7.3.6 Davlatning roli va uning siyosati
7.3.6 The Role of the State and its policy
Davlatning roli
The Role of the State
Islom iqtisodiy tizimida davlatning muhim o‘rni bor.
The government plays an important role in the Economic System of Islam.
Islom davlatning har bir shaxsni oziq-ovqat, kiyim-kechak, boshpana, ta'lim, sog'liqni saqlash va xavfsizlik bilan ta'minlashini uning mas'uliyati deb biladi. Shuningdek, fuqarolarga bu asosiy ehtiyojlardan tashqari, hashamatli ehtiyojlarini o'zlari qondirishlari uchun imkoniyat yaratish ham davlatning vazifasidir. Davlat buni jamoat mulkini boshqarish, boshqa manbalardan tushadigan daromaddan foydalanish hamda fuqarolar iqtisodiy faoliyatda ishtirok etish orqali o'z ehtiyojlarini qondirishlari uchun yaxshi iqtisodiy muhit yaratish yo'li bilan amalga oshiradi.
Islam makes it the responsibility of the State to provide food, clothing, shelter, education, health and security to every individual. It is also the responsibility of the State to enable citizens with the means to get luxurious needs in addition to these basic needs by themselves. The State achieves this through the management of public property, through the use of income from other sources and through provision of a good economic environment so that people satisfy their needs due to their involvement in economic activity.
Davlatning iqtisodiy siyosati
The Economic Policy of the State
Davlatning qat'iy iqtisodiy siyosati, masalan, Islom dunyosining iqtisodiy siyosati, koinot, inson va hayot haqidagi umumiy tushunchadan, ya'ni islomiy aqidadan hamda aqidadan qoidalar va tushunchalar jihatidan kelib chiqadigan narsalardan boshlanadi. Islom qoidalari qat'iy bo'lgani va ular insoniyat farovonligi masalasiga yechim berganligi uchun, musulmon dunyosi qat'iy bo'lmagan iqtisodiy siyosatni loyihalashtirishi va rejalashtirishi, shuningdek Islomga yot siyosat yuritishi samarasiz bo'lar edi. Uning iqtisodiy siyosati islomiy aqidaga asoslangan bo'lishi kerak, ya'ni Islom davlatining iqtisodiy siyosati Qur'oni Karim va Sunnatdan kelib chiqqan Shariat qonunlaridan, shuningdek bu ikki manbaning Sahobalar ijmosi (sahobalar kelishuvi) va ilohiy qiyos (analogiya) orqali yo'naltirgan narsalardan boshqa narsaga asoslanmasligi kerak.
The fixed economic policy of a country, like the Islamic world, emanates from the general concept about the universe, man and life, i.e. the Islamic ‘aqeedah and whatever is derived from the ‘aqeedah in terms of rules and concepts. Since the Islamic rules are fixed and since they provide a solution for the case of welfare for mankind, it would be ineffective for the Muslim world to design and plan a non-fixed economic policy, nor a policy alien to Islam. Its economic policy must be based on the Islamic ‘aqeedah, i.e. the economic policy of the Islamic State should be based upon nothing but Shari‘ah laws derived from the Holy Qur’an and the Sunnah, and whatever these two sources have guided to in Ijma‘ of the Sahabah (consensus of the Companions) and Divine Qiyas (analogy).
Islom iqtisodiy siyosati shaxsning asosiy ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan bo‘lib, uning turmush tarzini yaxshilashiga va shaxs sifatida farovonlikka erishishiga imkon beradi. Iqtisodiy siyosat shaxsga farovonlikka erishish yo‘lida mehnat qilish uchun vositalarni taqdim etadi, bunda shariat belgilagan yuksak qadriyatlar har doim shaxslar o‘rtasidagi munosabatlarda hal qiluvchi omil bo‘lib qoladi.
The Islamic economic policy aims at dealing with the essential needs of the individual, enabling him to improve his lifestyle and achieve prosperity as an individual. The economic policy provides the individual with the means to work towards achieving prosperity, by maintaining always the high values (laid down by the Shari‘ah) as the dominant factor in the relationships between individuals.
Shuning uchun Islom davlati qabul qilishi kerak bo‘lgan iqtisodiy siyosat yalpi milliy mahsulotni (YaMM) shunchaki oshirishni maqsad qilmasligi, shuningdek, “ijtimoiy adolat” deb ataladigan narsani yoki davlat sotsializmini yaratishni maqsad qilmasligi kerak. Siyosat resurslarning to‘g‘ri taqsimlanishini ta’minlashga qaratilishi kerak — Ummatning barcha a’zolari orasida, shu tariqa barcha odamlarning asosiy ehtiyojlarini kafolatlab, har bir shaxsga Shariat chegaralari doirasida o‘zining hashamatli ehtiyojlarini imkon qadar qondirishga ruxsat berish lozim.