۴.۱۸ خلیفہ کا حکم دینا خدائی احکام کے ذریعے محدود ہے
4.18 The Khaleefah is restricted in adoption by the divine rules
خلیفه در پذیرفتن احکام، به احکام الهی مقید است. بنابراین بر او حرام است حکمی را بپذیرد که به درستی از ادلهی الهی استنباط نشده باشد. همچنین او موظف است خود را به احکامی که پذیرفته و به روش اجتهادی (استنباط احکام) که به آن متعهد شده، محدود کند. از این رو، برای او جایز نیست حکمی را بپذیرد که با روشی مخالف روشی که پذیرفته استنباط شده باشد، و نیز جایز نیست فرمانی صادر کند که با احکامی که پذیرفته در تضاد باشد.
The Khaleefah is restricted in the adoption by the divine rules. He is thus forbidden from adopting a rule that has not been correctly extracted from the divine evidences. He is also obliged to restrict himself to the rules He has adopted, and to the method of Ijtihad (extracting rules) He committed himself to. Therefore, He is forbidden from adopting a rule that has been extracted by a method contrary to the one He had adopted, nor to issue an order that contradicts the rules that He has adopted.
دو موضوع است که نیازمند بررسی دقیقتری است. نخست، محدودیتی که احکام شریعت بر خلیفه در اتخاذ احکام قرار میدهد. این محدودیت او را در قانونگذاری و وضع قوانین، در چارچوب شریعت اسلامی، مقید میسازد. او از اتخاذ هر حکمی که با شریعت در تضاد باشد منع شده است، زیرا هر قانونی که با شریعت مخالف باشد، قانون کفر محسوب میشود. اگر او آگاهانه حکمی را اتخاذ کند که از شریعت استنباط نشده باشد، باید آن را بررسی کرد. اگر به حکمی که اتخاذ کرده معتقد باشد، کافر خواهد شد. اگر به آن اعتقاد نداشته باشد، اما آن را میپذیرد با این فهم که با اسلام مخالفتی ندارد، همانگونه که خلفای بنی عثمان در روزهای پایانی خود چنین کردند، در این صورت اتخاذ آن برای او حرام است، ولی کافر نخواهد شد. با این حال، اگر دلیلی ظنی (شبهه دلیل) داشته باشد، مانند کسی که قانونی را بدون دلیل، بلکه صرفاً به دلیل مصلحتی که تصور میکند وضع میکند، با استناد به اصل المصالح المرسلة، یا اصل مآلات الأفعال، یا اصل سد الذرائع، یا نظایر آن، اگر اینها را اصول و ادله الهی بداند، برای او حرام نخواهد بود و کافر نیز نخواهد شد، بلکه صرفاً دچار اشتباه شده است. بر این اساس، همه مسلمانان آنچه را که او استخراج کرده بهعنوان حکم الهی میپذیرند و اگر خلیفه آن را اتخاذ کند، باید به آن پایبند باشند. این به آن دلیل است که حکمی الهی است که دلیل ظنی دارد، هرچند که او در دلیل اشتباه کرده است، زیرا او همانند کسی است که در استنباط از دلیل دچار خطا شده است. با این حال، خلیفه باید خود را در اتخاذ از شریعت اسلامی مقید سازد و باید در اتخاذ از شریعت، به احکام الهی که بهدرستی از ادلهٔ شرعی استنباط شدهاند محدود شود. دلیل بر این امر چنین است: