۱۳ پذیرش احکام الهی (احکامِ شرعیه)
13 Adopting Divine Rules (AHkam Shar’aiah)
در دوران صحابه، مسلمانان احکام شرعی را خودشان از کتاب و سنت استنباط میکردند. قاضیان، هنگام رسیدگی به اختلافات میان مردم، خود حکم شرعی هر مسئله یا رویدادی را که با آن روبهرو میشدند استنباط میکردند. حاکمان، از امیرالمؤمنین گرفته تا والیان و دیگران، خود احکام شرعی را برای حل هر مشکلی که در دوران حکومتشان پیش میآمد استنباط میکردند. ابوموسی اشعری و شریح (رض) دو قاضی بودند که احکام را استنباط میکردند و بر اساس اجتهاد خود داوری مینمودند. معاذ بن جبل (رض) در زمان پیامبر ﷺ والی بود و احکام را استنباط میکرد و در ولایت خود بر اساس اجتهاد خویش حکم میراند. ابوبکر و عمر (رض) هر دو در دوران حکومت خود احکام را خودشان استنباط میکردند و هر یک مردم را بر اساس اجتهادی که کرده بود داوری مینمود. معاویه و عمرو بن العاص دو والی بودند که برای خود احکام را با اجتهاد شخصی استنباط میکردند و مردم را در ولایتهای خود بر اساس آن داوری مینمودند. با وجود اجتهادی که قاضیان و والیان انجام میدادند، خلیفه برخی احکام را برمیگزید و دستور اجرای آنها را میداد، و مردم خود موظف بودند آن احکام برگزیده را اجرا کنند و نظر و اجتهاد شخصی خویش را درباره آن احکام کنار بگذارند. این به دلیل آن است که حکم شرعی بر این است که فرمان امام باید آشکارا و پنهانی اجرا شود. نمونه آن، پذیرش ابوبکر این بود که طلاق دادن سهگانه در یک مجلس تنها یک طلاق به شمار میآید، و نیز پذیرش او که اموال باید بهطور مساوی میان مسلمانان توزیع شود، صرفنظر از زمان گرویدن آنان به اسلام یا هر موضوع دیگر. مسلمانان از ابوبکر در این پذیرشها پیروی کردند و قاضیان و والیان آنها را اجرا کردند. هنگامی که عمر پس از او به حکومت رسید، در همان مسائل نظرات متفاوتی برگزید. او مردم را ملزم کرد که طلاق سهگانهای را که در یک مجلس گفته میشود، به عنوان سه طلاق بپذیرند و اجرا کنند، و اموال را بر اساس زمان ورود مردم به اسلام و بر اساس نیاز، به شکلی متفاوت تقسیم کرد. مسلمانان در این تصمیمها از عمر پیروی کردند و قاضیان و والیان نیز آنها را اجرا کردند. عمر همچنین این حکم را اتخاذ کرد که زمینی که در جنگ به دست آمده، غنیمتی است که متعلق به بیتالمال است؛ به این ترتیب که مالکان اصلی همچنان در تصرف آن باقی بمانند و زمین میان سربازان مسلمان یا سایر مسلمانان تقسیم نشود. والیان و قاضیان نیز در این تصمیم از او پیروی کردند و احکامی را که او اتخاذ کرده بود، به اجرا درآوردند. بر این اساس، اجماع صحابه (إجماع الصحابة) تأیید میکند که امام اختیار دارد برخی احکام را اتخاذ کند و دستور دهد که اجرا شوند، و مسلمانان موظفاند از او اطاعت کنند، حتی اگر اجتهاد آنان با آن متفاوت باشد. از جمله قواعد معروف شریعت: