(Kendisi) Ahmed bin Abdulcebbar bin Muhammed bin Umeyr bin Utarid bin Hacib bin Zurare, Ebu Umar et-Temimi'dir ve el-Utaridi olarak bilinir. Kufe'lidir. Bağdat'a geldi ve orada Abdullah bin İdris el-Evdi, Ebu Bekr binEyyaş, Hafs bin Gıyas, Muhammed bin Fudayl, Vekî' ve Ebu Muaviye'den rivayette bulundu. Ebu Muaviye'den Tefsir'ini almıştır, Yunus bin Bukeyr'den ise Muhammed bin İshak'ın el-Mağazi'sini almıştır. Ondan rivayette bulunanlar arasında Ebu Bekr ed-Dünya, Ebu'l-Kasım el-Begavi, Kasım bin Zekeriyya el-Mutriz, Yahya bin Muhammed bin Saîd, Ebu Bekr bin Ebu Davud, el-Hüseyin bin İsmail el-Mahamili, Rıdvan bin Ahmed es-Saydalani, İsmail bin Muhammed es-Saffar, Muhammed bin Amr er-Rezzaz, Ebu Amr bin es-Semmak, Hamza bin Muhammed ed-Dahkan, Ebu Sehl bin Ziyad el-Kattan ve Ebu Ca'fer bin Bariye el-Haşimi gibi kimseler vardır.
Ebu Umar Abdulvahid bin Muhammed bin Abdullah bin Mehdi, bize el-Kadi Ebu Abdullah el-Hüseyin bin İsmail el-Mahamili'den, 329 hicri yılında yazdırma yoluyla şunu rivayet etti: Ahmed bin Abdulcebbar bin Muhammed dedi ki: Yunus (yani bin Bukeyr) bize Mis'ar bin Kaddam'dan, o Eş'as bin Ebi'ş-Şa'sa'dan, o da Kinane'den bir adamdan rivayet etti; adam şöyle demiş: Allah'ın Resulü ﷺ'in şöyle buyurduğunu işittim: "Ey insanlar, La ilahe illallah deyin, kurtuluşa erersiniz."
Hilal bin Muhammed bin Ca'fer el-Haffar, İsmail bin Muhammed es-Saffar'dan, o Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi'den, o Ebu Bekr bin Eyyaş'tan, o Asım bin Zir bin Hubeyş'ten, o da Abdullah'tan rivayet etti; Abdullah şöyle demiş: Allah'ın Resulü ﷺ'in şöyle buyurduğunu işittim: "Kim bilerek bana yalan isnat ederse, yerini ateşten hazırlasın."
El-Kadi Ebu Bekr Ahmed bin el-Hüseyin bin Ahmed el-Harasi, Ebu'l-Abbas Muhammed bin Ya'kub el-Esamm'dan rivayet etti; o da Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi'den, onun da babasının kendisine haber verdiğini rivayet ettiğini aktardı: "177 hicri yılında, Zilhicce ayının Kurban Bayramı'nın onuncu gününde doğdum." Ebu Sa'id el-Malini, Abdullah bin Adiy el-Hafız'dan bize rivayet etti, şöyle dedi: [Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi hakkında, Irak halkının onun zayıf olduğu konusunda ittifak ettiğini gördüm. Ahmed bin Muhammed bin Sa'd ondan rivayet etmezdi, ancak onun çok sayıda hadis rivayet ettiğini de zikretmiştir. İbn Adiy dedi ki: "El-Utaridi hakkında, rivayet ettiği bir münker hadis bildiğim yoktur. Ancak onu zayıf saymalarının sebebi, rivayet ettiği kişilerle görüşmemiş olmasıdır." Ahmed bin Ebu Ca'fer el-Kati'i bize rivayet etti; Ebu Ömer ve Osman bin Muhammed bin Ahmed bin el-Abbas el-Mahrami'den, o da Ca'fer bin Muhammed bin Nadir el-Huldi'den naklen, o şöyle dedi: Muhammed bin Abdullah el-Hadrami dedi ki: [Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi yalan söylerdi.] Bazı şeyhlerimiz bana, El-Utaridi'yi tenkit edenlerin bunu yalnızca, onun rivayet ettiği kitapların babasının kitapları olduğunu ve onları babasıyla birlikte dinlediğini iddia ettiği için yaptıklarını söylediler. Ebu Sa'id Muhammed bin Musa bin el-Fadl bin Şazan es-Sirfi bize rivayet etti; Ebu el-Abbas Muhammed bin Ya'kub el-Esamm'dan naklen, o şöyle dedi: Ebu Ubeyde es-Serri bin Yahya bin Ahi Hannad'ın babama El-Utaridi Ahmed bin Abdulcebbar hakkında sorduğunu ve babamın "Sika (güvenilir)dir" dediğini işittim. Ebu Sa'd el-Malini, icazet yoluyla bize Abdullah bin Adiy'den, o da Muhammed bin Ahmed bin Hamdan'dan haber verdi, o şöyle dedi: Ebu Bekir bin Sadaka bana haber verdi, dedi ki: Ebu Kureyb'in şöyle dediğini işittim: Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi, Ebu Bekir bin Ayyaş'tan (gerçekten) hadis işitmişti (ya da doğrudan almıştı). Ali bin Muhammed bin Nadr bana haber verdi, dedi ki: Hamza bin Yusus'un şöyle dediğini işittim: Ebu el-Hasan ed-Daraku̇tni'ye Ahmed bin Abdulcebbar el-Utaridi hakkında sordum, o da: "Onun hakkında bir sakınca (ya da sorun) yoktur" dedi. Onu Ebu Kureyb övmüştür.] Ve ona Yunus bin Bukeyr'in Mağâzî'si hakkında soru soruldu; bunun üzerine şöyle dedi: "Kunâs'ta (bir yer) el-'Utâridî adında genç bir adamın yanından geçtik; o, babasıyla birlikte bizimle birlikte (bu kitabı) işitmişti. Yanına gittik, dedi ki: 'Nerede olduğunu bilmiyorum' (yani nüshaları). Sonra onu buldu ve güvercin kulesinde, ondan rivayet etti." Ebu'l-Kâsım el-Ezherî bana haber verdi: Dedi ki: Ebû Bekr Muhammed bin Humeyd bin Muhammed el-Lahmî dedi ki: Kadı Ebu'l-Hasan Muhammed bin Sâkih el-Hâşimî'nin şöyle dediğini işittim: Muhammed bin el-Hüseyn bin Humeyd bin er-Rabî' bana anlattı: Dedi ki: [Ebu Kureyb Muhammed bin el-Alâ, bize Yunus bin Bukeyr'in el-Mağâzî'sini okumaya başladı. Bize bir iki meclis okudu, sonra hadis ehlinden bazı kimseler gürültü ve curcuna çıkardı. Bunun üzerine okumasını kesti ve bize bir daha okumayacağına dair yemin etti. (Sonradan) ona geri döndük ve devam etmesini rica ettik, ama kabul etmedi ve bize şöyle dedi: "Yunus'tan bizimle birlikte (kitabın asıl) dinlenmesinde bulunmuş olan Abdülcebbâr el-Utâridî'ye gidin." Bunun üzerine ona sorduk: "Ya vefat etmişse?" Dedi ki: "O zaman oğlu Ahmed'den dinleyin, çünkü onunla birlikte bulunmuştu." Böylece hadis ehlinden bir grupla yola çıktık, Abdülcebbâr'ı sorduk ve vefat ettiği bize söylendi. Sonra oğlunu sorduk ve bize evini gösterdiler. Vardık ve onunla konuşmak için izin istedik. Ebu Kureyb ile yaşadığımız olayı ve bizi babasına ve ona nasıl yönlendirdiğini anlattık. Ahmed bir güvercinle oynuyordu ve dedi ki: "Onu işittiğimden beri ona bakmadım. Ancak kitaplar ve eşyalarla dolu bir depoda saklı, oraya bakın." Ben de öyle yaptım ve aradım. Buldum ve üzerinde güvercin pisliği vardı. Onu babasıyla birlikte eski bir yazıyla işitmiş (ve yazmıştı), bu yüzden ondan bana vermesini isteyip yayımlayabileceğimi söyledim, o da verdi." Söylenen bu idi, ya da buna yakın bir şey. Ebu Kureyb, seçkin, doğru sözlü ve takva sahibi âlimlerdendi; Ebu Ubeyde es-Serriy bin Yahya da büyük bir âlimdi; Utaridiy'in kuşağından, sika (güvenilir). Bunlardan biri onun (hadisi doğrudan) işittiğine şahitlik etti, diğeri ise onun adaletine şahitlik etti. Bu, onun iyi halde ve durumda olduğunu ve ondan rivayet etmenin caiz olduğunu gösterir. Bu, bu ikisinden başka hiçbir kimsenin, onun hadisini terk etmeyi veya rivayetlerini bir kenara atmayı gerektirecek bir söz veya görüş ortaya koymamış olması durumundadır. El-Hadramiy'nin el-Utaridiy hakkındaki "Yalan söylerdi" sözüne gelince, bu belirsiz bir ifadedir ve incelenmesi ve açıklanması gerekir. Eğer bununla hadis uydurduğunu kastetmişse, bu el-Utaridiy'nin hadisleri bakımından mevcut değildir. Eğer onun, görüşmediği kimselerden rivayet ettiğini kastetmişse, bu da batıldır; çünkü Ebu Kureyb, onun Yunus bin Bukeyr'den kendisiyle birlikte (hadis) işittiğine onun için şahitlik etmiştir. Ayrıca onun Ebu Bekir Ayyaş'tan işittiği de sabittir. Bu yüzden, onun Hafs bin Gıyas, İbn Fudayl, Vekiy' ve Ebu Muaviye'den işittiğini inkâr etmeye çalışılmamalıdır. Çünkü Ebu Bekir Ayyaş, bunların hepsinden önce vefat etmiştir. İbn İdris'e gelince, o Ayyaş'tan bir yıl önce vefat etmiştir; yine de bu, ondan işitmiş olmasına engel değildir. Çünkü babası hadis ilminin önde gelen âlimlerindendi ve onunla erken yaşta (yani çok küçükken) başlamış olması mümkündür. Nitekim el-Utaridiy, babasından, onun da Yunus bin Bukeyr'den İbn İshak'ın Mağazi'sinden bazı sayfaları rivayet etmiştir. Görünen o ki, Yunus'tan doğrudan işitmeyi kaçırmış ve bunu, ondan işitmiş olan babasından almıştır. Bu, onun doğruyu aramasına ve rivayet konusundaki güvenilirliğine delalet eder. Allah en doğrusunu bilir. Ahmad bin Kamil Al-Kadi'den rivayet eden El-Hasan bin Ebu Bekir'den naklettim ki, o şöyle demiştir: El-Uteridi, 271 hicri yılında Kufe'de vefat etti. El-Hasan dedi ki: Ebu Amr bin Es-Semmak dedi ki: El-Uteridi, 272 hicri yılında Şaban ayında Kufe'de vefat etti. Bize Hafız Ebu Nuaym haber verdi, dedi ki: Ebu Muhammed Abdullah bin Muhammed bin Ca'fer bin Hayyan'ın şöyle dediğini işittim: Ahmed bin Mahmud bin Subeyh'in şöyle dediğini işittim: Ahmed bin Abdülcabbar El-Uteridi, 272 hicri yılında vefat etti. [Alıntının sonu].
“(He is) Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad bin ‘Umair bin ‘Utarid bin Hajib bin Zurarah, Abu ‘Umar At-Tamimi, who is well- known as Al-‘Utaridiy, from Al-Kufa. He came to Baghdad and narrated in it from Abdullah bin Idris Al-Awdi, Abu Bakr bin ‘Ayash, Hafs bin Ghiyath, Muhammad bin Fudail, Wakee’ and Abu Mu’awiyah. From Abu Mu’awiyah he had his Tafsir and from Yunus bin Bukair he had the Maghazi of Muhammad bin Ishaq. He was related from by Abu Bakr Ad-Dunya, Abu Al-Qasim Al-Baghawi, Qasim bin Zakariya Al- Mutriz, Yahya bin Muhammad bin Saa’id, Abu Bakr bin Abu Dawud, Al-Hussein bin Isma’il Al-Mahamiliy, Ridwan bin Ahmad As-Saidalani, Isma’il bin Muhammad As-Saffar, Muhammad bin ‘Amr Ar-Razzaz, Abu ‘Amr bin As-Sammak, Hamza bin Muhammad Ad-Dahqan, Abu Sahl bin Ziyad Al-Qattan and Abu Ja’far bin Bariyah Al-Hashimi, among others. Abu ‘Umar Abdul Wahid bin Muhammad bin Abdullah bin Mahdi related to us from Al-Qadi Abu Abdullah Al-Hussein bin Isma’il Al- Mahamiliy, in the form of dictation, in the year 329 AH, that: Ahmad bin Abdul Jabbar bin Muhammad said: Yunus (meaning bin Bukair) related to us from Mis’ar bin Kaddam, from Ash’ab bin Abi Ash- Sha’tha’, from a man from Kinanah, who said: I heard the Messenger of Allah (peace be upon him) saying: “O people, say La Ilaha Illallah (There is no deity other than Allah) and you will succeed”. Hilal bin Muhammad bin Ja’far Al-Haffar related from Isma’il bin Muhammad As-Saffar, from Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy, from Abu Bakr bin ‘Ayash, from ‘Asim bin Zir bin Hubaish, from Abdullah who said: I heard the Messenger of Allah (peace be upon him) saying: “Whoever lies upon me intentionally, then let him take his seat from the fire”. Al-Qadi Abu Bakr Ahmad bin Al-Hussein bin Ahmad Al-Harasiy related from Abu Al-‘Abbas Muhammad bin Ya’qub Al-‘Asamm, from Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy who related that his father informed him that “I was born in the year 177 AH, on the 10th of Al-Ad’haa in the month of Dhu l-Hijjah”. Abu Sa’id Al-Malini related to us from Abdullah bin ‘Adiy al-Hafizh, who said: [(Concerning) Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy, I saw that the people of Iraq were in agreement upon his being Da’if (weak). Ahmad bin Muhammad bin Sa’d did not used to relate from him and he mentioned that he has a lot from him. Ibn ‘Adiy said: “(Concerning) Al-‘Utaridiy, I do not know from him a Munkar Hadith that he related. Rather, they only classified him as being Da’if because he had not met the people whom he related from”. Ahmad bin Abu Ja’far Al-Qati’iy related to us from Abu ‘Umar and Uthman bin Muhammad bin Ahmad bin Al-‘Abbas Al- Makhrami, from Ja’far bin Muhammad bin Nadir Al-Khuldiy who said: Muhammad bin Abdullah Al-Hadrami said: [Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy used to lie]. Some of our Shuyukh (scholars/teachers) told me that those who discredited Al-‘Utaridiy only did so because they said: That the books that he narrated from were the books of his father and that he claimed to have heard them alongside his father”. Abu Sa’id Muhammad bin Musa bin Al-Fadl bin Shadhan As-Sirfi related to us from Abu Al-‘Abbas Muhammad bin Ya’qub Al-Asamm, who said: I heard Abu ‘Ubaidah As-Sarriy bin Yahya bin Akhi Hannad asking my father about Al-‘Utaridiy Ahmad bin Abdul Jabbar and he said: “(He is) Thiqah (trustworthy)”. Abu Sa’d Al-Malini Ijazah informed us from Abdullah bin ‘Adiy, from Muhammad bin Ahmad bin Hamdan, who said: Abu Bakr bin Sadaqah informed me: He said: I heard Abu Kuraib saying: Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy had (indeed) heard (or received directly) from Abu Bakr bin ‘Ayash. ‘Ali bin Muhammad bin Nadr informed me: He said: I heard Hamza bin Yusus saying: I asked Abu Al-Hasan Ad-Daraqutni about Ahmad bin Abdul Jabbar Al- Utaridiy and he said: There is no issue (or problem) in respect to him. He was commended by Abu Kuraib. And he was asked about the Maghazi of Yunus bin Bukair and so he said: “Pass by a young man in Al-Kunas (place), called Al-‘Utaridiy, who heard (received) with us alongside his father. We came to him and he said: “I don’t know where it is (i.e. the transcripts). He then found it and in the pigeon tower and narrated by it”. Abu l-Qasim Al-Azhariy informed me: He said: Abu Bakr Muhammad bin Humaid bin Muhammad Al-Lakhmi said: I heard Al-Qadi Abu Al-hasan Muhammad bin Sakih Al-Hashimi saying: Muhammad bin Al-Hussein bin Humaid bin Ar-Rabi’ told me: He said: [Abu Kuraib Muhammad bin Al-‘Alaa’ began to read Al-Maghazi of Yunus bin Bukair to us. He read to us for a session or two and then some of the people of Hadith made a noise and din. As a result, he interrupted his reading and made an oath that he would not read to us again. We (later) returned to him and asked him to resume but he refused and told us: “Go to Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy as he attended its (original) listening with us from Yunus”. So we asked him: “And what if he has passed away?” He replied: “Then listen from his son Ahmad, because he was in attendance alongside him”. So, we set of from his with a group from the people (students) of Hadith and then enquired about Abdul Jabbar and we were told that he had passed away. We then asked about his son and we were directed to his residence. We arrived and sought permission to speak to him. We made him aware of our story with Abu Kuraib and how he had directed us to his father and to him. Ahmad was playing with a pigeon and said: “Since the time that I heard it, I have not looked in it. However, it is kept in a place of storage containing books and so seek it there. I did that and sought it out. I located it and it had pigeon droppings upon it. He had listened to (and transcribed) it with his father in an old script, so I asked him to give it to me so that I could publish it, which he did”. This was what was said or close to it. I say: Abu Kuraib was from the distinguished, truthful and pious scholars and Abu ‘Ubaidah As-Sarriy bin Yahya was also a great scholar; Thiqah (trustworthy) from the generation of Al-‘Utaridiy. One of these testified that he had heard (or received directly) and the other testified to his ‘Adalah (trustworthiness). That establishes his good condition or status and the permissibility of relating from him. That is in the case where no statement or view has been established by other than these two which would oblige discarding his Hadith or casting aside his reports. As for the statement of Al-Hadrami concerning Al-‘Utaridiy when he said that “He used to lie”, then this is an unspecified statement which requires examination and explanation. If he intended by this statement that he fabricated Hadith, then that is non-existent in respect to the Hadith of Al- ‘Utaridiy. And if he meant that he used to narrate from those he had not met, then that is also Batil (false/invalid) because Abu Kuraib testified for him that he had heard (or received) alongside him from Yunus bin Bukair. It has also been established that he heard from Abu Bakr ‘Ayash. As such, it should not be sought to be denied that he heard from Hafs bin Ghiyath, bin Fudail, Wakee’ and Abu Mu’awiyah. That is because Abu Bakr ‘Ayash passed away prior to all of them. As for Ibn Idris, then he passed away a year before Abu Ayash, yet this still does not prevent him having heard from him. That is because his father was from the main scholars of Hadith and it is conceivable that he started early with him (i.e. when he was very young). Indeed, Al- ‘Utaridiy related from his father from Yunus bin Bukair some papers from the Maghazi of Ibn Ishaq and it appears that he missed hearing it directly from Yunus and so heard (or received) it from his father who had heard from him. This indicates to his seeking the truth and his reliability in respect to relating, and Allah knows best. I read from Al-Hasan bin Abu Bakr who related from Ahmad bin Kamil Al-Qadi who said: Al-‘Utaridiy died in Kufa in the year 271 AH. Al-Hasan said: Abu ‘Amr bin As-Sammak said: Al-‘Utaridiy passed away in Kufa in the month of Sha’ban in the year 272 AH. We were informed by Abu Nu’aim Al-Hafizh who said: I heard Abu Muhammad Abdullah bin Muhammad bin Ja’far bin Hayyan saying: I heard Ahmad bin Mahmud bin Subaih saying: Ahmad bin Abdul Jabbar Al-‘Utaridiy passed away in the year 272 AH”. [End of Quote].