4.2 Yeryüzünün İçinde Var Olanların Çıkarılması
4.2 Extracting that which exists inside the earth
Yerin içinde bulunan ve toplumun zorunlu ihtiyaçlarından olmayan şeyleri çıkarmak da başka bir çalışma türüdür; bu, gizli hazine (Rikāz) anlamına gelir. Fıkıh terminolojisinde belirtildiği gibi bu, Müslümanların topluca sahip olduğu bir hak değildir. Bir hazineyi çıkaran kişi, onun beşte dördüne sahip olur ve beşte birini zekât olarak verir.
Another type of work is extracting that which exists inside the earth and which is not one of the necessities of the community, namely the hidden treasure (Rikaz). This is not a right for Muslims collectively, as is stated in Fiqh terminology. The one who extracts a treasure possesses four-fifths of it and gives the other fifth as Zakat.
Ancak bu, toplumun ihtiyaçlarından ve Müslümanların topluca hakkı olan bir şeyse, o zaman kamu malına aittir. Bu meseleyi kesin olarak belirleyen şey şudur: Hazine, insanın fiiliyle yerin içine gizlenmişse ya da toplum için bir ihtiyaç olacak kadar büyük bir miktarda değilse, o zaman bu bir hazinedir (Rikaz). Yerin içinde aslen bulunan ve toplumun ihtiyaç duyduğu şey ise Rikaz değildir, ama kamu malıdır. Yerin içinde aslen bulunan ve toplumun ihtiyacı olmayan şey, örneğin yapı taşları ve benzeri şeylerin üretildiği taş ocakları, ne Rikaz'dır ne de kamu malıdır; bilakis şahsi mülkiyete aittir. Rikaz'ın sahipliği ve beşte birinin zekât olarak verilmesi, Amr İbnu Şuayb'ın babasından, onun da dedesinden, Nesâî'de rivayet ettiği hadiste sabittir. Dedesi şöyle demiştir: "Allah'ın Resulü'ne (sallallahu aleyhi ve sellem) lukata (yerden bulunan bir şey) hakkında soruldu. O şöyle buyurdu: 'Eğer kullanılan bir yoldan ya da iskân edilmiş bir köyden bulunmuşsa, onu tarif edip bir yıl boyunca ilan edersin. Sahibi onu tanımlarsa, ona iade edilir; aksi halde senindir. Ama kullanılan bir yoldan ya da iskân edilmiş bir köyden bulunmamışsa, onun beşte birini ve hazinenin (Rikaz) beşte birini ödemen gerekir.'" Havada bulunan ve oksijen ile azot gibi maddelerin çıkarılması, yerin içinden üretilen şey gibi değerlendirilir. Şârî'nin mübah kıldığı ve kullanımını kısıtlamadığı, Allah'ın (subhanehu ve teâlâ) yarattığı her şey de benzer şekilde değerlendirilir.