۱۹ لعان (اللِّعان)
19 The Imprecation (Al-Li’aan)
لعان از «لعن» (لعنت) گرفته شده است، زیرا هر یک از همسران در بار پنجم خود را لعنت میکند اگر دروغگو باشد. اصل آن در سخن خداوند (سبحانه و تعالی) است:
Li'aan (oath of condemnation) is derived from Li'aan (curse) because each one of the spouses curses himself/herself (in the fifth time) if he/she is lying. The origin of it is in his (swt)'s saying:
«و آنان که به همسران خود تهمت زنا میزنند، و گواهانی جز خودشان ندارند، پس گواهی هر یک از ایشان چهار گواهی است [یعنی چهار بار] به خدا که او از راستگویان است. و گواهی پنجم آن است که لعنت خدا بر خودش باد اگر از دروغگویان باشد. و اگر همسرش چهار بار به خدا گواهی دهد که او دروغگوست، عذاب [سنگسار] از او دفع میشود. و پنجمین گواهی آن است که خشم خدا بر او باد اگر آن مرد راستگو باشد» [النور: ۶-۹] ابوداود با سند خود از ابن عباس (رض) روایت میکند که گفت: «هلال بن امیه یکی از سه کسی بود که خدا توبهاش را پذیرفت. شبی از زمینش به خانه بازگشت و مردی را با همسرش یافت. با چشمان خود دید و با گوشهای خود شنید. تا صبح به او چیزی نگفت. روز بعد صبحگاهان نزد رسول خدا ﷺ آمد و گفت: "ای رسول خدا ﷺ! شب هنگام نزد همسرم رفتم و مردی را با او یافتم. با چشمان خود دیدم و با گوشهای خود شنیدم." پیامبر خدا ﷺ از آنچه او گفت ناخوشنود شد و آن را جدی گرفت. در همان حال این آیه قرآن نازل شد: "و آنان که به همسران خود تهمت میزنند، و گواهانی جز خودشان ندارند، پس گواهی هر یک از ایشان..." سپس رسول خدا ﷺ آسوده خاطر شد و فرمود: "ای هلال، بشارت باد بر تو! خداوند بلندمرتبه راه گشایشی برای تو قرار داده است." هلال گفت: "از پروردگارم همین را امید داشتم." رسول خدا ﷺ فرمود: "زن را فراخوانید." او آمد. رسول خدا ﷺ آیات را برای آن دو تلاوت کرد و به آنان یادآور شد که عذاب آخرت سختتر از عذاب دنیاست. هلال گفت: "به خدا سوگند که در حق او راست گفتم." زن گفت: "او دروغ گفته است." رسول خدا ﷺ فرمود: "میان آن دو، روش لعان را اجرا کنید."» به هلال گفته شد: «شهادت بده». پس او چهار بار به خدا شهادت داد که راستگو است. هنگامی که میخواست بار پنجم سخن بگوید، به او گفته شد: «هلال، از خدا بترس، زیرا عذاب دنیا آسانتر از عذاب آخرت است؛ و این سوگندِ قطعی است که حتماً تو را عذاب خواهد کرد.» او گفت: «به خدا سوگند که خداوند مرا به سبب این کار عذاب نخواهد کرد، همانگونه که مرا به سبب این کار شلاق نزد.» پس بار پنجم شهادت داد و لعنت خدا را بر خود خواست اگر از دروغگویان باشد. سپس به زن گفته شد: «شهادت بده». پس او به خدا شهادت داد که مرد دروغگوست. هنگامی که میخواست بار پنجم شهادت دهد، به او گفته شد: «از خدا بترس، زیرا عذاب دنیا آسانتر از عذاب آخرت است. این سوگندِ قطعی است که حتماً تو را عذاب خواهد کرد.» او لحظهای درنگ کرد و سپس گفت: «به خدا سوگند که قوم خود را رسوا نخواهم کرد.» پس بار پنجم شهادت داد و لعنت خدا را بر خود خواست اگر آن مرد راستگو باشد. رسول خدا ﷺ میان آن دو جدایی انداخت و حکم کرد که برای زن نه سکونتی و نه نفقهای از سوی شوهر باشد. پس اگر مردی همسر خود را متهم کند و به او بگوید: «تو زنا کردهای» یا «تو زناکار هستی» یا «من تو را در حال زنا دیدهام»، و دلیلی نیاورد، آنگاه اگر یکدیگر را لعان نکنند، کیفر قذف بر او واجب میشود. و اگر او همسرش را لعان کند و زن همین کار را با او نکند، آنگاه به سبب سخن خداوند (سبحانه و تعالی) کیفر بر زن واجب میشود.