11.2 Ishlab chiqarish
11.2 Manufacturing
Ishlab chiqarish — bu bir kishi boshqasidan o‘zi uchun idish, mashina yoki sanoatga kiradigan istalgan narsani ishlab berishni so‘rashidir. Ishlab chiqarish bo‘yicha shartnoma tuzish ruxsat etilgan va Sunnatda isbotlangan. Allohning Elchisi ﷺ muhr (muhr yoki mexr uchun ishlatiladigan uzuk) ishlab berilishini so‘ragan. Anas aytdi: Allohning Elchisi ﷺ uzuk ishlatgan. Buxoriy Ibn Mas'uddan rivoyat qilgan, u aytdi: Allohning Elchisi ﷺ oltin uzuk ishlatgan. Allohning Elchisi ﷺ minbar (xutba o‘qiladigan supa) ishlab berilishini ham so‘ragan. Buxoriy Sahldan rivoyat qilgan, u aytdi: Allohning Elchisi ﷺ bir ayolga odam yuborib: “Xizmatkoringiz, duradgoringizga buyuring, menga o‘tirish uchun bir taxta yasasin”, degan. Buxoriy rivoyat qilgan: “Allohning Elchisi ﷺ zamonida odamlar ishlab chiqarar edilar va u zot ﷺ bu haqda jim turdilar”. Demak, ularning sukuti va amali ishlab chiqarish borasida u zotning ﷺ roziligidir. Allohning Elchisining ﷺ roziligi va amali, xuddi sўzlari kabi, ilohiy dalildir. Ishlab chiqarish uchun shartnoma tuzilgan narsa — muhr, minbar, javon, mashina va shunga o‘xshash ishlab chiqarilgan buyumdir. Shu jihatdan qaraganda, ishlab chiqarish ijaraga olish emas, balki sotishning bir turidir. Lekin agar kimdir ishlab chiqaruvchiga xomashyoni olib borib, ma'lum bir narsani ishlab berishni so‘rasa, bu ijaraning bir turi bo‘ladi.