9.5 تشکیل دادگاهها
9.5 The formations of the tribunals
جایز نیست که دادگاهی از بیش از یک قاضی که حق صدور حکم را داشته باشد تشکیل شود؛ اما جایز است که یک یا چند قاضی همراه او حضور داشته باشند، ولی آنان حق قضاوت نداشته باشند، بلکه صرفاً برای مشورت یا ابراز نظر فراخوانده شوند، و نظر ایشان الزامآور نخواهد بود.
It is not allowed for a tribunal to be formed of more than one judge that has the power to render judgement; it is however permitted for one or more judges to be present with him but they would not have the right to judge, but merely to be consulted or to voice an opinion, and their opinion would not be binding. .
این به این دلیل است که پیامبر خدا ﷺ هرگز دو قاضی را برای رسیدگی به یک موضوع نصب نکرد، بلکه برای هر موضوعی یک قاضی تعیین فرمود. افزون بر این، قضا عبارت است از رساندن حکم شریعت به شکل الزامآور، و حکم شریعت دربارهی یک مسلمان تغییرپذیر نیست، زیرا حکم خداست و حکم خدا یکی است. درست است که تفسیر آن ممکن است گوناگون باشد، اما از جنبهی عملی، دربارهی مسلمان یکی است و هرگز تغییر نمیکند. وقتی قاضی حکم خدا را در موضوع مورد نظر به شکل الزامآور میرساند، این رساندن باید یکسان باشد، زیرا رساندن حکم خدا به شکل اجباری است. بنابراین این کار عمل به حکم خداست، و حکم خدا از نظر عملی تغییر نمیکند، هرچند فهم از آن متفاوت باشد. از این رو، داشتن بیش از یک قاضی برای یک پرونده، یعنی در یک دادگاه واحد، حرام است. اما در سطح کشور، داشتن دو دادگاه جداگانه که به همهی انواع دعاوی در یک منطقه رسیدگی کنند، جایز است، زیرا قضا از سوی خلیفه تفویض میشود و مانند وکالت است که در آن تعدد جایز است؛ بنابراین داشتن چند قاضی در یک منطقه جایز خواهد بود. اگر طرفین دعوا نتوانند بر سر این که پرونده را به کدام دادگاه یا نزد کدام قاضی ببرند توافق کنند، انتخاب شاکی بر انتخاب مدعیعلیه ترجیح دارد و پرونده به قاضی مورد نظر او سپرده میشود، زیرا او در پی گرفتن حق خویش است و این بر حق مدعیعلیه ترجیح دارد.