8 Mfumo wa Uislamu
8 The System of Islam
Uislamu ni dini aliyoteremshwa na Allah (SWT) kwa Muhammad ﷺ ili kupanga uhusiano wa mwanadamu na Muumba wake, na nafsi yake, na wanadamu wengine. Uhusiano wa mwanadamu na Muumba wake unajumuisha ‘aqaid (imani za msingi) na ibada. Uhusiano wa mwanadamu na nafsi yake unajumuisha kanuni za maadili, chakula, na mavazi. Uhusiano wa mwanadamu na wanadamu wengine unahusisha miamala ya kijamii na sheria ya adhabu. Kwa hiyo, Uislamu ni itikadi inayoshughulikia mambo yote ya maisha. Si theolojia inayoshughulikia mambo ya kipadri hata kidogo. Unaondoa udikteta (mgawanyiko wa makasisi), kwani hakuna kundi linaloitwa makasisi na kundi jingine linaloitwa wa kidunia. Wote wanaoukubali Uislamu wanachukuliwa kuwa Waislamu na ni sawa (kwa upande wa wajibu na haki) kwa mtazamo wa Uislamu. Kwa hiyo hakuna makasisi na watu wa kidunia, kwa kuwa upande wake wa kiroho unamaanisha kwamba vitu vyote vimeumbwa na Muumba na vimepangwa kwa amri yake. Mtazamo wa kina kiasi hiki kuhusu mwanadamu, maisha, ulimwengu, na kila kilicho kinachowazunguka na kinachohusiana nao, unaonyesha kwa lazima kwamba haya yote ni yenye upungufu (naaqis), dhaifu (a'ajiz), na yenye kuhitaji (muhtaaj). Hili linathibitisha bila shaka kwamba haya yote yameumbwa na Muumba, yanatawaliwa na amri zake, na kwamba mwanadamu, anapoendelea na maisha haya, anahitaji mfumo wa kupanga utimizaji na kuridhisha silika zake na mahitaji yake ya kimwili. Mfumo huu hauwezi kutoka kwa mwanadamu kwa kuwa ana upungufu na hana elimu kamili. Zaidi ya hayo, uwezo wa mwanadamu wa kuweka mfumo kama huo unakabiliwa na tofauti, kutokuwepo kwa mshikamano, na mgongano. Hili litazalisha mfumo uliojaa mgongano utakaomfikisha mwanadamu kwenye taabu. Mfumo lazima, kwa hiyo, utoke kwa Allah (SWT). Hivyo ni wajibu kwa mwanadamu kuendesha vitendo vyake kulingana na mfumo kutoka kwa Allah (SWT). Lakini, ikiwa mtu atafuata mfumo wa Kiislamu kwa lengo la kupata manufaa ya kimaada ya mfumo huu, na si kwa sababu mfumo huo unatoka kwa Allah (swt), basi hatua hiyo itakosa upande wa kiroho. Kwa hiyo, mtu lazima apange matendo yake maishani kwa kufuata amri na makatazo ya Allah (swt), kwa kuzingatia ufahamu wake wa uhusiano wake na Allah (swt), ili roho iwepo wakati mtu anapotekeleza matendo yake. Hii ni kwa sababu roho ni uangalizi wa mtu juu ya uhusiano wake na Allah (swt). Kuchanganya jambo la kimaada na roho ni kuwepo kwa ufahamu wa uhusiano na Allah (swt) wakati tendo linafanywa, hivyo mtu huenda kulingana na amri na makatazo ya Allah, kwa kuelewa uhusiano huu na Allah (swt). Tendo ni jambo la kimaada, na ufahamu wa uhusiano na Allah wakati wa kutekeleza tendo hilo ni roho (ruH). Hivyo, kuelekeza matendo ya mtu kulingana na amri na makatazo ya Allah (swt) kwa kuzingatia ufahamu wa uhusiano huu ni kuchanganya jambo la kimaada na roho. Kwa mantiki hiyo, pale asiye Mwislamu anapotenda kulingana na Ahkam Shar'iyyah zinazotokana na Qur'ani na Sunnah, matendo yake hayaongozwi na roho, na mchanganyiko wa jambo la kimaada na roho haupo katika matendo yake. Hii ni kwa sababu hakuamini Uislamu na hakuelewa uhusiano wake na Allah (swt). Alithamini tu mfumo huo, na hivyo akapanga matendo yake kulingana nao. Hii inatofautiana na Mwislamu anayetekeleza matendo yake kulingana na amri na makatazo ya Allah (swt), kwa kuzingatia ufahamu wake wa uhusiano wake na Allah (swt), na ambaye lengo lake katika kutii amri na makatazo ya Allah (swt) ni kupata radhi za Allah (swt) na si manufaa tu yanayotolewa na mfumo huo. Kwa hiyo, ni lazima upande wa kiroho uwepo katika mambo, na roho (ruH) iwepo wakati wa kutekeleza matendo. Ni lazima iwe wazi kwa wote kwamba upande wa kiroho maana yake ni kwamba kitu kimeumbwa na Muumba, yaani uhusiano wa kiumbe (kitu) na Muumba, wakati roho ni ufahamu wa uhusiano huu, yaani ufahamu wa mwanadamu wa uhusiano wake na Allah (SWT). Hii ndiyo dhana sahihi (ya upande wa kiroho na ya roho), na dhana nyingine zote ni za uongo. Ni mtazamo wa kina na wenye nuru kuhusu ulimwengu, mwanadamu, na maisha ambao umepelekea matokeo sahihi na dhana hii sahihi.
Islam is the deen revealed by Allah (swt) upon Muhammad (saw) to organise the relationship of man with his Creator, with himself, and with other human beings. Man's relationship with his Creator includes the ‘aqaid (creeds) and the acts of worship. Man's relationship with himself includes the moral code, diet, and clothing. Man's relationship with other humans involves societal transactions and the penal code. Hence, Islam is an ideology addressing all life affairs. It is not a theology that deals with priestly matters, whatsoever. It does away with authocracy (the dichotomy of clergy) for there is not a group called the clergy and another group called temporal. All those who embrace Islam are considered Muslims and are equal (in terms of obligation and rights) from the viewpoint of Islam. Hence there is no clergy and secular/temporal men, for its spiritual aspect means that all things are created by a Creator and organised by His order. Such a profound view of man, life and the universe and what surrounds them and what is related to them, necessarily shows that all of these are defective (naaqis), deficient (a'ajiz), and needy (multtaj). This confirms beyond doubt that all these are created by a Creator, governed by His commands and that man, when he proceeds in this life, needs a system to organise the satisfaction and fulfilment of his instincts and organic needs. This system cannot emanate from man as he is deficient and lacks comprehensive knowledge. Furthermore, man's ability to set such a system is subject to differences, inconsistency, and contradiction. This will produce a system full of contradiction that will lead to man's misery. The system must, therefore, come from Allah (swt). Thus it is obligatory that man conducts his actions according to a system from Allah (swt). However, if man complied with the Islamic system based on the pursuit of the material benefit of this system and not because the system was from Allah (swt), it will be devoid of a spiritual aspect. Therefore, man must organise his actions in life by the commands and prohibitions of Allah (swt) based upon his comprehension of his relationship with Allah (swt) so that the spirit would exist when man undertake his actions. This is because spirit is man's observation of his relationship with Allah (swt). The mixing of matter with spirit is the presence of the comprehension of the relationship with Allah (swt) the moment that the action is performed, so he (man) proceeds according to the commands and prohibitions of Allah, based on comprehending this relationship with Allah (swt). An action is a matter, and the comprehension of the relationship with Allah when performing this action is spirit (ruH). Thus directing one's actions according to the commands and prohibitions of Allah (swt) based on the comprehension of this relationship - is mixing matter with ruh. Accordingly, when a non-Muslim acts according to the AHkam Shara’iah which are derived from the Qur'an and Sunnah, his actions are not directed by spirit, and the mixing of matter and spirit does not exist in his actions. This is due to the fact that he did not believe in Islam and did not comprehend the relationship with Allah (swt). He simply appreciated the system and thus organised his actions accordingly. This is in contrast to a Muslim who undertakes his actions according to Allah's (swt) commands and prohibitions based upon his comprehension of his relationship with Allah (swt) and whose goal in complying with the commands and prohibitions of Allah (swt) is attaining Allah's (swt) pleasure and not just the benefit the system provides. Therefore, it is necessary that the spiritual aspect exists in things and that the spirit (ruH) exists when undertaking actions. It must be clear for all that the spiritual aspect means that the thing is created by a Creator i.e. the relationship of the created (thing) with the Creator, while the spirit is the comprehension of this relationship, i.e .man's comprehension of his relationship with Allah (swt). This is the correct concept (of the spiritual aspect and of the spirit) and all other concepts are false. It is the profound and enlightened view to the universe, man, and life that has led to the correct results and to this correct concept.
Baadhi ya dini zimeshikilia kwamba ulimwengu una pande mbili: upande wa kuonekana kwa hisia (maHsoos) na upande wa fiche (mughayyab). Mwanadamu pia ana mambo mawili ndani yake: kupaa kiroho na kutamani kimwili. Maisha yanajumuisha pande zote mbili, ya kimaada na ya kiroho. Wao hudhani kwamba kinachoonekana kwa hisia kinapingana na kisichoonekana, kwamba kupaa kiroho hakiwezi kuwepo pamoja na kutamani kimwili, na kwamba maada imetengana na roho. Wanashikilia kwamba pande hizi mbili zimetenganishwa kutokana na upinzani wa msingi wa kimaumbile, hivyo haziwezi kuchanganywa, na kuongezeka kwa moja husababisha upungufu wa nyingine. Kwa hiyo, wale wanaotamani Akhera wanapaswa kujishughulisha na upande wa kiroho tu. Kwa kuzingatia ufahamu huu, mamlaka mbili zimeibuka katika Ukristo: ya kiroho na ya kidunia. "Mpeni Kaisari yaliyo ya Kaisari, na Mungu yaliyo ya Mungu." Watu waliokabidhiwa mamlaka ya kiroho, yaani makasisi na mapadre, walijitahidi kupata mamlaka ya kidunia ili kuweka mamlaka ya kiroho juu ya maisha kuliko hayo. Matokeo yake, mzozo mkali ulizuka kati ya mamlaka ya kidunia na ya kiroho, na hatimaye kanisa likakomewa mamlaka ya kiroho pekee na likazuiwa kuingilia mambo ya kidunia. Dini ikatenganishwa na maisha kwa sababu ni ya kikasisi.
Some religions have maintained that the universe has two aspects, the sensorial (maHsoos) and the unseen (mughayyab). Man also embodies both spiritual ascension and physical yearning. Life includes both the materialistic and spiritual aspects. They assume that the sensorial contradicts the unseen, and the spiritual ascension can't be together with the physical yearning, and matter is separate from the spirit. They contend that these two sides are separated from one another due to their fundamental contradiction in nature. Thus, they cannot be mixed and the increase in one leads to a deficit in the other. Consequently, those who desire in the Hereafter have to in the spiritual dimension. Based on this understanding, two authorities have arisen in Christianity, the spiritual and the temporal: "Render unto Caesar what is Caesar's and unto God what is God's". The people yielding spiritual authority into their hands, the clergy and priests, endeavoured to acquire temporal authority so as to give the spiritual authority in life preference over it. As a result, a severe conflict arose between the temporal and the spiritual authorities culminating with the church being confined to the spiritual authority and was prevented from interfering in temporal matters. Religion, was then separated from life because it is clerical.
Utengano huu kati ya dini na maisha ni msingi wa itikadi ya Kibepari. Ndio msingi wa ustaarabu wa Magharibi na uongozi wa kifikra ambao wakoloni wa Magharibi wanautaka na kisha kuupeleka kwa ulimwengu. Ndio nguzo kuu ya utamaduni wake. Kwa msingi wa fundisho hili, wao huitikisa imani ya Waislamu katika Uislamu. Wanaipima Uislamu, kwa kulinganisha, na Ukristo, wakiuchukulia kuwa dini zote mbili ni sawa. Hivyo basi, yeyote anayeshikilia wazo hili, la kutenganisha dini na maisha, ni wakala wa moja kwa moja au wa kiasi anayeelekezwa na uongozi wa kifikra wa Magharibi. Anafanya kazi hiyo kwa makusudi au kwa ujinga, kama wakala wa ukoloni wa Magharibi. Yeye ama hajui itikadi ya Kiislamu, au ni adui wake.
This separation between deen and life is the doctrine of the Capitalist ideology. It is the basis of Western haDarah and the intellectual leadership which the Western colonialists call for and subsequently conveyto the world. It is the main pillar of its culture. Based on this doctrine they shake the Muslims belief in Islam. They measure Islam, by analogy, with christianity, as being both religions. Thus, anyone who carries this notion, the separation of deen from life is an indirect or direct agent directed by the Western intellectual leadership. He works intentionally or ignorantly as an agent of Western colonialism. He is either ignorant of the Islamic ideology or its enemy.
Uislamu unaona vitu vinavyoeleweka kwa hisi zetu kuwa ni maada, na kuumbwa kwake na Muumba ndiko kunakoamua upande wa kiroho ndani yake. Roho (ruH) ni ufahamu wa mwanadamu kuhusu uhusiano wake na Allah (swt). Kwa hiyo, hakuna upande wa kiroho uliotengwa na upande wa kimaada. Pia hakuna kupanda kiroho na matamanio ya kimwili kwa mwanadamu. Badala yake, ana mahitaji ya kiviumbe na silika ambazo zinahitaji kutoshelezwa. Mojawapo ya silika za mwanadamu ni silika ya kidini (ghareezat at-tadayun), yaani hitaji la Muumba, Mpangaji, linalotokana na udhaifu wa asili uliomo ndani ya mwanadamu. Kutoshelezwa kwa silika hizi hakuwezi kuitwa upande wa kimaada au upande wa kiroho. Badala yake, kunapaswa kuonekana tu kama utimilifu. Ikiwa mwanadamu atatosheleza mahitaji haya ya kiviumbe na silika kulingana na mfumo ulioteremshwa kutoka kwa Allah (swt) na kulingana na uhusiano wake na Allah (swt), basi kutoshelezwa huko kutaongozwa na roho. Ikiwa kutoshelezwa hakukuwa kwa msingi wa mfumo, au kulikuwa kwa mfumo usioteremshwa na Allah (swt), basi kutoshelezwa huko kutakuwa cha kimaada tu na kutapelekea taabu ya mwanadamu. Ikiwa silika ya kuzaliana (ghareezat an-nau') ingetoshelezwa bila mfumo au kwa mfumo usiotoka kwa Allah, ingeleta taabu. Lakini ikitoshelezwa kupitia mfumo wa ndoa, ulioteremshwa na Allah (swt) kulingana na hukmu za Uislamu, ingekuwa ndoa itakayoleta utulivu. Ikiwa silika ya kidini (ghareezat at-tadayun) ingetoshelezwa bila mfumo au kwa mfumo usiotoka kwa Allah (swt), kama kwa kuabudu wanadamu wengine au masanamu, ingekuwa shirki na kufuru. Ikitoshelezwa kwa hukmu za Uislamu, ingekuwa ibada. Kwa hiyo ni lazima kuangalia upande wa kiroho katika mambo yote na kutekeleza vitendo vyote kwa kufuata amri na makatazo ya Allah (swt), kwa msingi wa ufahamu wa mwanadamu kuhusu uhusiano wake na Allah (swt). Kwa maneno mengine, vitendo vinaongozwa na roho. Kwa hiyo, hakuna sehemu mbili katika kitendo. Ukweli ni kwamba kuna kitu kimoja tu, nacho ni kitendo. Kuelezea kitendo kuwa ni cha kimwili tu au kinachoongozwa na roho (ruH) hakutokani na kitendo chenyewe, bali kunatokana na kama kimefanywa kwa mujibu wa hukumu (aHkam) za Uislamu au la. Kwa mfano, Mwislamu anapomuua adui yake uwanjani vitani, kitendo chake huchukuliwa kuwa Jihadi ambayo atalipwa thawabu, kwa kuwa kimeongozwa na hukumu za Uislamu. Mtu huyo huyo anapomuua mtu asiye na hatia, Mwislamu au la, kitendo chake huchukuliwa kuwa mauaji ambayo ataadhibiwa, kwa kuwa kinapingana na amri na makatazo ya Allah (swt). Vitendo vyote viwili ni kitu kimoja, ambacho ni kuua, na vyote vinatoka kwa mwanadamu. Hata hivyo, kuua kungekuwa ibada kinapoongozwa na roho, na kungekuwa mauaji kisipoongozwa nayo. Mwislamu basi analazimika kuelekeza vitendo vyake kwa mujibu wa roho (ruH). Kuchanganya jambo la kimwili na roho si tu kunawezekana, bali ni lazima. Haijuzu kutenganisha jambo la kimwili na roho. Kwa maneno mengine, hairuhusiwi kutenganisha kitendo chochote na kutekelezwa kwa mujibu wa amri na makatazo ya Allah (swt) kwa msingi wa kuelewa uhusiano na Allah. Kwa hiyo, kila kinachodokeza kutenganishwa kwa upande wa kiroho na upande wa kimwili kinapaswa kuondolewa. Hivyo, hakuna ukuhani katika Uislamu, hakuna mamlaka ya kiroho kwa maana ya kikuhani, na hakuna mamlaka ya kidunia iliyotenganishwa na dini. Badala yake, Uislamu ni dini ambayo Dola ni sehemu yake isiyotengana nayo. Dola ni kundi la AHkam shar’aiah kama ilivyo Sala. Ni njia ya kutekeleza hukumu za Uislamu na kubeba da’wah ya Kiislamu. Kwa hiyo, chochote kinachoifunga dini katika maana ya kiroho tu, kikiitenganisha na siasa na utawala, kinapaswa kufutwa. Kwa hiyo taasisi zote zilizoanzishwa mahsusi kusimamia mambo ya kiroho zinapaswa kufutwa. Kwa hiyo idara ya misikiti inapaswa kuvunjwa, na misikiti ifuate idara ya elimu. Mahakama za Sharia'ah na mahakama za kiraia pia lazima zivunjwe, na mfumo wa mahakama ufanywe kuwa mmoja na kujengwa juu ya Uislamu. Baada ya yote, mamlaka ya Uislamu ni moja.
Uislamu ni 'aqidah na mfumo. 'Aqidah ni imani ya kumwamini Allah (SWT), Malaika Wake, Vitabu Vyake, Mtume Wake ﷺ, Siku ya Kiyama, na al-Qadaa wal-Qadar, kwamba jema na baya vyote vinatoka kwa Allah (SWT). Uislamu unaijenga 'aqidah, ambayo akili inaweza kuifahamu, juu ya akili. Hii inajumuisha kuwepo kwa Allah (SWT), Utume wa Muhammad ﷺ, na Qur'ani. Vipengele vya 'aqidah ambavyo viko nje ya hisia (ghayb), kama Siku ya Kiyama, Malaika, Pepo, na Moto, vyote vinategemea na vinathibitishwa na ushahidi wa wazi wa kimaandiko (daleel naqli), yaani Qur'ani Tukufu na hadithi mutawatir, ambazo zenyewe zimejengwa juu ya hoja za kiakili. Uislamu umeifanya akili kuwa msingi wa uwajibikaji (wa kisheria).
Islam is an ’aqeedah and system. The 'adeedah is the belief in Allah (swt), His Angels, His Books, His Messenger (saw)s, the Day of Judgement, and al-QaDaâa wal Qadar, the good and the bad are from Allah (swt). Islam builds the ‘aqeedah, which the mind can comprehend, on the mind. This includes the existence of Allah (swt), the Prophethood of Muhammad (saw) and the Qur'an. The aspects of the ‘aqeedah which are beyond the senses (ghayb) such as the Day of Judgement, Angels, Paradise, and Hell, are all based upon and proved by conclusive textual evidences (daleel naqli) namely, the Qur'an ul- Kareem and the hadith mutawatir which are themselves built upon rational proofs. Islam has made the intellect the foundation for (legal) responsibility.
Mifumo hii ni aHkam Sharai'ah zinazopanga mambo ya binadamu. Mfumo wa Kiislamu ulishughulikia mambo yote ya binadamu kwa namna ya jumla na kwa maana za jumla, ukimwezesha mtu kutoa hukumu za kina kutoka kwa maana hizi za jumla anapotekeleza. Hivyo, Qur'ani na Sunnah zimeeleza misingi ya jumla, yaani maana za jumla, ili kushughulikia matatizo ya binadamu kwa kuwa yeye ni binadamu, na kuwaachia mujtahidina kuzitoa kutoka kwa maana hizi za jumla hukumu za kina kwa matatizo yanayotokea katika nyakati na mahali mbalimbali.
The systems are aHkam Sharai'ah which organise man's affairs. The Islamic system handled all of man's affairs in general form and by general meanings, enabling one to derive detailed rules from these general meanings when carrying out the implementation. Thus Qur'an and Sunnah include general outlines i.e. general meanings to deal with man's problems in his capacity as a human being leaving the mujtahideen to deduce from these general meanings partial judgements for problems that occur throughout the different times and places.
Uislamu una mbinu moja thabiti ya kutatua matatizo. Unamwalika mujtahid kulisoma suala kwa kina hadi alielewe, kisha kuzisoma dalili zinazohusika za kishari'ah, na hatimaye kuvuta (kutoa) suluhisho la suala hilo kutoka kwenye matini hizo. Hivyo mujtahid huvuta Hukm shar'ai kwa swali hilo kutoka kwenye dalili za kishari'ah; na Uislamu hauna matumizi ya njia nyingine yoyote. Suala lolote linalomkabili mwanadamu linapaswa kusomwa kama tatizo la kibinadamu tu. Halipaswi kusomwa kwa sehemu kama swali la kiuchumi, la kijamii, la kisiasa au la aina nyingine yoyote. Badala yake linapaswa kusomwa kama swali la (kibinadamu) linalohitaji hukm shar'ai ili kujua Hukm ya Allah (SWT) inayohusiana nalo.
Islam has one consistent approach in solving problems. It invites the mujtahid to thoroughly study the issue till he understands it and then to study the relevant shar’ai texts and finally deduce the solution for the issue from the texts. The mujtahid thus deduces the Hukm shar’ai for this question from the shar’ai evidences; and Islam has no use of any other method. Any issue facing man should be however studied as only a human problem. It should not be studied partially as an economic, social, political or any other type of question. It should be rather studied as a (human) question requiring hukm shar’ai in order to know the Hukm of Allah (swt) related to it.