25.2 Tarde balansi
25.2 Balance of Tarde
Savdo balansi — ma'lum davr ichidagi ko'rinadigan importning va ko'rinadigan eksportning umumiy qiymatlari o'rtasidagi farqdir. Agar importning umumiy qiymatini bir tomonda, eksportning umumiy qiymatini ikkinchi tomonda hisoblasak, savdo balansini aniqlay olamiz. Shunday qilib, agar bizning eksportimiz qiymati importimiz qiymatidan oshib ketsa, bu holda savdo balansi bizning foydamizga bo'ladi, chunki boshqa mamlakatlar eksport va import qiymatlari o'rtasidagi farqni Davlatga qarzdor bo'ladi.
The balance of trade is the difference in total value between the visible imports and the visible exports over a period. If we were to calculate the total value of the imports on one side and the total value of exports on the other, we would be able to work out the balance of trade. So if the value of our exports exceeded that of our imports, the balance of trade would, in this case, be in our favour, because other countries owe to the State the difference between the value of the exports and imports.
Shunday ekan, davlatning tovarlar uchun davlatdan xorijiy valyutaga bo‘lgan talabi, davlatning xuddi shu maqsadda xorijiy valyutaga bo‘lgan talabidan oshib ketadi. Biroq savdo balansi milliy iqtisodiyatning haqiqiy holatini aks ettirmaydi. Chunki milliy daromad faqat tashqi savdodan olinadigan foydabilan cheklanmaydi. Milliy daromad tarkibiga boshqa manbalardan olinadigan daromadlar ham kiradi. Savdo balansi esa tashqi savdomizning haqiqiy holatini aks ettiradi. Biroq savdo balansini doimo davlat foydasiga og‘dirib turishga intilish oqilona emas. Chunki davlatning mafkurasi yoki uning tarqalishi, sanoat rivojlanishi, ehtiyojlarini qondirish yoki savdo aloqalarida bo‘lgan mamlakatning pozitsiyasiga ta’sir ko‘rsatish va uni shakllantirish, shuningdek xalqaro vaziyat va unga ta’sir etishi mumkin bo‘lgan omillar bilan bog‘liq boshqa maqsadlari bo‘lishi mumkin. Shu nuqtai nazardan, davlatning ko‘zlagan maqsadlari savdo balansida qulay natijaga erishish zaruratidan ustun turadi.