۳.۲ اجتهاد
3.2 Ijtihad
همانگونه که میدانیم، عقل منبع شریعت نیست؛ بلکه قرار دادن آن بهعنوان منبع، به معنای نفی کامل شریعت است. اجتهاد نیز استفاده از عقل برای استنباط احکام نیست؛ بلکه اجتهاد، متمرکز ساختن کاربرد عقل حول دو نقش اساسی است: نخست، فهم واقعیت موضوع مورد بحث تا ماهیت مسئلهی پیشرو بهطور کامل درک شود، و دوم، فهم متون اسلامیای که با آن مسئله مرتبطاند.
As we know the mind is not the source of the Shari’ah rather making it such would be a complete negation of the Shari’ah. Ijtihad is not using the intellect to derive rules, rather Ijtihad is focussing the usage of the intellect around two fundamental roles, understanding the reality of the subject matter at hand so as to fully comprehend the nature of the issue at hand, and in understanding the Islamic texts that are connected to the issue.
بنابراین، برای آنکه روش اسلامی برپایی خلافت را تعیین کنیم، لازم است دلایل شرعی را بررسی کرده و حکم را از آن استخراج نماییم. امام شافعی در کتاب مشهور خود «الرسالة»، صفحه ۷۵ گفته است: «هیچ کس نباید درباره مسئلهای خاص تنها با گفتن اینکه آن جایز یا حرام است نظر دهد، مگر آنکه علمی یقینی داشته باشد، و این علم مبتنی بر قرآن یا سنت باشد، یا از اجماع یا از راه قیاس به دست آمده باشد.» او در صفحه ۲۸۸، بند ۴۹۳ افزوده است: «در همه اموری که به زندگی مسلمان مربوط است، یا حکمی الزامی وجود دارد یا نشانهای به پاسخ درست. اگر حکم الزامی باشد باید از آن پیروی شود. و اگر نشانهای نباشد، از راه اجتهاد جستجو میشود.» از این رو، برای هر کنش انسانی حکم شرعیای وجود دارد و برای هر حکم شرعی دلیلی از وحی؛ و بدین ترتیب احکام شریعت (قوانین الهی) از دلایل تفصیلی و از راه اجتهاد استنباط میشوند.