam b. Abdi Yeğûs'un, onun adına Bâytü'l-Mâl'i yönettiğini” zikretmiştir; yani Osman'a (r.a.) adına. Hakim, el-Müstedrek'te Zübeyr İbn Bekkâr'dan şunu nakleder: "Abdullah İbn el-Erkam İbn Abdi Yağuth, Ömer'in zamanında ve Osman'ın hilafetinin başlangıcından vefat edinceye kadar Beytü'l-Mal'ın başında bulunmuştur; ayrıca Peygamber ﷺ ile bir süre sohbet etmiştir." İbn Abdilber, el-İstiab'da şöyle demiştir: "Zeyd İbn Sabit, Osman'ın hilafeti döneminde Beytü'l-Mal'ın sorumlusuydu. Zeyd'in Vehib adında bir kölesi vardı. Osman, onun Beytü'l-Mal'da onlara yardım ettiğini görünce, 'Bu kim?' diye sordu. Zeyd, 'Benim kölemdir' dedi. Osman, 'Müslümanlara yardım ettiğini görüyorum, bu da bir hakka sahip olduğu anlamına gelir; ben ona bu hakkı tahsis edeceğim' dedi ve ona iki bin tahsis etti. Zeyd, 'Allah'a yemin ederim ki, bir köleye iki bin tahsis edemezsiniz' dedi. Bunun üzerine ona bin tahsis etti." Sadfi, Mısır âlimleri ve oraya giren Allah Resulü'nün (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabı hakkındaki kitapta şunu zikreder: "Ebu Rafi', bundan sonra Ali İbn Ebi Talib'e başvurulunca, onu Kûfe'deki Beytü'l-Mal'ın başına getirdi." İbn Abdilber, el-İstiab'da şöyle demiştir: "Ubeydullah İbn Ebi Rafi', Ali'nin hazinedarı ve katibiydi." Aynî, Umdetü'l-Kari'de şunu zikreder: "Abdullah İbn Vehb es-Suvai. Ali ona ikram eder, onu sever ve güvenirdi; bu yüzden Kûfe'deki Beytü'l-Mal'ın başına getirildi." Ali, Ziyad'ı Basra'nın yönetimine tayin etti. Carşiyari şöyle demiştir: "Basra'dan ayrıldığında, onu Harac ve Divan'ın başına getirdi." Beytü'l-Mal iki kısma ayrılabilir.
Gelirler: Üç defter (Divan) içerir:
Revenues: It includes three registers (Diwan):
• Ganimetlerin ve Harac'ın kaydı: Bu, savaş ganimetlerini, Harac'ı, arazileri, Cizye'yi, yağmalanan malları ve vergileri kapsar.
• The register of the booty and Kharaj: This includes the spoils of war, Kharaj, lands, Jizya, booties and taxes.
Kamu mülkiyetinin kaydı: Buna petrol, doğal gaz, elektrik, madenler, denizler, nehirler, göller, pınarlar, ormanlar, otlaklar ve hima (korunan araziler) dahildir.
• The register of the public property: This includes oil, gas, electricity, minerals, seas, rivers, lakes, springs, forests, pastures and Hima (protected lands).
Sadaka kaydı: Bu, paranın, ticaret mallarının, hasat ve meyvelerin, develerin, sığırların ve koyunların zekâtını kapsar.
• The register of Sadaqah: This includes Zakah of money, merchandise, harvest and fruits, camels, cows and sheep.
Harcamalar: Bu, sekiz kaydı içerir:
Expenditure: This includes eight registers:
• Dar'ül-Hilafe sicili. • Devlet hizmetleri sicili.
• The register of the Dar Al-Khilafah. • The register of the State’s services.
Hibe kayıtları defteri.
• The register of grants.
Cihad Kaydı.
• The register of Jihad.
Sadaka harcamalarının kaydı.
• The register of expenses of Sadaqah.
Kamu mallarının harcamalarına ilişkin kayıt defteri.
• The register of expenses of public property.
• Acil durumun kaydı.
• The register of emergency.
Genel bütçe, genel muhasebe ve genel denetim siciline ilişkin kayıt.
• The register of general budget, general accounting and general inspection.