11.4 Sud majlislarining tashkil etilishi
11.4 The forming of tribunal courts
Bir sudda bir nechta qozining bir vaqtda raislik qilishi va hukm chiqarish vakolatiga ega bo'lishi man etilgan. Bir yoki bir nechta qozining u bilan birga hozir bo'lishi ruxsat etilgan, ammo ular hukm chiqarish huquqiga ega bo'lmaydi. Ular maslahat so'ralishi yoki fikr bildirishi uchun ishtirok etadilar, va ularning fikri majburiy bo'lmaydi.
It is forbidden to have more than one judge presiding over a tribunal and having power to render judgement. It is permitted for one or more judges to be present with Him but they would not have the right to judge. They attend so as to be consulted or to voice an opinion, and their opinion would not be binding.
Bu shundan kelib chiqadi, chunki Rasululloh ﷺ bir masalaga ikki qozi tayinlamaganlar, balki bir masala uchun bitta qozi tayinlaganlar. Bundan tashqari, qazo (sud) Shariat hukmini majburlash yo‘li bilan e’lon qilishdir, va bir xil musulmon shaxsga oid Shariat hukmi o‘zgarishi mumkin emas, chunki u Allohning hukmidir, Allohning hukmesa esa yagonadir. To‘g‘ri, uning talqini turlicha bo‘lishi mumkin, lekin musulmonga amaliy jihatdan qaraganda u yagona bo‘lib qoladi va hech qachon o‘zgarmaydi. Uning talqini Alloh (SWT) nazdida Allohning hukmi bo‘ladi, boshqa har qanday talqin esa unga nisbatan Allohning (SWT) hukmi emas, garchi uning nazarida u Shariat hukmi hisoblansa ham. U qabul qilib, unga amal qiladigan har qanday taqlid Alloh nazdida Allohning (SWT) hukmi hisoblanadi, boshqa har qanday taqlid esa unga tegishli bo‘lmaydi. Qozi ma’lum masalada Allohning hukmini majburlash yo‘li bilan e’lon qilganda, bu e’lon yagona bo‘lishi kerak, chunki u Allohning (SWT) hukmini majburlash yo‘li bilan e’lon qilishdir. Shunday qilib, bu Allohning (SWT) hukmiga amal qilish bo‘ladi va Allohning (SWT) hukmi amaliy nuqtai nazardan o‘zgarmaydi, garchi tushunish turlicha bo‘lishi mumkin bo‘lsa ham. Shuning uchun bir nechta qozi bo‘lishi harom, chunki Allohning (SWT) hukmi o‘zgarishi mumkin emas. Bu alohida ish, ya’ni sud yoki majlis doirasidagi holat uchundir. Mamlakatga kelsak, bir hududda barcha turdagi ishlar bo‘yicha ikkita alohida sud bo‘lishi mumkin, chunki qazo Xalifa tomonidan topshiriladi, shuning uchun u noiblik (vakolat berish) kabidir, bunda ko‘plik ruxsat etiladi; demak, bir hududda bir nechta qozi bo‘lishi mumkin. Agar nizolashayotgan tomonlar qaysi sudga yoki qaysi qozi ishini ko‘rishi kerakligi haqida kelisha olmasalar, da’vogarning tanlovi javobgarning tanlovidan ustun turadi va ish uning tanlagan qozisiga topshiriladi, chunki u o‘z haqini talab qilmoqda va bu haq javobgarnikidan ustundir.