۲.۳ د خلافت نظام او د هغې واجبات
2.3 The Khilafah System and its Obligations
هغه سیاسي غورځنګ یا هر مسلمان چې د خلافت د بیا رامینځته کولو لپاره کار کوي، لازمه ده چې د اسلامي نظام د طبیعت په اړه واضح بصیرت ولري. لاندې عبارت د تقی الدین النبهاني (رحمه الله) د کتاب نظام الحکم في الاسلام څخه دی، چې د حکومتي نظام تفصیل بیانوي. دا اقتباس د دولت د جوړښت تشریح کوي.
It is necessary that any political movement or any Muslim working to re-establish the Khilafah has a clear insight into the nature of the Islamic system. The following is from the book Nidhaam ul-Hukm fil Islam, the Ruling System in Islam by Taqiuddin an-Nabhani (may Allah have mercy on him), which details the ruling system. The extract elaborates the structure of the State.
د اسلام د واکمنۍ نظام چوکاټ د اسلام واکمنی نظام د نړۍ له ټولو نورو موجودو واکمنی نظامونو څخه جلا دی. دا د هغه اساس له مخې چې پر بنا شوی، د خپلو اصولو او مفکورو له مخې، د هغو معیارونو او قوانینو له مخې چې په واسطه یې چارې اداره کوي او ساتنه کوي، د خپل اساسي قانون او د قوانینو په پلي کولو او عملي کولو کې، او د دولت د استازیتوب په طریقه کې بیل دی، او دا د نړۍ له ټولو نورو نظامونو څخه توپیر لري.
The framework of the ruling system in Islam The Islamic ruling system is distinct from all other existing ruling systems in the world. It is different in the basis on which it is built, different in its principles and concepts, different in its criteria and laws by which it governs and looks after the affairs, different in its constitution and implementation and execution of laws, and in the way the state is represented which distinguishes it from all other systems in the world.
د اسلامي حکومتي نظام چوکاټ بادشاهي نه دی۔
The framework of the Islamic ruling system is not monarchical
دا نظام د بادشاهی یا پاچاهی بڼه نه تایید کوي او د هغې سره هیڅ ډول ورته والی نلري. د پاچاهي نظام د میراث پر بنسټ حکومت ته اجازه ورکوي. زامن له پلرونو څخه تخت میراث اخلي او د هغوی میراث هم ترلاسه کوي. په داسې حال کې چې په اسلام کې د میراث پر بنسټ حکومت نشته، بلکې حکومت هغه چا ته سپارل کیږي چې امت یې په خوښه او په ټاکل شوي ډول بیعت ورکړي.
It does not approve of the monarchical form of government nor does it have anything in common with it. The monarchical system of government adopts a hereditary rule. The sons inherit the throne from their fathers, and they inherit their legacies. Whereas in Islam, there is no hereditary rule, the rule is performed by whom the Ummah gives her pledge of allegiance willingly and selectively.
د پاچایی نظام پاچا ته یوازې هغه ځانګړي امتیازات او حقونه ورکوي چې د هغه لپاره خاص وي، هغه له قانون څخه پورته وي او د هیچا ځواب ورکونکی نه وي، هغه د هیواد سمبول وي، یا داسې پاچا وي چې واکمني نه لري، لکه د اروپا پاچایان، یا داسې پاچا وي چې حکومت کوي او حتی د قوانینو سرچینه کیږي، او ځمکه او خلک یې لکه څنګه چې خوښ وي چلوي، لکه د سعودي عربستان، مراکش او اردن پاچایان.
The monarchical system allows the monarch special privileges and rights exclusively to him, he is above the law and he is answerable to none, he is the symbol of the country, either a monarch without ruling powers like the monarchs of Europe, or a monarch who rules and even becomes the source of the rules, running the land and the people as he wishes, like the kings of Saudi Arabia, Morocco and Jordan.
اما د اسلامي نظام په اساس، خلیفه یا امام ته هیڅ ځانګړی امتیاز یا حقوق نه ورکول کیږي؛ هغه د امت د هر فرد په شان همغه حقوق او مکلفیتونه لري. هغه د امت یوه داسې نښه نه ده چې یوازې ګوډ او بې واکه ګټور مقام ولري، او نه داسې یو شخص دی چې هیواد او د خلکو کارونه د خپلې خوښې سره چلوي. هغه د امت د واکمنۍ او اقتدار نماینده (وکیل) دی. امت هغه ټاکي او د خپل خوښ سره ورته د بیعت ورکوي، ترڅو د الله د شریعت پر بنسټ حکومت وکړي. د هغه عمل، د امت د چارو د سنبالولو طریقې او د امت د ګټو ساتنه د شریعت له خوا لارښود او محدوده ده. سربیره پردې، په اسلام کې موروثي بادشاهي نشته؛ بلکې اسلام موروثي واکمني ته سخت کرکه لري او د میراث په توګه د واکمنۍ اخیستل منع کوي. خلیفه هغه وخت واکمني په غاړه اخلي چې امت په خپله خوښه ورته بیعت ورکړي.
The Islamic system however, does not allow the Khaleefah or the Imam any special privileges or rights, he has the same rights and duties of every single individual of the Ummah, he is not the symbol of the Ummah who holds an honorary position without any ruling powers, nor is he a symbol that rules and runs the country and people’s affairs as he pleases. He is a trustee (representative) of the Ummah in rule and in authority, the Ummah selects him and gives him the pledge of allegiance of her own choice to implement on her Allah’s Shari’ah. He is guided and restricted in his actions, ways of looking after the affairs of the Ummah and her interests by the Shari’ah. Besides there is no hereditary monarchy in Islam, it even abhors hereditary rule and forbids that the rule be taken by legacy. The rule is assumed by the Khaleefah only when the Ummah, willingly, gives him the pledge of allegiance.
د اسلامي حکومت چوکاټ جمهوري نه دی
The framework of the Islamic ruling system is not republican
اسلامي نظام حکومت هم جمهوري نه دی. جمهوري نظام د دموکراتیک رژیم پر بنسټ والړ دی، چیرې چې برتری خلکو ته ورکول کیږي. خلکو ته د حکومت کولو او قانون جوړولو حق حاصل دی، دوی دا حق لري چې واکمن وټاکي او هغه له واک څخه لرې کړي. دوی دا حق لري چې اساسي قانون تصویب کړي او نوي قوانین وضع کړي، د قواعدو لغوه، بدلول یا تعدیل کړي. په داسې حال کې اسلامي نظام حکومت د اسلامي عقیدې او د شریعت د احکامو پر بنسټ والړ دی. برتری د الله (ج) شریعت ته ده، نه د خلکو (امت) ته. امت د قانون جوړولو حق نه لري، او خلیفه هم نه لري. یوازینی قانون جوړونکی الله (ج) دی. خلیفه یوازې دا حق لري چې د اساسي قانون او هغه قوانینو لپاره قواعد تصویب کړي چې د الله (ج) د کتاب او د رسول الله ﷺ د سنت څخه اخیستل شوي وي. امت د خلیفه د لرې کولو حق نه لري؛ هغه چې خلیفه لرې کوي شریعت دی. په هرصورت امت د خلیفه د ټاکلو حق لري. ځکه اسلام دا واک هم د امت لپاره ګڼي او حکومت هم د امت حق دی، نو امت د یوه خلیفه په واسطه استازیتوب کیږي چې هغه ټاکي او ورته بیعت ورکوي.
The Islamic ruling system is not republican either. The republican system is based on the democratic regime, where the supremacy is to the people. The people have the right to rule and legislate, they reserve the right to appoint the ruler and depose him. They reserve the right to adopt a constitution and enact new laws, to abolish, alter or modify the rules. Whereas the Islamic ruling system is based on the Islamic Aqeeda and on the Shari’ah laws. The supremacy is to the Shari’ah of Allah and not to people (Ummah), the Ummah has not the right to legislate, nor does the Khaleefah. The sole legislator is Allah (swt), the Khaleefah has only the right to adopt the rules for the constitution, and the laws that are derived from the Book of Allah (swt) and the Sunnah of His messenger. The Ummah does not have the right to remove the Khaleefah; what removes him is the Shari’ah; however the Ummah has the right to appoint him. For Islam has that the authority belongs to her and the rule belongs to her as well, so she is represented by a Khaleefah whom she selects and give the Bay’ah.
په ریاستي چوکاټ کې د جمهوري نظام لاندې، د جمهوریت ریئس د دولت د مشر او د صدراعظم لازمي واکونه په خپل لاس کې اخلي، هغه په خپل کابینه کې صدراعظم نه لري، بلکې د دولت وزیران (سیکرټریان) لري، لکه د امریکا په څیر. په پارلماني چوکاټ کې، ریئس جمهور یو صدراعظم لري، او لازمي حکومتي واکونه د وزیرانو په کابینه کې وي، نه د جمهوریت په ریئس کې، لکه فرانسې او آلمان کې.
In the presidential framework of the republican system, the president of the republic takes up the mandatory powers of the head of state and the prime minister, he does not have in his cabinet a prime minister, but secretaries of state, like in the US. In the parliamentary framework, the president has a prime minister, and the mandatory ruling powers are in the hands of the ministerial cabinet not the president of the republic like in France and Germany.
په خلافت کې نه وزیران شته، نه داسې د وزیرانو شورا چې د خلیفه سره کار وکړي، لکه څنګه چې په دیموکراتیک نظام کې وزیران دي، چې ځانګړې وزارتونه او خپل حتمي واکونه لري. خلیفه مرستندویان لري چې له هغه سره کار کوي او د اجرایوي دندو په ترسره کولو کې مرسته ورسره کوي. خلیفه دوی د دولت د مشر په توګه مشري کوي، نه د لومړي وزیر په توګه، او نه د اجرایوي ادارې د مشر په توګه. خلیفه سره د وزیرانو شورا نشته چې ورسره کار وکړي؛ هغه ټول حتمي واکونه لري، او مرستندویان یې په دې حتمي واکونو د پلي کولو کې مرسته کوي.
د اسلامي حکومتي نظام چوکاټ امپراتوري نه دی
The framework of the Islamic ruling system is not imperial
دا نظام نه امپریالي دی، ځکه چې امپریالي نظام د اسلامي نظام څخه ډېر لرې دی. د نژادي توپیرونو سره سره، هغه سیمې چې د اسلام لاندې دي، که څه هم د یوې واحدې ادارې لاندې (مرکزي دفتر کې) اداره کېږي، خو د امپریالي نظام په شان نه اداره کېږي. امپریالي نظام د امپراتورۍ په بېلابېلو سیمو کې نژادونه برابر نه ګڼي. د امپراتورۍ مرکزي سیمه تل د حکومتولۍ، مالیې او اقتصاد په برخو کې ځانګړي امتیازات لري. د اسلام لاري د حکومتولۍ دا ده چې د دولت په ټولو سیمو کې ټول رعیت برابر وګڼي. اسلام هغو غیر مسلمانو ته چې تابعیت لري، هغه بشپړ حقونه ورکوي چې مسلمانانو ته ورکول کېږي؛ دوی هم هماغه امتیازات خوښوي. سربېره پردې، هر یو تابعدار، د خپل دین په پام کې نه نیولو سره، له هغو نورو نظامونو څخه ښه حقونه لري، حتی له هغه مسلمان څخه هم ښه چې په بهر کې ژوند کوي او تابعیت نه لري. د دې انصاف له امله، اسلامي نظام له امپریالي نظام څخه بشپړ توپیر لري. اسلامي نظام د خپلې واکمنۍ لاندې سیمې نه کالونۍ جوړوي، نه د استثمار ځایونه، نه د بډایۍ سرچینې چې یوازې مرکزي سیمې ته ولاړې شي، بلکې ټولې سیمې یو شان اداره او یو شان چلند کوي، ځکه اسلام ټولې سیمې یو واحد وجود ګڼي، که څه هم دوی یو له بله ډېر لرې وي او که هرې سیمې کې څومره هم بېلابېل نژادونه وي. هره سیمه د دولت برخه ګڼل کېږي او د هغې تابعین هماغه حقونه لري چې د مرکزي سیمې خلک. اسلام واکمن قدرت، نظام او قانون په ټولو سیمو کې یو شان جوړوي۔
It is neither imperial, since the imperial system of government is far from the Islamic one. Despite the differences of race, the regions ruled by Islam, although governed by a single administration - in (central office) - they are not ruled by an imperial system. The Imperial system does not treat the races equally in the various regions of the empire. The empires central region has always some privileges, in the rule, finance and economy. The Islamic way of ruling is to equate between all the subjects in all the regions of the state. Islam grants non-muslims who hold citizenship, the full rights that the Muslims have, they enjoy also the same privileges furthermore, every single citizen regardless of his or her creed enjoys better rights than in any other system, even better than a Muslim living abroad and holding no citizenship. With this equity, the Islamic system differs completely from the Imperial one. The Islamic system does not make the regions under its rule colonies, nor areas of exploitation, nor sources of wealth pouring into the central region alone, but rules and treats all regions the same, for Islam considers all regions to be one single entity, no matter how far apart they were, and no matter how many different races there are. Every single region is considered to be part of the state and its citizens enjoy the same rights as those in the central region. Islam makes the ruling authority, the system and its legislation the same in all the regions.
په اسلام کې د حکومت نظام فدرالي نه دی.
The ruling system in Islam is not a federal one
په اسلام کې د حکومت نظام فدرالي نه دی. ولایتونه د خپلو چارو په اړه خپلواکي لري او یو ډول خپل واک خوندي ساتي، مګر د عمومي واک په کې یو ځای کېږي، یو داسې نظام چې د وحدت نظام دی؛ د لویدیځ مراکش د ختیځ خراسان په شان بلل کېږي، او د فیوم ولایت به د قاهرې په شان وي که چېرې دا د اسلامي پلازمینه وای. مالي چارې او بودیجه د ټولو ولایتونو لپاره یوه او ورته ده. پیسې د رعیت د چارو لپاره په مساوي ډول لګول کېږي، د ولایت له مخې توپیر نه کوي. مثلاً که په یو ولایت کې راټول شوي مالیات د هغې لګښت دوه برابره وي، نو پیسې به د هغه ولایت د اړتیاوو د پوره کولو لپاره لګول کېږي، نه دا چې څومره مالیات یې راټول کړي دي. او که د بل ولایت مالیات د هغې لګښت څخه کم وي، دا به په پام کې نه نیول کېږي، بلکه پیسې به د عمومي بودیجې څخه لګول کېږي ترڅو د هغه ولایت اړتیاوې پوره شي، که هغه ولایت کافي مالیات راټول کړي وي یا نه.
The ruling system in Islam is not federal. Its regions have autonomy over their own affairs and enjoy some kind of self rule, but unite in the general rule, a system of unity, where Marrakesh in the West is considered to be the same as Khurasan in the East, the province of Al-Fawwoum would be the same of Cairo if it were the Islamic capital. The financing and the budget is one and the same for all the regions. Money is spent equally on the affairs of the subjects, regardless of the Wilayah. If for instance, the taxes collected in one Wilayah were double its expenditure, the money spent will be to cover the Wilayah’s needs but not according to how much tax it raised. If another Wilayah’s taxes fell short of its expenditure, this would not be considered, but dismissed and money will be spent to satisfy the Wilayah’s needs from the general budget whether it raised enough taxes or not.
دې له امله اسلامي نظام یو واحد مرکزي نظام دی، نه فدرالي. همدا د دې لامل دی چې اسلامي حکومتي نظام د نورو معلومو نظامونو څخه په سرچینو او بنسټونو کې توپیر لري، که څه هم په ځینو اړخونو کې د نورو نظامونو سره ورته والی لري. د هغو خبرو په رڼا کې چې تر اوسه یادې شوې، دا پایله اخلو چې اسلامي نظام په حکومت کې مرکزي دی، چیرې چې لوی واک په مرکز کې دی، او چیرې چې واک او تسلط د دولت هرې برخې ته، که هرڅومره لیرې هم وي، رسیږي. د دولت له کومې برخې څخه د بېلېدو اجازه نشته، ترڅو دولت ټوټې ټوټې نشي. لوی واک هغه ادارې ده چې د اردو قوماندانان، والیان، واکمنان، او د مالیې او اقتصاد چارواکي ټاکي. دا ادارې د ټولو سیمو قاضیان ټاکي، او هغه کسان چې د حکومت دندې لري؛ او د ټول هېواد د ټولو قوانینو پیل کوونکې هم همدا ده.
Therefore the ruling system is unitary not a federation. That is why the Islamic ruling system is distinguished from other known systems, in origins and its bases, even if some aspects were similar to other systems. In light of what we listed so far, we conclude that the Islamic system is central in its rule, where the high authority is at head office, and where the authority and hegemony engulfs every single part of the state no matter how remote. Independence of any part of it is not allowed, ensuring that the state does not disintegrate. The high authority, is the body which appoints the army commanders, the Walis, rulers and finance and economy officials. It appoints judges in all the regions and the ones whose duties are to rule; it is the initiator of all the rules all over the country.
د خلافت لید
The Vision of the Khilafah
د خلیفه لازمي واکونه: خلیفه دولت دی. هغه ټول لازمي واکونه لري چې دولت ته ورکړل شوي دي، او هغه دا دي: الف - دا هغه دی چې الهي احکام چې هغه غوره کوي، لازم کوي. نو دا به داسې قوانین شي چې باید پرې عمل وشي، او د هغو سرغړونه به منع وي.
The mandatory powers of the Khaleefah:- The Khaleefah is the state. He possesses full mandatory powers given to the state and they are:- A - It is he who makes the divine laws that he adopts binding. They would then become laws that have to be obeyed and their violation would be forbidden.
ب - هغه د دولت د داخلي او بهرنیو پالیسیو مسؤول دی؛ هغه د ټولو وسلهوالو ځواکونو لوی قوماندان دی او د جګړې اعلان کولو، د سولې تړونونو، ډزبندیو او نورو ټولو تړونونو کولو بشپړ واک لري.
B - He is responsible about the internal and foreign policies of the state; he is the high commander in chief of all the armed forces and he has full powers to declare war, hold peace treaties, truces and all other treaties.
ج - هغه واک لري چې د بهرنیو سفیرانو منل او ردول، همدارنګه د مسلمان سفیرانو ټاکل او له دندې ګوښه کول هم د هغه په واک کې دي.
C - He has the powers to accept (foreign) ambassador’s and to refuse them, as well as the power to appoint Muslim ambassadors and to remove them.
د - دا خلیفه دی چې معاونین او والیان مقرروي او لرې کوي؛ دوی ټول د ده او د امت د شورا په وړاندې مسؤل دي۔
D - It is the Khaleefah who appoints and removes the assistants and Walis; they are all responsible before him and before the council of the Ummah.
ه دی چې قاضي القضاة، هم د ولسوالیو والیانو، د لښکرو قوماندانانو، د ستاد مشرانو او عمومي قوماندانانو ټاکنه او ګوښه کول کوي؛ دوی ټول د هغه په وړاندې مسؤل دي، نه د امت د شورا په وړاندې.
E - It is he who appoints and removes the supreme judge (Qadhil-Qudhat), as well as district administrators, army commanders, chiefs of staff, and the commanders in chief; they are all (responsible) answerable to him and not to the Council of the Ummah.
ف - دا هغه څوک دی چې د الهي قوانینو اختیار کوي، چې د هغې په رڼا کې د دولت بودجه تنظیمېږي، او هغه د بودجې تفصیلات او د هر ادارې مصرف ټاکي چې د هغې اړتیاوو سره سم ورکول کېږي، که دا عواید وي یا مصارف.
F - It is he who adopts the Divine laws, on the light of which the state’s budget is drafted, and he decides the details of the budget and the expenditure of each department which is allotted according to its needs, whether it is revenues or expenses.
دا واکه چې دغه لازمي واکونه په زړه پورې دي، د دې له امله دي چې خلیفه په خپل جوهر کې د ټولو نړیوالو مسلمانانو په اړه یو عمومي قاعده ده، چې موخه یې د دین د احکامو پلي کول او د اسلام پیغام نړۍ ته رسول دي، او دا بل دلیل دی. په هرصورت، "دولت" یوه اصطلاح ده، چې معنا یې د بېلابېلو ملتونو په منځ کې توپیر لري. د مثال په توګه، د لویدیځ خلکو لپاره دولت د ځمکې، اوسېدونکو او واکمنانو معنا لري، ځکه د دوی په نظر دولت د هغو پولو په منځ کې تعریف کېږي چې دوی ورته هېواد وایي، او حاکمیت د دوی په نظر د خلکو سره دی، د ټولو په ګډه واکمنۍ سره، نه د انفرادي واکمنۍ سره. له همدې امله د دولت مفهوم د هېواد، اوسېدونکو او واکمنانو د ټولو په توګه مشهور شو. له همدې کبله دوی یو د دولت مشر، یعنې د حکومت مشر، خلک او هېواد (ځمکه) لري، او یو د حکومت مشر، یعنې لومړی وزیر.