Toen ik voor het eerst aankwam in het land van de grootste kapitalistische natie ter wereld, was ik verbaasd over de kracht van de kapitalistische productiviteit in de United States of America. Als jonge tiener, minder dan zestien jaar oud, zag ik enorme tractoren en maaidorsers die honderden acres bewerkten en tonnen maïs en sojabonen produceerden, allemaal bediend door één enkel gezin. Ik zag de handen van een boer, verhard door het land dat hij bewerkte en verzacht door het geld dat zijn land opbracht. Ik zag toen nog niet de onzichtbare handen van de banken die die hele operatie financierden. Ik kon toen geen enkele tekenen van falen zien.

When I arrived for the first time to the land of the largest capitalist nation in the world, I was amazed by the power of capitalist productivity in the United States of America. As a young teenager, less than sixteen years old, I saw huge tractors and combines cultivating hundreds of acres and producing tons of corn and soybean grain, all operated by a single family. I saw the hands of a farmer hardened by the land he cultivated and softened by the money his land generated. I did not see then the invisible hands of the banks financing all that operation. I could not see any signs of failure then.

Een jaar later voerde mijn educatieve lot mij naar het andere uiterste. Ik arriveerde in het land van de grootste socialistische natie om de volgende zes jaar te studeren terwijl ik het socialisme observeerde in de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (USSR). Ik herinner me hoe vaak ik in de rij moest staan om een levensmiddel te kopen, om een uur later teleurgesteld te worden omdat het artikel waar ik op wachtte niet langer beschikbaar was. Dat systeem zou niet standhouden, vertelde mijn instinct me. Ik herinner me dat ik een communistische publicatie moest kopen als voorwaarde voor het kopen van een boek over wiskunde of informatica. Dat systeem zou niet lang standhouden, dat voelde ik.

A year later, my education fate flew me to the other extreme. I arrived at the land of the largest socialist nation in the to spend the next six years studying while observing socialism in the Union of Soviet Socialist Republics (USSR). I recall how often I had to stand in line to buy a grocery product, only to be disappointed an hour later because the item I waited for is no longer available. That system would not last, my instincts told me. I recall having to buy a communist publication as a condition for buying a book of math or computer science. That system would not last for long, I felt it.

Ik herinner me dat ik tijdens mijn ochtendreis naar school en op de weg terug over mensen moest stappen die dronken op de grond lagen. Ik herinner me tientallen studenten die afstudeerden van medische, juridische en technische faculteiten zonder zelfs de lessen te hebben bijgewoond; het waren politieke activisten of rijke buitenlandse studenten. Ik herinner me mensen die een operatie moesten ondergaan, enkel om te voldoen aan het quotaplan voor de chirurg in een bepaald ziekenhuis. Ik herinner me de primitieve radiomonitor die aan de muur van mijn slaapzaal was bevestigd, wat een tweewegradio moet zijn geweest. Elke keer dat ik de radio uitschakelde, verschenen er technici in mijn kamer om hem te repareren; ik had nooit om die service gevraagd. Ik wist dat dat systeem niet lang kon blijven bestaan. Mijn onderbuikgevoel, mijn instincten en eenvoudige analyse bleken pas waar, tien jaar nadat ik was afgestudeerd en de Sovjet-Unie had verlaten. Het socialisme stortte in en de Sovjet-Unie werd tegen 1991 ontmanteld.

I recall having to step over people lying drunk in my morning journey to school and on my way back. I recall scores of students graduating from medical, law, and engineering schools without even attending classes; they were political activists or rich foreign students. I recall people having to go through surgery only to fulfill the quota plan for the surgeon at a given hospital. I recall the primitive radio monitor fixed on the wall of my dorm room, which must have been a two-way radio. Every time I disabled the radio, technicians would show up at my room to fix it; I never asked for the service. I knew that system could not last for long. My gut feelings, my instincts, and simple analysis turned out to be true only ten years after I graduated and left the Soviet Union. Socialism collapsed and the Soviet Union was dismantled by 1991.

De zes jaar die ik in de Sovjet-Unie doorbracht, gaven me een ervaring van een leven lang. Ten eerste kon ik het leven onder het socialisme van vandaag niet ervaren, zelfs niet als ik dat gewild had. Het belangrijkste was dat ik de principes leerde van de economie, de politieke economie en de sociale structuur van zowel het socialisme als het kapitalisme. De leer van Karl Marx, Vladimir Lenin en Friedrich Engels maakte evenveel deel uit van het curriculum als de vakken wiskunde, natuurkunde en techniek. De theorie van het historisch materialisme, ontwikkeld door Marx en later verfijnd door Lenin, suggereerde dat het kapitalisme zou vervagen om plaats te maken voor het socialisme. Dat standpunt werd in de echte wereld volledig weerlegd toen het socialisme als eerste viel. Marx' theorie van de "meerwaarde" was alleen correct in de zin dat onder het kapitalisme de rijkdom de neiging heeft zich te concentreren in de handen van enkelen. Maar het andere deel van de theorie, dat de armere klassen van arbeiders en boeren in opstand zouden komen voor hun gestolen eigendomsrechten, kwam nooit van staats.

The six years I spent in the Soviet Union gave me an experience of a lifetime. For one thing, I could not experience the life under socialism today even if I wanted to. Most importantly, I learned the principles of economy, political economy, and social structure of both socialism and capitalism. The teachings of Karl Marx, Vladimir Lenin, and Friedrich Engels were as important part of the curriculum as the subjects of math, physics, and engineering. The theory of historic materialism developed by Marx and later refined by Lenin suggested that capitalism would fade away only to give rise to socialism. That view was dead beaten in real world when socialism fell first. Marx’s theory of the “surplus value” was correct only in the sense that under capitalism the wealth tends to accumulate in the hands of the few. But the other part of the theory that the poorer classes of workers and farmers would revolt for their stolen rights of ownerships never materialized.

Toen ik voor de tweede, maar langere periode aankwam in het land van het kapitalisme, zag ik zaken die ik tijdens mijn eerste reis, toen ik nog een jonge jongen was, niet had kunnen waarnemen. De boerderij waar ik tijdens mijn eerste reis woonde, was niet meer hetzelfde. Deze was in beslag genomen door de bank die enkele jaren eerder de productie had gefinancierd, in ruil voor de schulden die mijn gastgezin niet had kunnen betalen. De hardwerkende boer verloor zijn land en het zaadgoedbedrijf dat hij samen met zijn broers bezat. Dit systeem zou niet standhouden, zei mijn instinct.

When I arrived at the land of capitalism for the second but longer period of time, I observed what I could not have observed during my first trip when I was a young boy. The farm I lived in during my first trip was no longer the same. It was confiscated by the bank which, few years earlier had financed its production, in exchange for the debts which my host family failed to pay. The hardworking farmer lost his land and the seed company he co-owned with his brothers. This system would not last, my instincts told me.

Hetzelfde monster, de bank, verslond de machinefabriek van een van mijn vrienden in de stad Milwaukee in Wisconsin. Ik herinner me hoe mijn vriend naar mijn geboorteland reisde in een poging om een fabriek op te zetten om te helpen bij de industrialisatie van een ontwikkelingsland. Ik herinner me hoe de eigenaar (mijn vriend) enthousiast was over het helpen van mensen aan werk, het ondersteunen van onderwijs, en hoe zeer hij het haatte om mensen hun baan te ontnemen. Net als elk ander bedrijf onder het kapitalisme, was het zijne ook eigendom van de bank. Typisch gezien zijn bedrijven in kapitalistische landen schuldig aan één of meer banken. Ik herinner me nog steeds de woorden van een vertegenwoordiger van een investeringsbank tegen de eigenaar van een klein technologiebedrijf: “Je kunt niet in het bedrijfsleven actief zijn zonder in de schulden te zitten.” Mijn vriend, de eigenaar van de machinefabriek, verloor zijn machinewerkplaats, diegene die echte producten produceert hier in het land van het kapitalisme. Het maakte producten en genereerde winst toen het door de bank werd geconfisqueerd. De banken gingen voor een tijdje achter de levensverzekeringspolis van mijn vriend aan als garantie voor hun vermeende verloren rijkdom! Ik wist toen dat dit systeem niet stand zou houden.

The same monster, the bank, swallowed the machine factory owned by one of my friends in the city of Milwaukee in Wisconsin. I recall how my friend traveled to my home country in attempt to set up a factory to help industrialize a developing country. I recall how the owner (my friend) was enthusiastic about helping people get jobs, supporting education, and how much he detested laying people off their jobs. Just like every other business under capitalism, his was also owned by the bank. Typically, businesses in capitalist countries are indebted to one or more banks. I still recall the words of an investing bank representative to the owner of a small technology company: “You cannot be in businesses without being in debt.” My machine factory owner friend lost his machine shop, the one that produces real products right here in the land of capitalism. It was making products and generating profit when it was confiscated by the bank. The banks for some time were going after the life insurance policy of my friend as a guarantee for their supposedly lost wealth! I knew then that this system would not last.

Tijdens mijn dienstverband bij een van de grootste ondernemingen ter wereld (destijds meer dan 160.000 werknemers), was ik getuige van hoe tientallen van de beste ingenieurs en technici het gebouw werden verlaten onder het mom van ontslagen. De eerste ronde van ontslagen, waarbij meer dan vijftigduizend banen werden geschrapt, vond plaats op een moment dat het bedrijf winstgevend was en veel geld verdiende. De ontslagen waren noodzakelijk om de aandelenkoersen van het bedrijf te stimuleren, die tot ongekende hoogte waren gestegen.

During my tenure at one of the largest corporations in the world (more than 160,000 employees at the time), I witnessed how scores of the best engineers and technicians were escorted out of the building under the auspices of layoff. The first round of layoffs which eliminated more than fifty thousand jobs was done at a time when the company was profitable and making lots of money. The layoffs were necessary to boost the stock prices of the company which have soared over the roof.

Ik geef toe dat dit slechts verhalen, instincten en onderbuikgevoelens zijn. Dus waar zijn de tekenen van falen, als die er al zijn? Het kapitalisme heeft in het verleden immers verschillende rondes van recessies, depressies, neergangen, lage productiviteit en bedrijfsfalen doorgemaakt. Het is altijd tevoorschijn gekomen als sterk of zelfs sterker. Waarom is het deze keer anders?

I admit that these are just stories, instincts, and guts feelings. So where are the signs of failure if there are any? After all, capitalism has gone through several rounds of recessions, depressions, downturns, low productivity, and corporate failures in the past. It has always emerged as strong or even stronger. Why is it different this time?

Zoals eerder uitgelegd, leiden fouten of gebreken niet noodzakelijkerwijs tot errors. En errors leiden niet noodzakelijkerwijs tot falen. Een fout genereert pas een error wanneer bepaalde omstandigheden optreden en die fout triggeren. Pas dan treedt een error op. Een error is een afwijking van het normale gedrag van het systeem. Als de error correct wordt waargenomen, gedetecteerd, geïsoleerd en ingedamd, dan kan falen worden voorkomen. Net als in elk fysiek systeem is het herstel van een error of een afwijking van het normale gedrag van het systeem niet automatisch; een correcte identificatie en isolatie van de problemen en een correcte indamming zijn een absolute noodzaak om het systeem te herstellen en falen te voorkomen.

As explained earlier, faults or defects do not necessarily generate errors. And errors do not necessarily lead to failure. A fault generates an error only when certain conditions occur and trigger that fault. Only then an error occurs. An error is a deviation from the normal behavior of the system. If the error is observed, detected, isolated, and contained properly, then failure could be avoided. Just like in any physical system, the recovery from an error or a deviation from the normal behavior of the system is not automatic; a correct identification and isolation of the problems and a correct containment is absolute necessity to restore the system and to prevent failure.

De Grote Depressie van 1929 was een foutief gedrag van de economie en de markt in het algemeen. De aandelenmarkt stortte in; veel mensen verloren hun land, boerderijen, huizen en bedrijven. Het kostte enkele jaren van het herbouwen van de economie en een grote oorlog (de Tweede Wereldoorlog) om het foutieve gedrag van de markt te beheersen en de normale werking van het systeem te hervatten. De omstandigheden die leidden tot de depressie (d.w.z. het foutieve gedrag van de economie) waren gerelateerd aan opgeblazen aandelenwaarden, zoals gerapporteerd door het tijdschrift Economist op 2 november 1929: “Er is reden om te hopen dat de deflatie van de overdreven ballon van Amerikaanse aandelenwaarden ten goede zal komen aan de wereld”134. Er werd gerapporteerd dat de prijzen op de financiële markt in de periode tussen 1925 en 1929 met 120% waren gestegen, terwijl de economische groei voor dezelfde periode niet meer dan 17% bedroeg. En toen de markt instortte, verloor deze meer dan 93% van zijn waarde, wat betekent dat de markt terugkeerde naar zijn werkelijke normale waarde, die obviously veel lager was dan wat de aandelenmarkt had aangegeven.

The great depression of the 1929 was an erroneous behavior of the economy and the market at large. The stock market collapsed; many people lost their lands, farms, homes, and companies. It took several years of rebuilding the economy and a great war (World War II) to contain the erroneous behavior of the market and to resume a normal functioning of the system. The conditions which led to the depression (i.e., the erroneous behavior of the economy) were related to inflated stock values as reported by the Economist magazine on November 2, 1929: “There is warrant for hoping that the deflation of the exaggerated balloon of American stock values will be for the good of the world”134. It was reported that the prices of financial market increased during the period between 1925 and 1929 by 120%, while economic growth for the same period has not exceeded 17%. And when the market has collapsed, it lost over 93% of its value, which means that the market returned to its real normal value which was obviously much lower than what the stock market had indicated.

Er trad opnieuw een marktfout op in 1987, toen de markt opnieuw instortte. Waarnemers merkten op dat de prijzen op de financiële markt aanzienlijk waren opgeblazen in vergelijking met de werkelijke omvang van de economie, waarbij het verschil tussen de opgeblazen waarden en de werkelijke waarden meer dan 200% bedroeg. Er was nog een andere oorlog van grote omvang nodig om de gevolgen van dit foutieve gedrag te beheersen. De Golfoorlog onder leiding van George Bush, de vader, hielp het probleem te beheersen en de economie terug te brengen naar haar normale gedrag.

Another market error occurred in 1987 when the market collapsed again. Observers noted that the prices of financial market had inflated significantly compared with the real size of the economy, where the difference between the inflated values and the real ones was more than 200%. It took another war of large magnitude to contain the effects of this erroneous behavior. The Gulf War led by George Bush, the father, helped contain the problem and bring the economy back to its normal behavior.

In 1999 maakte de economie een nieuwe fout toen de zogenaamde "internetbubbel" leegliep en de markt honderden miljarden virtuele dollars verloor. De economie bewoog zich naar een steile duikvlucht. De beheersingsprocedure werd opnieuw ingeroepen: een langdurige oorlog! Deze keer slaagde de oorlog er niet in de fout te beheersen of de crisis te beëindigen. Integendeel, de oorlogen die werden ontketend in de naam van de strijd tegen terrorisme in Afghanistan en Irak voedden de crisis en verdiepten de financiële problemen. Tegen de tijd dat het jaar 2008 aanbrak, had de crisis een serieus hoogtepunt bereikt. Een massale overheidsinterventie van meer dan $1,5 biljoen in de Verenigde Staten alleen al werd haastig ingezet om een falende economie te hulp te schieten. Talrijke geleerden haastten zich om het einde van een tijdperk te verklaren, het tijdperk van het liberaal kapitalisme.

In 1999, the economy generated another error when the so called “Internet bubble” was deflated and the market lost hundreds of billions of virtual dollars. The economy was heading to a steep dive. The containment procedure was invoked again: a lengthy war! This time the war did not succeed in containing the error or ending the crisis. On the contrary, the wars launched in the name of fighting terrorism against Afghanistan and Iraq fueled up the crisis and deepened the financial problems. By the time the year 2008 arrived, the crisis had reached a serious peak. A massive government intervention with more than $1.5 trillion in the United States alone was rushed to the aid of a failing economy. Scores of scholars rushed to declare an end of an era, the era of liberal capitalism.

Hoewel de grondoorzaken van de huidige crisis niet wezenlijk verschillen van de voorgaande, zijn de omstandigheden die tot de huidige crisis hebben geleid en de omgeving waarin deze functioneerde, evenals de beheersingsmaatregelen, aanzienlijk anders. Twee belangrijke fenomenen kwamen naar voren als prominente tekenen van de meest recente financiële crisis, die de capaciteit hebben om de politieke economie van het kapitalisme te laten instorten. Het eerste is de creatie van een virtuele economie parallel aan de reële economie. Het tweede is een massale overheidsopkoop van private banken, verzekeringsmaatschappijen, de auto-industrie, vastgoed en meer. Deze twee fenomenen zullen in de volgende subsecties worden besproken.

Although the root causes of the current crisis are not significantly different from the previous ones, the conditions which led to the current crisis and the environment in which it functioned, as well as the containment procedures, are significantly different. Two major phenomena emerged as prominent signs of the most recent financial crisis, which have the capacity of collapsing the political economy of capitalism. The first is the creation of virtual economy parallel to the real economy. The second one is a massive government buyout of private banks, insurance companies, auto industry, real estate, and more. These two phenomena will be discussed in the next subsections.