۵.۶ حکم اجارہ بر منافعِ حرام
5.6 The Ruling Regarding Hiring Over Prohibited Benefits
برای اینکه اجارهدادن (استخدام) از نظر شرعی معتبر باشد، منفعتِ موردِ اجاره باید از نظر ماهیت مباح (حلال) باشد. بنابراین نباید کارگری را برای انجام کاری ممنوع استخدام کرد. بر این اساس، نباید کارگری را برای حمل شراب به کسی که آن را میخرد، یا برای فشردن آن استخدام کرد. همچنین نباید او را برای حمل خوک یا مردار استخدام کرد. ترمذی از انس بن مالک روایت کرده که گفت: «رسول خدا ﷺ ده گروه را دربارهی شراب لعنت کرد: فشارندهی آن، کسی که فشردنش را میخواهد، نوشندهی آن، حملکنندهی آن، کسی که برایش حمل میشود، کسی که آن را سرو میکند، فروشندهی آن، کسی که برایش فروخته میشود، خریدارش و کسی که برایش خریداری میشود.» استخدام در هرگونه کار ربوی نیز جایز نیست، زیرا این استخدام بر منفعتی ممنوع است، و نیز به این دلیل که ابن ماجه از ابن مسعود روایت کرده که پیامبر ﷺ رباخوار، کارگزار او، دو شاهد آن و نویسندهاش (کاتب) را لعنت کرد. کارکنان بانکها و ادارات ضرابخانه و همهی سازمانهایی که با ربا سروکار دارند باید بررسی شوند. اگر کاری که برای آن استخدام شدهاند بخشی از کار ربوی باشد، خواه ربا تنها محصولِ همان کار باشد یا همراه با کارهای دیگر تولید شود، برای مسلمانان انجام چنین کارهایی ممنوع است. این حکم شامل مدیر، حسابداران و حسابرسان و هر کاری میشود که مستقیم یا غیرمستقیم منفعتی مرتبط با ربا فراهم کند. اما کارهایی که مستقیم یا غیرمستقیم با ربا ارتباطی ندارند، مانند باربر، نگهبان، نظافتچی و امثال آن، جایز است، زیرا چنین کاری استخدام بر منفعتی مباح است، و آنچه بر نویسنده و شاهدان ربا حکم میشود، بر آنان اطلاق نمیگردد. به همین ترتیب، کارمندان دولتیای که در معاملات ربوی دخیلاند، مانند کارمندانی که در آمادهسازی وامهای دارای بهره برای کشاورزان کار میکنند، و کارمندان خزانهداری که در کارهای ربوی مشغولاند، و کارمندان ادارات ایتام که اموال را با بهره قرض میدهند، همانند کارمندان بانکها هستند. همه این مشاغل ممنوعاند؛ هر کس با آنها سروکار داشته باشد، گناه بزرگی مرتکب میشود، زیرا این حکم شامل کسی میشود که ثبتکننده یا شاهد ربا است. همچنین، برای مسلمان جایز نیست که به هر کاری که خداوند (سبحانه و تعالی) حرام کرده است مشغول شود.