(او) احمد بن عبدالجبار بن محمد بن عُمیر بن عُطارد بن حاجب بن زُرارہ، ابوعمر التمیمی، که به العُطاردی معروف است، اهل کوفہ. او به بغداد آمد و در آنجا از عبداللہ بن ادریس الأودی، ابوبکر بن عیاش، حفص بن غیاث، محمد بن فُضیل، وکیع و ابومعاویہ حدیث روایت کرد. از ابومعاویہ تفسیر او را گرفت و از یونس بن بُکیر، مغازیِ محمد بن إسحاق را. از او ابوبکر الدُّنیا، ابوالقاسم البغوی، قاسم بن زکریا المطرِّز، یحیی بن محمد بن سعید، ابوبکر بن ابی داود، الحسین بن اسماعیل المحاملی، رضوان بن احمد السَّیدلانی، اسماعیل بن محمد الصَّفّار، محمد بن عمرو الرَّزّاز، ابوعمرو بن السَّمَّاک، حمزہ بن محمد الدَّهقان، ابوسهل بن زیاد القطّان و ابوجعفر بن بَرِیَّہ الہاشمی، در میان دیگران، روایت کردند. ابوعمر عبدالواحد بن محمد بن عبداللہ بن مَہدی، برای ما از القاضی ابوعبداللہ الحسین بن اسماعیل المحاملی، به صورت املاء، در سال ۳۲۹ هجری روایت کرد که: احمد بن عبدالجبار بن محمد گفت: یونس (یعنی ابن بُکیر) برای ما از مِسعَر بن کِدام، از أشعَث بن ابی الشَّعثاء، از مردی از بنی کنانہ روایت کرد که گفت: شنیدم رسول خدا ﷺ میفرمود: «ای مردم، لا إلٰہ إلا اللہ بگویید تا رستگار شوید». هلال بن محمد بن جعفر الحَفّار از اسماعیل بن محمد الصَّفّار، از احمد بن عبدالجبار العُطاردی، از ابوبکر بن عیاش، از عاصم بن زِر بن حُبَیش، از عبداللہ روایت کرد که گفت: شنیدم رسول خدا ﷺ میفرمود: «هر کس عمداً بر من دروغ بندد، جایگاهش را از آتش بگیرد». القاضی ابوبکر احمد بن الحسین بن احمد الحَرَشی از ابوالعباس محمد بن یعقوب الأصمّ، از احمد بن عبدالجبار العُطاردی روایت کرد که پدرش به او خبر داد که: «من در سال ۱۷۷ هجری، روز دهم ذیالحجہ، در عید قربان به دنیا آمدم». ابو سعید المالینی برای ما از عبدالله بن عدیِ حافظ روایت کرد، که گفت: [دربارهٔ احمد بن عبدالجبار العُطاردی دیدم که اهل عراق بر ضعیف بودنِ او اتفاق داشتند. احمد بن محمد بن سعد از او روایت نمیکرد، و یاد کرد که او از وی روایات بسیاری دارد. ابن عدیِ گفت: دربارهٔ العُطاردی، من از او هیچ حدیث منکری که روایت کرده باشد نمیشناسم. بلکه تنها از آن رو او را ضعیف شمردند که با کسانی که از ایشان روایت میکرد دیدار نکرده بود]. احمد بن ابی جعفر القطیعی برای ما از ابو عمر و عثمان بن محمد بن احمد بن العباس المخرّمی روایت کرد، از جعفر بن محمد بن نُدیر الخُلدی که گفت: محمد بن عبدالله الحضرمی گفت: [احمد بن عبدالجبار العُطاردی دروغ میگفت]. برخی از شیوخ ما به من گفتند که کسانی که العُطاردی را تضعیف کردند، تنها از آن رو چنین کردند که گفتند: کتابهایی که او از آنها روایت میکرد، کتابهای پدرش بود و ادعا میکرد که آنها را همراه پدرش شنیده است.
ابو سعید محمد بن موسی بن الفضل بن شاذان السیرفی برای ما از ابو العباس محمد بن یعقوب الاصم روایت کرد، که گفت: شنیدم ابو عبیدهٔ السرّی بن یحیی، برادرزادهٔ حنّاد، از پدرم دربارهٔ العُطاردی، احمد بن عبدالجبار، میپرسید و او گفت: [ثقه (مورد اعتماد) است].
ابو سعد المالینی به اجازه برای ما از عبدالله بن عدی، از محمد بن احمد بن حمدان خبر داد، که گفت: ابوبکر بن صدقه به من خبر داد. گفت: شنیدم ابو کُریب میگفت: احمد بن عبدالجبار العُطاردی واقعاً از ابوبکر بن عیاش شنیده (یا مستقیماً دریافت کرده) بود.
علی بن محمد بن نصر برای من خبر داد، گفت: شنیدم حمزة بن یوسف میگفت: از ابوالحسن الدارقطنی دربارهٔ احمد بن عبدالجبار العُطاردی پرسیدم و گفت: در مورد او اشکالی نیست. ابو کریب او را ستوده بود. و از او درباره «المغازی» یونس بن بُکَیر پرسیده شد، و او گفت: «از کنار جوانی در الکُنَس (نام یک مکان) گذشتم که به نام العُتاریدی خوانده میشد و همراه پدرش نزد ما شنیده بود. نزد او رفتیم و او گفت: نمیدانم کجاست (یعنی نوشتهها). سپس آن را یافت و در برج کبوتران بود و از روی آن روایت کرد.»
ابوالقاسم الأزهری برایم خبر داد: او گفت: ابوبکر محمد بن حُمَید بن محمد اللَّخمی گفت: شنیدم قاضی ابوالحسن محمد بن سَکِیح الهاشمی میگفت: محمد بن الحسین بن حُمَید بن الرَّبیع برایم گفت: او گفت: [ابوکُرَیب محمد بن العلاء شروع کرد به خواندن «المغازی» یونس بن بُکَیر برای ما. یک یا دو جلسه برای ما خواند، سپس برخی از اهل حدیث هیاهو و سروصدا کردند. در نتیجه خواندن را قطع کرد و سوگند خورد که دیگر برای ما نخواند. ما (بعداً) نزد او بازگشتیم و از او خواستیم ادامه دهد، اما نپذیرفت و به ما گفت: «نزد عبدالجبار العُتاریدی بروید، زیرا او همراه ما از یونس، در شنیدن اصل آن حاضر بود.» پس از او پرسیدیم: «و اگر او درگذشته باشد چه؟» پاسخ داد: «پس از پسرش احمد بشنوید، زیرا او همراه او حضور داشت.» پس با گروهی از اهل حدیث به راه افتادیم و سپس از عبدالجبار جویا شدیم و به ما گفته شد که او درگذشته است. سپس از پسرش پرسیدیم و ما را به خانهاش راهنمایی کردند. رسیدیم و اجازه خواستیم تا با او سخن بگوییم. داستانمان با ابوکُرَیب و اینکه او ما را به پدرش و به خودش ارجاع داده بود را برایش بازگو کردیم. احمد با یک کبوتر بازی میکرد و گفت: «از زمانی که آن را شنیدم، به آن نگاه نکردهام. با این حال در جایی انبار شده که کتابها در آن است، پس آن را همانجا بجویید.» من چنین کردم و آن را جستجو کردم. یافتمش و فضولات کبوتر روی آن بود. او آن را همراه پدرش با خط کهن شنیده و نوشته بود، پس از او خواستم آن را به من بدهد تا منتشرش کنم، و او چنین کرد.» این چیزی بود که گفته شد یا نزدیک به آن. من میگویم: ابو کُریب از علمای برجسته، راستگو و پرهیزگار بود، و ابو عُبیدة السَّرِّیّ بن یحیی نیز عالمی بزرگ بود؛ ثقه (مورد اعتماد) از طبقهٔ العُطاردی. یکی از این دو گواهی داد که او [حدیث را] شنیده (یا مستقیماً دریافت کرده) بود، و دیگری بر عدالت او گواهی داد. این امر حُسن حال یا جایگاه او و جواز روایت از او را ثابت میکند. این در صورتی است که هیچ سخن یا دیدگاهی جز این دو نفر ثابت نشده باشد که مستلزم کنار گذاشتن حدیث او یا رد روایات او باشد. اما سخن الحَضرمی دربارهٔ العُطاردی، آنجا که گفت: «او دروغ میگفت»، این سخنی مطلق است که نیازمند بررسی و توضیح است. اگر مقصود او از این سخن این بوده که [العُطاردی] حدیث جعل میکرد، پس در مورد حدیث العُطاردی چنین چیزی وجود ندارد. و اگر مقصودش این بوده که او از کسانی روایت میکرد که آنها را ندیده بود، این نیز باطل است، زیرا ابو کُریب برای او گواهی داده که او همراه با وی از یونس بن بُکَیر شنیده (یا دریافت کرده) است. همچنین ثابت شده که او از ابوبکر عَیّاش شنیده است. بنابراین نباید انکار شود که او از حفص بن غِیاث، ابن فُضَیل، وکیع و ابو مُعاوِیه شنیده است؛ زیرا ابوبکر عیاش پیش از همهٔ آنها درگذشت. اما ابن إدریس، او یک سال پیش از ابو عَیّاش درگذشت، و با این حال این مانع آن نمیشود که او از وی شنیده باشد؛ زیرا پدرش از عالمان اصلی حدیث بود و امکان دارد که او در سنین بسیار پایین (یعنی هنگامی که خردسال بود) با وی آغاز کرده باشد. در واقع، العُطاردی از پدرش از یونس بن بُکَیر، برخی صحیفهها از المغازی ابن إسحاق را روایت کرده است، و به نظر میرسد که او شنیدن مستقیم آن را از یونس از دست داده و لذا آن را از پدرش شنیده (یا دریافت کرده) که خود از او شنیده بود. این امر بر جستوجوی حقیقت و قابل اعتماد بودن او در روایت دلالت دارد، و خداوند داناتر است. من از الحسن بن ابی بکر روایت کردم که از احمد بن کامل القاضی نقل کرد که گفت: العُتاریدی در سال ۲۷۱ هجری در کوفه درگذشت. الحسن گفت: ابو عمرو بن السَّمّاک گفت: العُتاریدی در ماه شعبان سال ۲۷۲ هجری در کوفه از دنیا رفت. ابو نُعیم الحافظ به ما خبر داد که گفت: شنیدم ابو محمد عبدالله بن محمد بن جعفر بن حیان میگفت: شنیدم احمد بن محمود بن سُبیح میگفت: احمد بن عبدالجبار العُتاریدی در سال ۲۷۲ هجری درگذشت. [پایان نقلقول].
“(He is) Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad bin ‘Umair bin ‘Utarid bin Hajib bin Zurarah, Abu ‘Umar At-Tamimi, who is well- known as Al-‘Utaridiy, from Al-Kufa. He came to Baghdad and narrated in it from Abdullah bin Idris Al-Awdi, Abu Bakr bin ‘Ayash, Hafs bin Ghiyath, Muhammad bin Fudail, Wakee’ and Abu Mu’awiyah. From Abu Mu’awiyah he had his Tafsir and from Yunus bin Bukair he had the Maghazi of Muhammad bin Ishaq. He was related from by Abu Bakr Ad-Dunya, Abu Al-Qasim Al-Baghawi, Qasim bin Zakariya Al- Mutriz, Yahya bin Muhammad bin Saa’id, Abu Bakr bin Abu Dawud, Al-Hussein bin Isma’il Al-Mahamiliy, Ridwan bin Ahmad As-Saidalani, Isma’il bin Muhammad As-Saffar, Muhammad bin ‘Amr Ar-Razzaz, Abu ‘Amr bin As-Sammak, Hamza bin Muhammad Ad-Dahqan, Abu Sahl bin Ziyad Al-Qattan and Abu Ja’far bin Bariyah Al-Hashimi, among others. Abu ‘Umar Abdul Wahid bin Muhammad bin Abdullah bin Mahdi related to us from Al-Qadi Abu Abdullah Al-Hussein bin Isma’il Al- Mahamiliy, in the form of dictation, in the year 329 AH, that: Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad said: Yunus (meaning bin Bukair) related to us from Mis’ar bin Kaddam, from Ash’ab bin Abi Ash- Sha’tha’, from a man from Kinanah, who said: I heard the Messenger of Allah (peace be upon him) saying: “O people, say La Ilaha Illallah (There is no deity other than Allah) and you will succeed”. Hilal bin Muhammad bin Ja’far Al-Haffar related from Isma’il bin Muhammad As-Saffar, from Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy, from Abu Bakr bin ‘Ayash, from ‘Asim bin Zir bin Hubaish, from Abdullah who said: I heard the Messenger of Allah (peace be upon him) saying: “Whoever lies upon me intentionally, then let him take his seat from the fire”. Al-Qadi Abu Bakr Ahmad bin Al-Hussein bin Ahmad Al-Harasiy related from Abu Al-‘Abbas Muhammad bin Ya’qub Al-‘Asamm, from Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy who related that his father informed him that “I was born in the year 177 AH, on the 10th of Al-Ad’haa in the month of Dhu l-Hijjah”. Abu Sa’id Al-Malini related to us from Abdullah bin ‘Adiy al-Hafizh, who said: [(Concerning) Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy, I saw that the people of Iraq were in agreement upon his being Da’if (weak). Ahmad bin Muhammad bin Sa’d did not used to relate from him and he mentioned that he has a lot from him. Ibn ‘Adiy said: “(Concerning) Al-‘Utaridiy, I do not know from him a Munkar Hadith that he related. Rather, they only classified him as being Da’if because he had not met the people whom he related from”. Ahmad bin Abu Ja’far Al-Qati’iy related to us from Abu ‘Umar and Uthman bin Muhammad bin Ahmad bin Al-‘Abbas Al- Makhrami, from Ja’far bin Muhammad bin Nadir Al-Khuldiy who said: Muhammad bin Abdullah Al-Hadrami said: [Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy used to lie]. Some of our Shuyukh (scholars/teachers) told me that those who discredited Al-‘Utaridiy only did so because they said: That the books that he narrated from were the books of his father and that he claimed to have heard them alongside his father”. Abu Sa’id Muhammad bin Musa bin Al-Fadl bin Shadhan As-Sirfi related to us from Abu Al-‘Abbas Muhammad bin Ya’qub Al-Asamm, who said: I heard Abu ‘Ubaidah As-Sarriy bin Yahya bin Akhi Hannad asking my father about Al-‘Utaridiy Ahmad bin Abdul Jabbar and he said: “(He is) Thiqah (trustworthy)”. Abu Sa’d Al-Malini Ijazah informed us from Abdullah bin ‘Adiy, from Muhammad bin Ahmad bin Hamdan, who said: Abu Bakr bin Sadaqah informed me: He said: I heard Abu Kuraib saying: Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy had (indeed) heard (or received directly) from Abu Bakr bin ‘Ayash. ‘Ali bin Muhammad bin Nadr informed me: He said: I heard Hamza bin Yusus saying: I asked Abu Al-Hasan Ad-Daraqutni about Ahmad bin Abdul Jabbar Al- Utaridiy and he said: There is no issue (or problem) in respect to him. He was commended by Abu Kuraib. And he was asked about the Maghazi of Yunus bin Bukair and so he said: “Pass by a young man in Al-Kunas (place), called Al-‘Utaridiy, who heard (received) with us alongside his father. We came to him and he said: “I don’t know where it is (i.e. the transcripts). He then found it and in the pigeon tower and narrated by it”. Abu l-Qasim Al-Azhariy informed me: He said: Abu Bakr Muhammad bin Humaid bin Muhammad Al-Lakhmi said: I heard Al-Qadi Abu Al-hasan Muhammad bin Sakih Al-Hashimi saying: Muhammad bin Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ told me: He said: [Abu Kuraib Muhammad bin Al-‘Alaa’ began to read Al-Maghazi of Yunus bin Bukair to us. He read to us for a session or two and then some of the people of Hadith made a noise and din. As a result, he interrupted his reading and made an oath that he would not read to us again. We (later) returned to him and asked him to resume but he refused and told us: “Go to Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy as he attended its (original) listening with us from Yunus”. So we asked him: “And what if he has passed away?” He replied: “Then listen from his son Ahmad, because he was in attendance alongside him”. So, we set of from his with a group from the people (students) of Hadith and then enquired about Abdul Jabbar and we were told that he had passed away. We then asked about his son and we were directed to his residence. We arrived and sought permission to speak to him. We made him aware of our story with Abu Kuraib and how he had directed us to his father and to him. Ahmad was playing with a pigeon and said: “Since the time that I heard it, I have not looked in it. However, it is kept in a place of storage containing books and so seek it there. I did that and sought it out. I located it and it had pigeon droppings upon it. He had listened to (and transcribed) it with his father in an old script, so I asked him to give it to me so that I could publish it, which he did”. This was what was said or close to it. I say: Abu Kuraib was from the distinguished, truthful and pious scholars and Abu ‘Ubaidah As-Sarriy bin Yahya was also a great scholar; Thiqah (trustworthy) from the generation of Al-‘Utaridiy. One of these testified that he had heard (or received directly) and the other testified to his ‘Adalah (trustworthiness). That establishes his good condition or status and the permissibility of relating from him. That is in the case where no statement or view has been established by other than these two which would oblige discarding his Hadith or casting aside his reports. As for the statement of Al-Hadrami concerning Al-‘Utaridiy when he said that “He used to lie”, then this is an unspecified statement which requires examination and explanation. If he intended by this statement that he fabricated Hadith, then that is non-existent in respect to the Hadith of Al- ‘Utaridiy. And if he meant that he used to narrate from those he had not met, then that is also Batil (false/invalid) because Abu Kuraib testified for him that he had heard (or received) alongside him from Yunus bin Bukair. It has also been established that he heard from Abu Bakr ‘Ayash. As such, it should not be sought to be denied that he heard from Hafs bin Ghiyath, bin Fudail, Wakee’ and Abu Mu’awiyah. That is because Abu Bakr ‘Ayash passed away prior to all of them. As for Ibn Idris, then he passed away a year before Abu Ayash, yet this still does not prevent him having heard from him. That is because his father was from the main scholars of Hadith and it is conceivable that he started early with him (i.e. when he was very young). Indeed, Al- ‘Utaridiy related from his father from Yunus bin Bukair some papers from the Maghazi of Ibn Ishaq and it appears that he missed hearing it directly from Yunus and so heard (or received) it from his father who had heard from him. This indicates to his seeking the truth and his reliability in respect to relating, and Allah knows best. I read from Al-Hasan bin Abu Bakr who related from Ahmad bin Kamil Al-Qadi who said: Al-‘Utaridiy died in Kufa in the year 271 AH. Al-Hasan said: Abu ‘Amr bin As-Sammak said: Al-‘Utaridiy passed away in Kufa in the month of Sha’ban in the year 272 AH. We were informed by Abu Nu’aim Al-Hafizh who said: I heard Abu Muhammad Abdullah bin Muhammad bin Ja’far bin Hayyan saying: I heard Ahmad bin Mahmud bin Subaih saying: Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy passed away in the year 272 AH”. [End of Quote].