۱۱٫۹ اختیارات الزامی قاضی المظالم
11.9 The mandatory powers of the Mazaalim judge
قاضی المظالم دارای قدرت الزامی برای برکناری هر حاکم یا کارمند دولتی است، و همچنین حق برکناری خلیفه را نیز دارد۔
The Qadhi al-Mazaalim has the mandatory power to remove any ruler or civil servant, and He also has the right to remove the Khaleefah.
قاضی المظالم حق دارد که حاکمان را عزل کند، زیرا حاکم با عقدی تعیین میشود که عقد تفویض نامیده میشود و آن را عقد تعیین (تقلید) نیز میگویند. خلیفه حق ولایت، یعنی حکومت را دارد و حق تعیین، یعنی تفویض را نیز دارد، و تعیین تنها با الفاظ صریح انجام میشود. بنابراین عزل حاکمی که از سوی خلیفه تعیین شده، به معنای فسخ آن عقد است، و بیتردید خلیفه این حق را دارد. این بدان دلیل است که پیامبر خدا ﷺ والیان را تعیین و عزل میکرد. خلفای راشدین نیز والیان را تعیین و عزل میکردند، و خلیفه میتوانست حق تعیین و عزل را به کسانی که خود تعیین کرده بود نیز واگذار کند. با این حال، دادگاه مظالم حق ندارد به نمایندگی از خلیفه حاکمان را عزل کند، زیرا به نمایندگی از او در تعیین و عزل عمل نمیکند، بلکه به نمایندگی از او به رسیدگی به مظالم میپردازد. پس اگر حضور آن حاکم در ولایتش مظلمهای بود، دادگاه حق دارد آن مظلمه را رفع کند، یعنی حق دارد آن حاکم را از کار برکنار کند. بنابراین، اختیار آن در عزل حاکم به نمایندگی از خلیفه نیست، بلکه صرفاً برای رفع مظلمه است. از این رو کسی که دادگاه حکم به عزلش دهد باید عزل شود، حتی اگر خلیفه با این حکم موافق نباشد. این به سبب آن است که عزل آن حاکم، رفع یک مظلمه است و این حکم شامل همه، از جمله خود خلیفه، میشود، زیرا حکم قاضی بر همگان نافذ است. اما اختیار آن در عزل خلیفه نیز از راه حکمی است که هدفش رفع مظلمه است. زیرا اگر خلیفه در وضعیتی قرار گیرد که عزلش را ایجاب کند، یا در موقعیتی باشد که بر اثر آن باید عزل شود، آنگاه ماندن او در مقام خلافت مظلمه خواهد بود. و این دادگاه مظالم است که درباره رفع مظالم حکم میکند، پس حکم به عزل او خواهد داد. بنابراین، حکم دادگاه مظالم برای برکناری خلیفه، حکمی خواهد بود که هدفش رفع یک مظلمه است.