25.7 Milliy iqtisodiyot
25.7 National Economy
Milliy iqtisodiyot nazariyasi "madaniy himoya" tushunchasi bilan bog'liq bo'lib, bu tushuncha og'ir sanoat nazariyasidan kelib chiqadi. Milliy iqtisodiyot nazariyasining tarafdorlari millat iqtisodiy o'sishining siyosiy kuch, shuningdek, iqtisodiy kuch bilan ta'minlashga qaratilishi kerak, deb hisoblaydilar. Ularning fikricha, har qanday mamlakatning o'sishi uch bosqichdan o'tadi: chorvachilik/qishloq xo'jaligi bosqichi, qishloq xo'jaligi/sanoat bosqichi, so'ngra qishloq xo'jaligi/sanoat/savdo bosqichi. Mamlakat dengiz floti, mustamlakalar va turli malakalarga ega aholiga ega bo'lmaguncha, haqiqiy kuchga erisha olmaydi. Bundan tashqari, ishlab chiqarish kuchlari va iqtisodiy o'sish uyg'unlikda bo'lishi zarur, bu esa siyosiy kuchning asosiy sharti bo'lib xizmat qiladi. Ular, shuningdek, xalqaro iqtisodiy aloqalar erkin raqobatdan foyda ko'rishi mumkin bo'lsa-da, bu barcha raqobatlashuvchi mamlakatlarning o'z kuchlarini rivojlantirishda kamolotga erishishiga bog'liq bo'lishini va bunday rivojlanishni rag'batlantirish uchun sanoatni himoya qilish kerakligini ta'kidlaydilar. Qishloq xo'jaligiga kelsak, u hech qanday himoyadan foydalanmasligi va barcha turdagi mahsulotlarni cheklovsiz va shartsiz eksport qilishga ruxsat etilishi, ularning narxlari esa erkin bozorga ko'ra belgilanishi kerak. Shunday qilib, milliy iqtisodiyot nazariyasi mohiyatan sanoatga yo'naltirilgan bo'ladi. Unga ko'ra, kuchli bo'lishga intilayotgan millatlar qishloq xo'jaligi bosqichidan sanoat bosqichiga o'tishga intilishlari kerak, chunki qishloq xo'jaligi mamlakatida ishlab chiqarish kuchlarining, ya'ni ishchi kuchining katta qismi, shuningdek, tabiiy resurslarning, ya'ni xom ashyoning katta hajmi ishsiz va o'zlashtirilmagan holda qoladi. Shuning uchun ishchi kuchi va tabiiy resurslarga sarmoya kiritish maqsadida qishloq xo'jaligi bilan bir qatorda sanoat dasturi ishga tushirilishi kerak. Iqtisodiyotini faqat qishloq xo'jaligiga asoslagan mamlakat, qishloq xo'jaligi/sanoatga asoslangan mamlakatda bo'ladigan iqtisodiy imkoniyat va turmush darajasiga ega bo'lmaydi. Milliy iqtisod nazariyasi mamlakat iqtisodiy jihatdan o'z oyog'iga tura olishi uchun qishloq xo'jaligi bilan birga sanoatning mavjud bo'lishini zarur qiladi. Shuning uchun milliy iqtisod tushunchasi aslida sanoatga protektsionizm nazariyasini qo'llaydi, ya'ni faqat sanoat importi va eksportiga tegishli cheklovlar va bojlarni joriy etadi, shu bilan birga qishloq xo'jaligiga erkin savdo nazariyasini qo'llab, uni har qanday savdo cheklovlaridan xoli qiladi.