۱۴.۶ تعیین قیمت بهصورت توافقی
14.6 Price-Fixing
الله (سبحانه و تعالی) به هر کس این حق را داده است که کالای خود را با قیمتی که دوست دارد بفروشد. ابن ماجه از ابو سعید روایت کرده است که فرمود: پیامبر خدا ﷺ فرمودند: «خرید و فروش بر پایه رضایت است.» اما از آنجا که ممکن است دولت (حکومت) قیمتها را بر مردم تحمیل کند، الله (سبحانه و تعالی) تعیین قیمتهای مشخص برای کالاها و سپس واداشتن مردم به معامله (فروش و خرید) بر اساس آنها را منع کرد؛ از این رو، تعیین قیمت ممنوع شد.
Allah (swt) has left to everybody the right to sell his commodity at the price He likes. Ibn Majah has narrated from Abu S’aid, that He said, the Messenger of Allah (pbuh) said: “Selling (trading) is by consent.” But because it is possible that the State (government) may force pricing over the people, Allah (swt) prohibited it to set certain prices for commodities and then force people to trade (selling and buying) according to them; therefore, price-fixing was prohibited.
تسعیر (قیمتگذاری اجباری) آن است که حاکم یا نمایندگان او، یا هر کسی که بر مسلمانان اختیاری دارد، به بازرگانان (تجار) دستور دهد که کالاها را جز با قیمتی معین نفروشند. بدین ترتیب، از افزایش قیمتها بازداشته میشوند تا آنها را بالا نبرند، و نیز اجازه ندارند با قیمتی کمتر از این نرخ معامله کنند تا با دیگران رقابت نکنند. به عبارت دیگر، برای مصلحت مردم، از افزایش یا کاهش قیمت اعلامشده بازداشته میشوند. این یعنی دولت در قیمتها مداخله میکند و برای کالاها، یا برخی از آنها، نرخی معین میگذارد و هرکس را از فروش بالاتر یا پایینتر از نرخ تعیینشده بازمیدارد، زیرا آن را به مصلحت عمومی میداند. اسلام تسعیر را بهطور مطلق منع کرده است، به دلیل آنچه امام احمد از انس روایت کرده که گفت: «در زمان رسول خدا ﷺ قیمتها بالا رفت. گفتند: ای رسول خدا، کاش برای ما قیمتگذاری میفرمودی. فرمود: «همانا خداوند آفریننده، قبضکننده، گشایندهدست، روزیدهنده و قیمتگذار است؛ و من دوست دارم که خدا را دیدار کنم در حالی که هیچکس به خاطر ستمی که در خون یا مال او کردهام، از من مطالبهای نداشته باشد.» همچنین ابوداوود از ابوهریره روایت کرده که گفت: «مردی آمد و گفت: ای رسول خدا ﷺ، قیمتها را تعیین کن. فرمود: «بلکه خداوند کم و زیاد میکند.» این احادیث نشان میدهد که تسعیر ممنوع است و ظلمی به شمار میرود که برای رفع آن باید به حاکم شکایت برد. و اگر خود حاکم به تسعیر دست زند، در پیشگاه خداوند (سبحانه و تعالی) گناهکار است، زیرا این کار حرام است. هر یک از شهروندان حق دارد نزد دادگاه رسیدگی به مظالم (محکمة المظالم) از حاکمی که تسعیر میکند شکایت کند، خواه والی (استاندار) باشد یا خلیفه. او نزد این دادگاه از این عمل شکایت میکند تا دربارهی او حکم شود و این ظلم (مظلمه) برطرف گردد.