۱۰ روشِ واگذاری و تصرف در مال
10 The Way To Dispose Of Property
تعریف شده است که ملکیت، حکمی الهی است که به خود یک شیء یا به یک منفعت تعلق میگیرد، امری که مستلزم آن است که مالک آن، حق استفاده از آن شیء را داشته باشد و در مقابل آن عوض دریافت کند. بنابراین ملکیت، حکم الهی است که از جهت شیء یا منفعت تعیین میشود؛ به عبارت دیگر، ملکیت همان اذن شارع است. تصرف (در اموال مملوک) امری است که در نتیجه همین حکم الهی حاصل میشود، یعنی از اذن شارع که به مالک حق استفاده از شیء و دریافت عوض آن را میدهد. از این رو تصرف در شیء مملوک به اذن شارع محدود است، زیرا خود ملکیت اذن شارع برای استفاده از شیء است و تصرف معادل استفاده از شیء است. از آنجا که مال از آنِ الله (سبحانه و تعالی) است و او (سبحانه و تعالی) انسان را برای بهرهبرداری از این مال، با اجازه خود، به کار گرفته است، پس مالکیت فرد بر مالی شبیه کاری است که او برای استفاده از مال و سرمایهگذاری در آن انجام میدهد، نه اینکه صرفاً صاحب آن باشد. این به آن دلیل است که وقتی شخص مالکِ مالی میشود، برای بهرهمند شدن از آن چنین میکند و او در این امر به حدود شریعت مقید است و در شیوههای بهرهبرداری آزاد گذاشته نشده است. او حتی در تصرف در خود شیء، اگر مالک آن باشد، آزاد نیست. دلیل این مطلب آن است که اگر او با استفاده نامشروع از آن تصرف کند، مانند بیهوده یا اسرافکارانه مصرف کردن، حکومت باید او را از دسترسی به مال منع کند و از تصرف در آن بازدارد، و بدین ترتیب مسئولیت تصرفی را که به او واگذار شده بود از وی سلب میکند. پس تصرف در شیء و استفاده از آن امری است که از مالکیت آن لازم میآید، یا اثر این مالکیت است. تصرف در شیء مملوک شامل حق افزایش (سرمایهگذاری) مال و حق صرف آن برای هزینههای زندگی و برای بخششها نیز میشود.